Alexa atrk.gif
banner
banner
banner
Ana Sayfa >> Yazarlar Doç. Dr. N. BERATLI | 25 Eylül 2019, Çarşamba

Dizi yazı 5 - 1977 Denktaş – Makarios Doruk Anlaşması

Paylaş  
24
33
25

1977 Denktaş – Makarios Doruk Anlaşması

Rauf Denktaş’ın 9 Ocak 1977 tarihinde BM Kıbrıs Özel Temsilcisi Perez de Cuellar vasıtasıyla Makarios’a bir mektup göndererek, iki toplum arasında yeniden görüşmelerin başlamasının yolunu açmıştır. Denktaş, Makarios’a göndermiş olduğu mektupta, BM himayesinde Kıbrıs sorununu tüm yönleriyle karşılıklı olarak görüşmeyi teklif etmiştir. Denktaş BM Genel Sekreteri’ne de bir mektup göndererek, Makarios’a yapmış olduğu teklif hakkında kendisini bilgilendirmiştir.

Denktaş’a göre Kıbrıs sorununun çözümü konusunda değerli olan zaman kaybedilmişti ve iki taraf arasında yeniden bir bağlantı kurulması durumunda çözüm bulunabilirdi.Denktaş’ın yapmış olduğu bu teklife olumlu yaklaşan Makarios, görüşmelerin yeniden başlaması için Denktaş’ın tam bir karar alma yetkisine sahip olması gerektiğini BM Özel Temsilcisi Perez de Cuellar’a iletmiştir. Perez de Cuellar vermiş olduğu cevapta, Denktaş’ın Makarios’a göndermiş olduğu mektubu adadaki Türk Büyükelçiliği ile yakın istişareler sonucu hazırladığını, bunun da Ankara’nın iki toplum arasındaki görüşmelerin yeniden başlaması isteğinin bir göstergesi olduğunu söylemiştir. Ayrıca, Türkiye’nin Londra Büyükelçiliği de İngiliz dışişleri makamlarını, Türk hükümetinin iki toplum arasındaki barış görüşmelerini memnuniyetle karşılayacağı konusunda bilgilendirmiştir. Yine, Türkiye’nin Washington Büyükelçisi Melih Esenbel de ABD Dışişleri Bakanı Cyrus Vance ile görüşmesinde Türkiye’nin Denktaş’ı toplumlar arası görüşmelere başlaması için teşvik ettiğini bildirmiştir. Hatta Esenbel’in belirttiği üzere Denktaş’ın, görüşme günü olarak gündeme gelen 27 Ocak tarihinin kendi doğum günü ile çakışması nedeniyle isteksiz görünmesi karşısında Ankara, görüşmeye katılması için Denktaş’I ikna etmiştir. Gösterilen bu çabalar sonucunda, Lefkoşa’da bulunan BM Barış Gücü merkezinde 27 Ocak tarihinde Türk ve Rum toplumu liderlerinin buluşacakları duyurulmuştur. Aslında, Makarios’un Denktaş’ın teklifine olumlu cevap vermesi Ankara’yı şaşırtmıştır. Türk Dışişleri Bakanlığı diplomatlarından Turgut Tülümen, İngiltere’nin Ankara Büyükelçisi Phillips’le yapmış olduğu konuşmada, Makarios’un Denktaş ile görüşmeyi kabul etmesinin Türk dışişlerinde sürpriz bir gelişme olarak karşılandığını söylemiştir.

Bu durumun nedeni olarak da, daha önceki tarihlerde de Denktaş’ın Makarios’a benzer görüşme tekliflerinde bulunduğu, fakat bu tekliflerin hiç birine Rum lider tarafından cevap verilmemesi gösterilmiştir.

Adadaki İngiliz Yüksek Komiseri Donald Gordon’un değerlendirmesine göre Makarios’un Denktaş’ın teklifini kabul etmesindeki neden, Eylül 1976 yılında Güney Kıbrıs’ta yapılan seçimde zafer kazanmasıydı. Buna göre Makarios, adanın Rum kontrolünde olan bölgesinde rakipsiz lider olduğunu kanıtlayıp pozisyonunu güçlendirdikten sonra, adanın Kuzey bölgesiyle bir anlaşmaya varmak için Denktaş’ın teklifini kabul etmişti.

Denktaş ile Makarios arasındaki ilk buluşma 27 Ocak tarihinde Lefkoşa’daki BM Barış Gücü merkezinde  gerçekleşti. Perez de Cuellar yapmış olduğu açıklamada, görüşmede olumlu bir havanın hâkim olduğunu ve bu ilk buluşmada genel meselelere değinildiğini belirtmiştir. İkinci buluşmanın BM Genel Sekreteri Waldheim başkanlığında 12 Şubat tarihinde yapılması kararlaştırılmıştır. İlk toplantının sonunda iki lider de birer açıklama yayınlamıştır. Makarios değerlendirmesinde, toplantı sonucunda ne aşırı iyimserlik ve ne de büyük karamsarlık gibi bir durumun ortaya çıkmadığını belirtmekle birlikte, iki taraf arasında çözüm konusunda hâlâ belirgin bir mesafe olduğunun altını çizmiştir.

