Alexa atrk.gif
banner
banner
banner
Ana Sayfa >> Yazarlar Ulaş BARIŞ | 24 Nisan 2019, Çarşamba

186 sayılı karar ve gerçekler...

Paylaş  
27
23
25

21 Aralık 1963’te Kıbrıs’ta başlayan ve giderek tırmanan şiddet olaylarının önüne geçmek isteyen BM Güvenlik Konseyi, Kıbrıs olaylarını görüşmek üzere 18 Şubat 1964 günü toplanır. İsmet İnönü başbakanlığındaki CHP-AP koalisyon hükümeti, bu görüşmelere sonraları 12 Mart 1971 rejiminin başbakan olarak atayacağı genç bir diplomatı, Nihat Erim’i gönderir.

Erim, İnönü’den aldığı yetki ile New York’a gider ve zorlu görüşmelerin ardından Bolivya, Fas, Brezilya, Fildişi Sahili ve Norveç temsilcilerinin hazırladığı 8 maddelik bir tasarıda uzlaşılır.

Tasarıdaki maddeler şöyledir;

1- Tüm devletlere Kıbrıs’taki durumu zorlaştırıp, karmaşaya neden olacak ve uluslararası barışı zora sokacak davranışlardan kaçınmalarını hatırlatmak,

2- Kıbrıs Hükümeti’nden şiddete son verilmesi için gereken önlemleri almasını istemek,

3- Cemaatlere itidal ve temkinli hareket etmeleri için çağrı yapmak,

4- Genel Sekreter’e karşı sorumlu ve Komutanın Genel Sekreter tarafından atanacağı bir barış gücünün kurulması,

5- Barış Gücü’nün Ada’da sükuneti sağlayarak uluslararası barışı tehdit edecek hareketlere engel olunması,

6- Barış Gücü’nün 3 ay süre ile Kıbrıs’ta kalması ve masraflarının birliği oluşturacak ülkeler ve Kıbrıs Hükümeti tarafından karşılanması,

7- Kıbrıs meselesine barışçı yollardan bir çözüm bulunmasını temin etmek için bir arabulucunun seçilmesi ve arabulucunun yapacağı girişimler hakkında Genel Sekreter’e raporlar sunması,

8- Arabulucunun ödeneklerinin uygun biçimde BM tarafından sağlanması…

İnönü de tasarıyı iyice inceledikten sonra, 3 Mart 1964 günü Nihat Erim’e ‘kabul et’ diye mesajını gönderir.

Ertesi gün toplanan BM Güvenlik Konseyi, Türkiye’nin de olumlu oy kullandığı tasarıyı oy çokluğu ile kabul eder.

İşte o karar, bugün Kıbrıslı Rumların ada üzerinde ‘tek yetkili temsilci’ oldukları yönündeki global kabulün temelini oluşturan meşhur 186 nolu karardır. Bu karar aynı zamanda adada ‘anayasal düzenin bozulduğuna’ işaret eden de bir karardır. Dahası bu bozulan anayasal düzenin müsebbibi de o günden beri ‘ayrılıkçı’ damgasını yiyen Kıbrıslı Türklerden başkası değildir.

Yine bu karar aynı zamanda BM’nin adaya gelmesine de yol açmıştır. Ancak, BM, tasarıya tezat olacak bir şekilde, orada vurgulanan ‘bozulan anayasal düzeni yeniden tesis etme’ gibi bir anlayışla adaya gelmemiştir. (Parantez açmam gerekirse, tasarıyı bir zafer olarak lanse eden Makarios’un, tek kazancı ‘adanın resmi yasal sahibi’ olmasının yanı sıra, Türkiye’nin olası bir müdahalesini BM askeri yoluyla önlemesi bir diğer kazancıdır.)

Peki, nasıl olur da Türkiye, bu kararla birlikte adadaki Kıbrıslı Türkleri ‘lalletayn’ bir halk statüsüne düşüren böylesi ’vahim’ bir hatayı yapar?

Görünüşe (ve siyasi analistlere) göre bunun bir tek sebebi vardır; 1959 Garanti ve İttifak Anlaşmaları uyarınca, Türkiye’nin tek taraflı adaya müdahale seçeneğinin ‘baki’ kalması.

Kararı alırken İnönü’nün de en çok dikkat ettiği nokta bu olur.

