Alexa atrk.gif
banner
banner
banner
banner
Ana Sayfa >> Yazarlar Gökhan ALTINER | 12 Eylül 2018, Çarşamba

Neden mi pahalı olduk?

Paylaş  
6
4
5

Neden mi pahalı olduk?

Çelebioğlu:“Ya harcamaları kısıp  devletin ekonomi içindeki payını azaltacak, ya da vergi gelirlerini bir şekilde arttırıp harcamaya devam edecek.  Ortalama hükümet ömrü 1 buçuk sene olan bir ülkede devletin harcamalarını kısması hayal bile edilemez. Zaten koltuktaki süre çok kısa... Onu da acı reçete uygulamaya kimsenin siyasi kredisi yok. Doğal olarak KKTC hükümetlerinin tek çaresi daha fazla vergi toplamak oldu”.

KKTC Ekonomisi neden istenilen kalkınmayı sağlayamıyor ve neden kalkınamıyor; bu konular üzerine birçok insan kelam kesmiştir. Hatta dönemin Başbakanı Ferdi Sabit Soyer’in hükümete geldiğinde en büyük hayali buydu. Ferdi bey samimiydi de bu düşüncelerinde, ama çeşitli ekonomik krizler buna izin vermemişti. Ekonomist dostum Görkem Çelebioğlu ile uzun bir aradan sonra buluşup bir kahve içtik. Bir süre önce dünyanın saygın ekonomi dergilerinden Forbes’de de bir yazısı çıkmıştı Görkem’in.

Görkem yurt dışındaki parlak geleceğini elinin tersiyle itip, kendi ülkesinde meyve vermeyi tercih eden ender insanlardan biri.

“Neden Kıbrıs Türkü kendi ayaklarının üzerinde duramasın, bu neden olmuyor” diye başladık sohbete ve çok derin bir sohbet oldu. Bu sohbetten doğan ve Görkem’in ekonomik akılla anlattıklarını sizlerle paylaşıyorum.

Bu ülkeden hiçbir şey olmaz diyenleriniz çoktur, ama herşey hesap kitap ve vizyon işi işte.

Kıbrıs Türkü nasıl kendi ayakları üzerinde durabilir?

Çelebioğlu “Düşünülen her tür ekonomik modelde: Federal Çözüm, Tayvan, Kosova, Cebelitarık ve benzerleri, Kıbrıs Türkü’nün kendi ayakları üzerinde durması şart. Çok tekrar edilip herkesin kafasında farklı bir resim oluşturan ‘’Kendi Ayakları Üstünde Durmak’’ ne demek? Mali boyutuyla söylenmek istenileni ekonomi bilimi çerçevesinde açıklayabiliriz. 1776 Yılında İskoç ekonomist Adam Smith’in temellerini attığı Ekonomi bilim dalının var olma sebebi budur. Bize düşen bu bilgileri KKTC’ye uyarlamak.  Ekonomik Bağımsızlık Özgürlük Getirir” diye başladı söze..

“Dünya tarihinin açık farkla en zengin ailesi Rothschild’lerdir. Sahip oldukları maddi güçle Napolyon’un sonunu getiren, Avrupa’nın tüm devletlerine hükmeden bir aile... İnsanlık tarihinde parayı en iyi kullanmasını bilen ailedir desek yeridir. Rothschild ailesinin kurucusu Mayer Rothschild’in 200 sene önceki söylemi:  ‘’ Bana bir ülkenin parasının kontrolünü verin, yasaları kimin yazdığı umrumda değil.’’

Parayı en iyi idare edenin gözlemi: Paranın kontrolü olmadan siyaset bir tiyatrodan ibaret.

Politika halkı oyalar ve eğlendirir. Ancak politika kendi başına ‘’Sonuç Odaklı’’ değildir. Sonucun ne olacağına parayı kontrol edenler karar verir. Paranın kontrolü değişmeden politikacıların yeni düzen kuracağına inanmak en iyi ihtimalle saflıktır. İşte bu yüzden Kıbrıs Türkü kendi ayakları üzerinde nasıl duracak sorusunun yanıtı Ekonomik Bağımsızlık’tan geçmekte. Ekonomik Bağımsızlık için yapılması gereken ilk iş Kıbrıs Türkü’nün parasını kimin kontrol ettiğini bulmak. Eğer kontrol halkta değilse, halkı memnun edecek bir politik düzenin kurulması da mümkün değildir. Ali gitmiş Veli gelmiş bir fark olmayacaktır” dedi..

