Alexa atrk.gif
banner
banner
banner
banner
Ana Sayfa >> Yazarlar Doç. Dr. N. BERATLI | 15 Nisan 2017, Cumartesi

Başkanlık sistemi

Paylaş  
52
118
42

Bu yazıyı, 22.3.11 tarihinde bu sütunda yayınlamışım…

Okuyalım:

Başkanlık Sistemi, dünya siyasetine ABD’nin hediye ettiği bir siyasi düzenlemedir ve kökeni, daha sömürge iken, kurulmuş bulunan Sömürge Meclisi’ne dayanır. İngiltere’ye isyan ettiği zamanki “Amerika” bugünkü ABD değildi… Hiçbir anlamda…İsyanda başı çeken de İngiltere’nin düzenlediği sınırlardan oluşmuş 13 ayrı eyaletti. Henüz değil Pasifik kıyıları, orta Amerika bile kurulmakta olan devletin sınırları içinde değil, Texas ile Californiya Meksika’ya, Alaska Rusya’ya bağlıydı.

On üç eyaletin temsilcileri, önce İngiliz parlamentosunda temsil edilmek istediler. Reddedilince de isyan edip, bağımsızlık talep ettiler. Kurucu Babalar diye anıla bir ekip, o koşullarda, sömürgeciliğe karşı tepki olarak oluşan bireycilik esaslarında, yeni bir sistem kurdular. Bağımsızlık, o şartlarda elde edildi.

Anayasayı da ki dünyanın en eski ve en değiştirilmeyen anayasasıdır, beş adet çiftçi yazdı… Sistemin temeli, tarihsel nedenlerle bireyciliğe dayanır. Özü şu:

İki dereceli seçimle bir başkan seçilir ve bu başkan halka karşı yürütmeye ait tüm politik ve hukuksal sorumluluğu üstlenir. Yasama ve Denetleme ise ikili bir meclis eliyle uygulanır. Her eyaletin nüfusuna göre temsil edildiği Temsilciler Meclisi ve her eyaletin eşit temsil edildiği, senato! Sistemin temeli birey haklarına dayandığı için, “parti disiplini” diye bir kavram yoktur! Hangi eyalette, hangi partinin kimi aday göstereceğine de parti delegeleri veya üyeleri değil, halkın bütününün katıldığı bir ön seçimle karar verilir. Zaten disiplini ortadan kaldıran da bu! Yeniden aday olup, meclise gelmek üzere senatör veya Temsilciler Meclisi üyesinin, “gebe kaldığı” bir tek makam vardır: … Seçmenin tümü... Parti ya da başkan değil! Dolayısıyla, Yürütme, Yasamayı kontrol edemez! Başkan’a yaranabilirsin ama halk seni “kusar” sonra… Seçilen, kendini halka beğendirmek, zorundadır. Başkan da olsa, vekil de…

Neden disiplinsizlik?

Bütün yetkiyi bir kişi ve onun kendinin atayacağı bir bakanlar kuruluna verirseniz (ki orada bakan yok, başkanın “sekreterleri” vardır) ve onun mensubu bulunduğu parti de mecliste çoğunluğu oluşturur ve vekiller de disiplin dolayısıyla ona bağlı olursa, Yürütme, Yasamayı işgal eder! Yetki’nin doğru kullanıldığını, kim denetleyecek o zaman? Başkanın diktatör olmasının önüne nasıl geçilecek?

Denetleme bu kadarla da sınırlı değil! Her eyaletin, kendi meclisi, kendi seçilmiş valisi, belediye başkanı; seçilmiş savcısı, yargıçları ve şerifi de vardır… Onlar da seçimle geliyorlar! Merkezi hükümete değil, seçmene “gebe kalıyorlar”! Bu da denetimin öteki ayağı…

Bu sistem, çoğunluk grubunu oluşturan partiden seçilmiş Nixon’u, seçilirken rakiplerini dinletip, siyasi etiği çiğnedi diye, görevden alabilmiş; belki de tarihinin en parlak başkanı Clinton’u da “çapkınlık ettiği” için değil, “yalan söylediği”, “yapmadım” dediği için, beter etmiştir!

Belki de herkes bilmez ama bu denetleme mekanizmalarıyla ABD’nin Başkanlık Sistemi, Karl Marx’a göre bile “çağın en ileri demokrasisi” sayılıyordu…

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver
8
 
0
 
0
 
0
 
0
 
0
 
0
 

Facebook yorum
YORUMLAR
0
ONAY BEKLEYENLER
0
YAZARIN SON 10 YAZISI
17 Mayıs 2018, Perşembe    Yolu kapatma bildirisi...
6 Mayıs 2018, Pazar    Kararlılıkla...
30 Nisan 2018, Pazartesi    Recep Tayyip Erdoğan
24 Nisan 2018, Salı    Uyanık rüya görmenin elenikası...
16 Nisan 2018, Pazartesi    Milliyetçilik ne kadar kötü?
14 Nisan 2018, Cumartesi    Saçmada tevil
10 Nisan 2018, Salı    Barışçı "sol" fikirler...
7 Nisan 2018, Cumartesi    Akıncı’ya mahalle baskısı
26 Mart 2018, Pazartesi    Yemeği ye Akıncı…
25 Mart 2018, Pazar    Yemeği ye Akıncı...

banner
banner
banner
banner
banner

Yolu kapatma bildirisi...
Doç. Dr. N. BERATLI | 17 Mayıs 2018, Perşembe
Sabahları işe gitmek üzere evden çıkmaya korkar oldum! Bizi “yönetemeyen”ler, el birliği ile yaşam kalitemizin ırzına geçiyorlar. On beş dakikalık Girne yolu, 1 ile iki saate çıktı hazretlerin marifetiyle… Bir şey den...
Kararlılıkla...
Doç. Dr. N. BERATLI | 6 Mayıs 2018, Pazar
23 Kasım 2016’da bu sütunda yayınladığımız yazıda, Mont Pelerin’de yapılan ve sonuç vermeyen görüşmelerden hareketle, demişim ki: “bizim bir çevremiz var ki sesi çok çıkan, sürekli temennisi ile gerçeği karıştırır. Te...
Recep Tayyip Erdoğan
Doç. Dr. N. BERATLI | 30 Nisan 2018, Pazartesi
Önümüzdeki Cuma/cumartesi günleri, Girne Oscar Otel’de Dr. Küçük Vakfı ile DAܒnin birlikte düzenledikleri bir toplantıda, KKTC için akademik düzeyde bir sistem tartışması yapacağız. Yıllardır yazar çizerim, ben başka...