Ana Sayfa >> Yazarlar Yrd Doç Dr N BERATLI | 15 Nisan 2017, Cumartesi
Başkanlık sistemi
Paylaş  
32
68
29

Bu yazıyı, 22.3.11 tarihinde bu sütunda yayınlamışım…

Okuyalım:

Başkanlık Sistemi, dünya siyasetine ABD’nin hediye ettiği bir siyasi düzenlemedir ve kökeni, daha sömürge iken, kurulmuş bulunan Sömürge Meclisi’ne dayanır. İngiltere’ye isyan ettiği zamanki “Amerika” bugünkü ABD değildi… Hiçbir anlamda…İsyanda başı çeken de İngiltere’nin düzenlediği sınırlardan oluşmuş 13 ayrı eyaletti. Henüz değil Pasifik kıyıları, orta Amerika bile kurulmakta olan devletin sınırları içinde değil, Texas ile Californiya Meksika’ya, Alaska Rusya’ya bağlıydı.

On üç eyaletin temsilcileri, önce İngiliz parlamentosunda temsil edilmek istediler. Reddedilince de isyan edip, bağımsızlık talep ettiler. Kurucu Babalar diye anıla bir ekip, o koşullarda, sömürgeciliğe karşı tepki olarak oluşan bireycilik esaslarında, yeni bir sistem kurdular. Bağımsızlık, o şartlarda elde edildi.

Anayasayı da ki dünyanın en eski ve en değiştirilmeyen anayasasıdır, beş adet çiftçi yazdı… Sistemin temeli, tarihsel nedenlerle bireyciliğe dayanır. Özü şu:

İki dereceli seçimle bir başkan seçilir ve bu başkan halka karşı yürütmeye ait tüm politik ve hukuksal sorumluluğu üstlenir. Yasama ve Denetleme ise ikili bir meclis eliyle uygulanır. Her eyaletin nüfusuna göre temsil edildiği Temsilciler Meclisi ve her eyaletin eşit temsil edildiği, senato! Sistemin temeli birey haklarına dayandığı için, “parti disiplini” diye bir kavram yoktur! Hangi eyalette, hangi partinin kimi aday göstereceğine de parti delegeleri veya üyeleri değil, halkın bütününün katıldığı bir ön seçimle karar verilir. Zaten disiplini ortadan kaldıran da bu! Yeniden aday olup, meclise gelmek üzere senatör veya Temsilciler Meclisi üyesinin, “gebe kaldığı” bir tek makam vardır: … Seçmenin tümü... Parti ya da başkan değil! Dolayısıyla, Yürütme, Yasamayı kontrol edemez! Başkan’a yaranabilirsin ama halk seni “kusar” sonra… Seçilen, kendini halka beğendirmek, zorundadır. Başkan da olsa, vekil de…

Neden disiplinsizlik?

Bütün yetkiyi bir kişi ve onun kendinin atayacağı bir bakanlar kuruluna verirseniz (ki orada bakan yok, başkanın “sekreterleri” vardır) ve onun mensubu bulunduğu parti de mecliste çoğunluğu oluşturur ve vekiller de disiplin dolayısıyla ona bağlı olursa, Yürütme, Yasamayı işgal eder! Yetki’nin doğru kullanıldığını, kim denetleyecek o zaman? Başkanın diktatör olmasının önüne nasıl geçilecek?

Denetleme bu kadarla da sınırlı değil! Her eyaletin, kendi meclisi, kendi seçilmiş valisi, belediye başkanı; seçilmiş savcısı, yargıçları ve şerifi de vardır… Onlar da seçimle geliyorlar! Merkezi hükümete değil, seçmene “gebe kalıyorlar”! Bu da denetimin öteki ayağı…

Bu sistem, çoğunluk grubunu oluşturan partiden seçilmiş Nixon’u, seçilirken rakiplerini dinletip, siyasi etiği çiğnedi diye, görevden alabilmiş; belki de tarihinin en parlak başkanı Clinton’u da “çapkınlık ettiği” için değil, “yalan söylediği”, “yapmadım” dediği için, beter etmiştir!

Belki de herkes bilmez ama bu denetleme mekanizmalarıyla ABD’nin Başkanlık Sistemi, Karl Marx’a göre bile “çağın en ileri demokrasisi” sayılıyordu…

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver
8
 
0
 
0
 
0
 
0
 
0
 
0
 

YORUMLAR
0
ONAY BEKLEYENLER
0
YAZARIN SON 10 YAZISI
8 Ekim 2017, Pazar    İki deli Fransız
5 Ekim 2017, Perşembe    Saatler ve jetlag
2 Ekim 2017, Pazartesi    Şu biz Kıbrıslılar 3
1 Ekim 2017, Pazar    Şu biz Kıbrıslılar 2
30 Eylül 2017, Cumartesi    Şu biz Kıbrıslılar 1
29 Eylül 2017, Cuma    Şu biz Kıbrıslılar-1
24 Eylül 2017, Pazar    Yeni Osmanlıcılık
23 Eylül 2017, Cumartesi    Yeni Osmanlıcılık
16 Eylül 2017, Cumartesi    Tampon D’etat
31 Ağustos 2017, Perşembe    Otuz Ağustos

İki deli Fransız
Yrd Doç Dr N BERATLI | 8 Ekim 2017, Pazar
Mösyö Nikola Chauvin’i bilir misiniz? Veya adını hiç işittiniz mi?
Çoğunuz, duymamışsınızdır... Napolyon’un ordusunda, askermiş. Millet savaşırken bu cart curt eder, bağırır çağırır, savaştan sonra da övünürmüş. Ordu...
Saatler ve jetlag
Yrd Doç Dr N BERATLI | 5 Ekim 2017, Perşembe
Bu sene Nobel Tıp Ödülü'nü, Amerikalı üç bilim adamı aldı.  Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash ve Michael W. Young, ödülü paylaştılar. Bilime yaptıkları katkı ne? Ortaya koymuşlar ki: Dünya denilen gezegende yaşayan can...
Şu biz Kıbrıslılar 3
Yrd Doç Dr N BERATLI | 2 Ekim 2017, Pazartesi
Hüseyin Mümtaz dostumun yazısını aktarmayı, bugün bitiriyorum. Üç yazıyı da birlikte okuyup, bir daha değerlendirmenizi öneririm… Her satırına katılmak şart değil… Hatta tamamıyla karşı da olabilirsiniz. Mesele de zat...