Yukarıda vurguladığın BM’nin bozulan düzeni yeniden tesis etme yerine bir nevi arabuluculuk görevine soyunması, bir yandan Türkiye’nin garantör statüsüne halel getirmezken, bir yandan da BM’nin asker göndermesine engel olmayarak, bu rolünü ‘çekince’ altına da sokmuştur.

Nitekim, Milli Şef İnönü’nün uzun siyasi hayatında ‘sonun başlangıcı’ sayılan meşhur Johnson Mektubu olayı da işte Türkiye’nin bu tek taraflı müdahale etme sevdası yüzünden meydana gelmiştir.

4 Mart kararı ile ‘vahim bir hata’ yaptığı için eleştirilen İnönü, önce 12 Mart 1964’te Rumlara bir nota verir, ardından da 16 Mart 1964’te, TBMM’de gizli oturumda 491 vekilin 487’sinin desteğini alarak ‘adaya asker gönderme’ yetkisini alır. Milli Dava bir kez daha birleştirici unsur olmuştur…

Tüm bunlar yaşanırken adadaki olaylar yine dinmeyince, İnönü bu kez işi fiiliyata döker, donanma Akdeniz’e açılır.

Ancak Amerikan 6.filosu, adanın sadece 60 kilometre batısına konuşlanarak Türk donanmasını ‘daha fazla devam etme’ diye uyarmakla kalmaz,  ABD Başkanı Lloyd Johnson tarafından bizzat İnönü’ye, ’bütün diplomatik teamüllerden uzak’ son derece sert bir mektup gönderilir. Mektupta Türkiye’ye açıkça ‘müdahale etme, sana müdahale ederim’ denmektedir. Çaresiz kalan İnönü geri adım atmak zorunda kalır, Türk Donanması geri döner ve müdahale edemez…

Uzun lafın kısasını yazmam gerekirse, bugün bizi adanın kuzeyinde tanınmazlığın demir kafesi içinde tutan, adanın eşit iki ortağından biri olmaktan neredeyse sonsuza kadar uzaklaştıran BM’nin meşhur 186 sayılı kararında bizzat Türkiye’nin de imzası vardır.

Söz uçar, yazı kalır, tarihe not düşelim…

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver
3
 
0
 
1
 
0
 
1
 
0
 
0
 

Facebook yorum
YORUMLAR
0
ONAY BEKLEYENLER
0
YAZARIN SON 10 YAZISI
23 Temmuz 2019, Salı    Yeni tarih, yeni umutlar...
18 Temmuz 2019, Perşembe    Politika ve siyaset...
17 Temmuz 2019, Çarşamba    Reddedilen teklifler, büyüyen tehlikeler...
12 Temmuz 2019, Cuma    ALO, 'Tikanis re gardaş?'
10 Temmuz 2019, Çarşamba    "Eylül'e kadar beklersek, ne sen kalın ne de ben!"
3 Temmuz 2019, Çarşamba    KKTC'nin "Süleyman Demirel'i"...
2 Temmuz 2019, Salı    Ya barışmakla uğraşacaksın ya da savaşmakla...
29 Haziran 2019, Cumartesi    Eski Başbakanın para kasaları ve kayıp Maraş altınları...
27 Haziran 2019, Perşembe    'Yalınayak, başı kabak' kalma korkusu...
25 Haziran 2019, Salı    Neler oluyor?

banner
banner
banner
banner
banner

Yeni tarih, yeni umutlar...
Ulaş BARIŞ | 23 Temmuz 2019, Salı
Günlerdir konuşulan liderler görüşmesinin tarihi dün açıklandı.
Buna göre liderler 9 Ağustos Cuma günü gayrı-resmi olarak bir araya gelip, Kıbrıs müzakerelerinin geleceğinin ne olacağını tartışacaklar.
Diplomatik ka...
Politika ve siyaset...
Ulaş BARIŞ | 18 Temmuz 2019, Perşembe
Politika ve siyaset, kelime anlamı bakımı ile, bizim gibi toplumlarda ‘eş anlamlı’ olarak kabul edilir. Yani siyaset demek aslında politika demektir. Bu bağlamda politikacı demek, siyasetçi demekle bir tut...
Reddedilen teklifler, büyüyen tehlikeler...
Ulaş BARIŞ | 17 Temmuz 2019, Çarşamba
Geçtiğimiz hafta sonu Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı’nın yaptığı ‘ortak gaz komitesi kuralım’ önerisi, dün Rum Başkanlık Konseyi’nde masaya yatırıldı ve oybirliği ile reddedildi.
2011 yılında dö...