İşte söyleşinin ayrıntıları…

Devlet ekonomisi

“KKTC’de bizim Özel Sektör diye tanımladığımız kesim dünyanın geri kalanına göre Ticari İşletme dahi değil. Ticari İşletmenin farkını anlamak için yanı başımızdan bir örnek.  Türkiye Bankaları Senelik 40 Milyon TL’den fazla satışı olan işletmeleri Ticari İşletme sınıfına koymakta. Eğer yıllık ciro bu tutarın altında ise KOBİ (Küçük ve Orta Boy İşletme) statüsüne tabi etmekte.

İngiltere’de ise yıllık satış rakamı 10 Milyon Sterlin ve üzeri şirketlerin bağımsız denetim raporuna ihtiyaçları var. Hem İngiltere’nin hem de Türkiye’nin çizgiyi nerede çektiğine dikkat edin... Her iki ülke de dünyanın en büyük 20 ekonomisi içerisinde.

KKTC ekonomisini konuşmaya her başladığımızda dönüp dolaşıp geldiğimiz yer Devlet idaresi.

İskandinav ülkelerinde ne varsa KKTC’de o yok. İstikrarlı bir nüfus yapısı, siyasi düzen, devlet harcamalarında şeffaflık, hem eğitim hem de sağlıkta Özel Sektör ve Devlet rekabeti ve daha niceleri...

Sosyal Devletçilik oynamaya çalışan KKTC, hem kendi insanının ekonomik becerisi hem de Türkiye’nin devamlı ekonomik katkılarıyla bu oyunu normalden uzun bir süre oynadı.  Özellikle Türkiye’nin desteklerini aşağıdaki tablodan net bir şekilde görebilmekteyiz.

Yeni kurulan KKTC’nin büyük miktarda dış yardıma muhtaç olması anlaşılabilir. Yeni bir devlet beraberinde birçok altyapı yatırım harcamalarını da beraberinde getirmiştir. Ancak 1983’deki düzen günümüze kadar devam etmemeliydi.

İngiltere’nin Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD) kararı doğrultusunda tarımsal ürünlerimize engel koymaya başladığı 1994 yılına kadar gayet iyimser bir KKTC tablosu mevcut. Dış yardımları gittikçe azalan ve kendine yetebilen.

Aynı dönem KKTC’nin kendi ayakları üzerinde durmaya en yakın olduğu zaman. Bu dönem yurtdışı ile ticaretin ne kadar önemli olduğunu bize hatırlatmakta.

2001 sonrası dönemde ise Türkiye’nin Hibe ve Kredilerinin KKTC Devleti içerisindeki payı düzenli bir düşüş sergiledi. Tarihten hatırlanması gereken, Kemal Derviş ile başlayan Türkiye’nin sıkı mali politikasının doğum yılı da 2001 olmuştur.

Aynı dönemde Türkiye Cumhuriyeti’nin Kamu Borcu ekonomik büyüklüğe oranı %80’den %30’a geriledi.

Türkiye’nin yardımlarının bütçe içerisindeki payı azaldıkça KKTC Devleti’nin önüne iki seçenek belirdi.

Ya harcamaları kısıp  devletin ekonomi içindeki payını azaltacak, ya da vergi gelirlerini bir şekilde arttırıp harcamaya devam edecek.

Ortalama hükümet ömrü 1.5 sene olan bir ülkede Devletin harcamalarını kısması hayal bile edilemez. Zaten koltuktaki süre çok kısa... Onu da acı reçete uygulamaya kimsenin siyasi kredisi yok.

Doğal olarak KKTC hükümetlerinin tek çaresi daha fazla vergi toplamak oldu”.

Dolaylı verginin doğrudan sonucu: hayat pahalılığı

“Dolaylı vergiler yukarıda bahsettiğimiz gibi yediğiniz, içtiğiniz, tükettiğiniz mal ve hizmetlerden alınan bir vergidir. Dolaylı vergi doğrudan toplumun tüm kesimleri için hayat pahalılığı yaratmaktadır.

Avrupa Birliği Bahar 2017 Eurobarometre anketine göre vatandaşın bir numaralı şikayeti hayat pahalılığı. Aynı raporda gazetelerin manşetlerinden düşmeyen Kıbrıs Sorunu ancak 5. sırada kendine yer bulmakta. Kuzey Kıbrıs’ta hayat pahalılığı ile mücadeleyi gündeme almaya geç bile kalınmış.

Devletin ufalması yada harcamalarını kısması mevcut siyasi düzende mümkün değil. Diğer taraftan doğrudan vergi toplumun hangi kesimini hedef alırsa alsın çok ciddi bir karşı tepki doğurmakta... 

Dolaylı vergilerin hayatımızdan yakın bir gelecekte çıkmayacağını öngörmek zor değil.