Denktaş ise görüşmenin samimi bir ortamda yapıcı bir şekilde gerçekleştiğini ifade etmiştir.

Toplantıda Makarios, Denktaş'tan iki bölgeli bir oluşum üzerinde bir anlaşmaya varılması halinde Türk tarafının almak istediği toprağın yüzdesi hakkında bilgi istemiş ve yüzde 32 cevabını almıştır. Makarios’un böyle bir yüzdede anlaşma olmayacağını söylemesinin ardından Denktaş, bu oranın en azından müzakerelerin başlangıç noktası olarak alınabileceğini söylemiştir. Makarios ayrıca Türklerin iki bölgeli bir çözümden ziyade çok bölgeli bir çözümde daha fazla toprağa sahip olabileceği görüşünü de ortaya atmıştır. İlk görüşmede tartışılan genel konulara bakıldığında:

  1. Anayasa üzerinde, Makarios bir federasyon kavramını kabul etmekle beraber, iki ayrı devletten oluşan bir konfederasyonu kabul etmemiştir.
  2. Denktaş, adadaki Kıbrıs Türk mülkünün 1974 öncesinde yüzde 32,8 olduğunu ve bu nedenle Kıbrıs Türk bölgesinin bu orandan daha az olmaması gerektiğini söylemiştir. Makarios ise yüzde 25 oranını pazarlık için makul bir başlangıç noktası olarak görmüştür.
  3. Her iki taraf da paket anlaşması kavramını kabul etmişlerdir.
  4. Denktaş temel olarak; seyahat, yerleşim ve istihdam özgürlüğünü, Türk güvenlik gereksinimlerini karşılanması koşuluyla kabul etmiştir.

Sonuç olarak Denktaş ile Makarios arasında gerçekleşen bu görüşme uzun süredir kesintide olan iki taraf arasındaki müzakerelerin başlaması açısından önemliydi. BM Genel Sekreterliği de bu yönde açıklamalarda bulunmuştur. Ankara da Kıbrıs konusunda yaşanan gelişmelerden dolayı memnundu. Dışişlerinden yapılan açıklamada iki lider arasındaki görüşmelerin desteklendiği duyurulmuştur.

( devam edecek)

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver
10
 
0
 
0
 
0
 
0
 
0
 
0
 

Facebook yorum
YORUMLAR
0
ONAY BEKLEYENLER
0
YAZARIN SON 10 YAZISI
12 Ekim 2019, Cumartesi    Dikkatinizi çekerim...
11 Ekim 2019, Cuma    Ben Türkiye'den yana tarafım...
30 Eylül 2019, Pazartesi    Dizi Yazı 9 - Pişmekte olan aşa su katmak
29 Eylül 2019, Pazar    Dizi Yazı 8 - 1979 Doruk Anlaşması
28 Eylül 2019, Cumartesi    Dizi yazı 7 - 1979 Denktaş - Kiprianu Doruk Anlaşması'na doğru
27 Eylül 2019, Cuma    Dizi yazı 6 - 1977 Doruk Anlaşması
24 Eylül 2019, Salı    Dizi yazı 4 - Tekrar toplumlararası görüşmeler ve 1975 Viyana Anlaşması
23 Eylül 2019, Pazartesi    Dizi yazı 3 - 2. Cenevre Görüşmeleri
22 Eylül 2019, Pazar    Dizi yazı 2 - 1. Cenevre Görüşmeleri
21 Eylül 2019, Cumartesi    Dizi yazı 1 - 1974 yılı görüşmeleri

banner
banner
banner
banner

Dikkatinizi çekerim...
Doç. Dr. N. BERATLI | 12 Ekim 2019, Cumartesi
Bunu da Mart ayında bu sütunda paylaşmışız… Okuyalım…
Öğrencilik günlerimizde İstanbul’da neler yapmakta olduğumuzu bilmeyen yok! Hem biz anlattık, hem de konuşuluyor. O minval üzere, o zamanlar bizim ideolojik şekil...
Ben Türkiye'den yana tarafım...
Doç. Dr. N. BERATLI | 11 Ekim 2019, Cuma
Bu yazı, bu köşede, ilk defa 17 Mayıs 2017 tarihinde yayınlanmıştı! Görülüyor ki erken yazılmış.
Türkiye’nin bugünkü güney ve doğu sınırlarını silahla çizen, bizzat Mustafa Kemal Atatürk’tür.
Rus sınırını 2. Ordu Ko...
Dizi Yazı 9 - Pişmekte olan aşa su katmak
Doç. Dr. N. BERATLI | 30 Eylül 2019, Pazartesi
9 Ağustos 1980'de resmi bir açılış oturumu yapılmış ve bunu 16 Eylül'de yapılan bir toplantı takip etmiştir. 1980’in kışında BM Genel Sekreteri taraflara geçici bir anlaşma sunulmuştur. Bu anlaşmada Kıbrıslı Türklere ...