Avrupa’dan örnekler vererek, buradaki bir politik hadise ne anlaşılabilinir ne de hakkında doğru bir yargıya varılabilir! Olayı tartışmadan önce, tartışılması gereken başka şeyler var! Bazı genel kavramlar… Yoksa hiçbir Kıbrıslı, ya da Türk; hiçbir durumda, bir İngiliz gibi davranmaz! Bu bakımdan, “Thatcher” diye bir örnek, bizim önümüze konulmamalı! Konulabilseydi, çok iyi olurdu! O başka… Sekiz yüz yıldan beri seçim yapan bir toplumla, otuz beş yıldan beri seçim yapabilen bir toplumun, ayni siyasi geleneklere sahip olmalarını beklemek, ölü gözünden yaş beklemektir! Keşke bizde de demokrasi o kadar eski ve geleneksel hale gelmiş olsaydı! Ama onlar ilk seçimlerini yaptıklarında, biz daha Gıyasettin Keyhüsrev tarafından yönetiliyorduk!

Yönetenlerin meşruiyetini sağlayan nedir? Çoğumuzun ilk ağızda diyebileceği gibi “Hukuka uygunluk” değildir! Çünkü, hukuku siyaset yapar! Öyle yükseklerde bir yerde, insan iradesinden bağımsız bir yüce güç, yoktur! Yönetenlerin yazdığı metinlerdir, hukuk! Hammurabi, Kanuni gibi örnekler, “sözü kanun olan” bireylerdir! Ama 12. yy’da İngiltere’den başlayarak, meclisler de yazsa, sonunda hukuku politikacılar yaparlar… Ona bakarsanız antik Atina’da ve Roma’da da meclisler vardır ama sadece özgür bireyleri temsil ederler… Yasaları, onlar yazar…

Yönetenlerin meşruiyetinin dayandığı güç, yönetilenlerin, onlara teslim ettiği, “yönetme hakkı”dır! Yönetenlerin yazdığı hukuk metinlerinin meşruiyetini ise gelenekler sağlar! Ünlü İngiliz tarihçi Thompson, Görenek ve Avam adlı çalışmasında, “hatırlanamayacak kadar eski bir zamandan beri, halkın çoğunluğunun doğru kabul ettiği, inançlar ve davranış biçimleri”ni, gelenek, görenek olarak tanımlar! Ve der ki : “Aksine bir kanun çıkarılmadığı sürece, gelenek, yasadan güçlüdür!” Tabii aksine yasa yapabilmek için de o geleneğin, artık hükmünü yitirmesi gerekir! Yoksa kamu vicdanında değerini koruyan hiçbir geleneğe karşı, hiçbir siyasetçi yasa yazamaz, hiçbir meclis de onu kabul edemez! Çünkü bunu yaptığı anda kendi yönetme hakkının meşruluğu tartışılır olur! Ve elbet sonunda biri gelir, o geleneğe aykırı “yasa”yı, ilga eder… Ezan’ın kanunla Türkçe okutulmasını düşünün, ne dediğimi daha iyi anlarsınız! Olağanüstü mahkemede adam assanız bile, hükmünü sürdürmekte olan geleneği, yasa ile ortadan kaldıramazsınız! Uygun bir zamanda başını çıkarmak üzere, yer altına itersiniz, belki! O da garanti değildir!

Kesin olan, yönetilenlerin, size teslim ettiği yönetme hakkının, ancak onların iradesine uygun olarak kullanılması halinde, meşruiyetini koruyabildiğidir.

Gene Thompson’a dönersek, o geniş halk kitlelerinin gerçek iradesinin, gelenek oluşturmada dahi etkili olmadığı görüşündedir! Ne yazık ki yönetilenler, ne asıl gücün kendileri ne de asıl değerin kendi değer yargıları olduğunun farkında değildirler! Sadece öyledir sanırlar… Onların yerine bu görevi, bir “elit” yapar… Siyasetçi, yazar, bilim insanı, ruhban, entelektüel… Zamana ve zemine göre… Ama bu işlev, öyle bir ustalıkla yapılır ki geniş yığınlar en sonunda, o düşünce ve davranış biçimlerini, kendilerinin ürettiğini sanarak, onları sahiplenirler. Konuya yarın da devam edelim…