Üzerinde durulması gereken dolaylı verginin nasıl doğru kullanılabileceğini irdelemek olmalı. Hükümet edenlerin yada hükümet etmeye heveslenenlerin daha detaylı değerlendirmesi gereken konu bu”.

Doğru vergi politikası ekonomik bağımsızlık getirir

Aslında biz zaten dolaylı vergileri bazı durumlarda doğru kullanıyoruz. Sigara, Alkol, Ateşli silahlar ve benzeri lüks/eğlence ürünlerine %20’lik bir KDV yüklüyoruz. Bu ürünler lükse kaçtığı hatta sağlığa zararlı olduğu için talep edilen vergi oranları çok da tepki toplamamakta.

KKTC’de bu listenin çok daha genişletilmesi ve nüfus yapısına uyarlanması şart. Yeni dolaylı vergi kalemleri için seçenek çok...

Basit bir çalışma ile toplum sağlığını destekleyici vergiler getirilebilir. Dünya Sağlık Örgütü’nün tavsiyesi doğrultusunda şekerli yiyeceklere ve içeceklere yeni vergiler gelirse bundan kim zarar görecek? Zaten toplu tüketilmeyen bu ürünlerin Güney Kıbrıs’tan kaçak yollarla ülkeye sokulması da, et örneğinin tersine, cazip bir kaçakçılık yolu oluşturmayacak.

Bir diğer alternatif ise süratle gelişen medya sektöründen olabilir. Milyon dolarlık arabalara binen futbolcular, bölüm başına yüz binler kazanan evlilik programı sunucularının kazandığı parada KKTC halkının da katkısı var. Bir şekliyle bu medya harcamalarına vergi uygulanabilir.  Yeter ki konu gündeme gelsin”.

***********

Günün Sözü

Adları unut, yüzleri, sesleri, kokuları falan. Geçmişine bir asfalt dök. Yürüyebilmek için ihtiyacın olacak…

Burak Aksak

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver
4
 
1
 
0
 
0
 
1
 
0
 
0
 

Facebook yorum
YORUMLAR
1
ONAY BEKLEYENLER
0
12 Eylül 2018, Çarşamba
Murat kaya         - Lefkoşa
kendi kendini kazıklayan yine kıbrıs türkü kimse ağlamasın. Tüccarda, marketçi de esnaf da aracı da tefeci de aramızdan. Yalan yaşamaya çok alıştık.

YAZARIN SON 10 YAZISI
21 Eylül 2018, Cuma    Herkes haklı! Ya fakirleşen vatandaş?
20 Eylül 2018, Perşembe    Eğitim Bakanlığı market işine giriyor
19 Eylül 2018, Çarşamba    Güçlü devlet ve sakin mahkeme salonları!
18 Eylül 2018, Salı    Başbakan’dan samimi itiraflar…
17 Eylül 2018, Pazartesi    İntiharın eşiğindeyiz... Aman dikkat !
14 Eylül 2018, Cuma    Çözülüyoruz… Hem de hızla…
13 Eylül 2018, Perşembe    Taçoy ile Özgürgün el ele mi?
11 Eylül 2018, Salı    Topal, HP’den istifa eder mi?
10 Eylül 2018, Pazartesi    Başbakanın poliste işi ne?
7 Eylül 2018, Cuma    Haklısınız da, böyle olmuyor beyler!

banner
banner
banner
banner
banner
banner
banner

Herkes haklı! Ya fakirleşen vatandaş?
Gökhan ALTINER | 21 Eylül 2018, Cuma
Herkes haklı! Ya fakirleşen vatandaş?
Benzin zammı kurşun gibi gündeme damgasını vurdu. Şaka değil tam 1.1 liralık zam yapıldı. Bu zam ile ilgili ahkam kesmeye kalktığınız zaman hükümeti savunanlar tarafından alacağı...
Eğitim Bakanlığı market işine giriyor
Gökhan ALTINER | 20 Eylül 2018, Perşembe
Eğitim Bakanlığı market işine giriyor
Eğitim alanında son derece ilginç gelişmeler yaşanıyor. Ağlasak mı gülsek mi bilemedik doğrusu. Yeni öğretim yılına Eğitim Bakanlığı o kadar bir hazırlıksız yakalanmış ki akıllar...
Güçlü devlet ve sakin mahkeme salonları!
Gökhan ALTINER | 19 Eylül 2018, Çarşamba
Güçlü devlet ve sakin mahkeme salonları!
Yüksek Mahkeme Başkanı Narin Ferdi Şefik’in, adli yılın açılış töreninde yaptığı konuşma inanılmaz güzel ve son derece önemli bir konuşmaydı. Hayranlıkla açıklamalarını okudum...