Sonra insanlar ne der...

Ziya Rızkı, "halk için siyaset yapmak nasıl olur?" sorusunun toplumsal yapımızdaki çok az yanıt örneklerinden biridir. İdeolojik kalıplardan birine Ziya Buba, kolay kolay uymazdı... Ancak halkın derdini kendi derdi sayarak yaptıklarıyla siyasetçiden öte kocaman bir ailenin bubası gibiydi...
Ziya Rızkı, yaşama gözlerini kaparken topluma borç bırakmadı.... Hiç kuşku yok, kendini alacaklı olarak hiç görmedi. Hizmetlerine karşılık hiç bir şey istemedi ama gerçek olan Ziya Rızkı'ya karşı manevi yanı çok ağır basan toplumsal borcun olduğudur...

Ziya Rızkı 25 Aralık 1919’da Leymosun’da yaşama merhaba dedi. Tam on kardeştiler... Hayatı bir mum gibi yanarak geçti... Etrafı için yandı... Erime kaygısı hiç taşımadı...

Maddi anlamda hiç zengin olmadı. Ancak maddiyatın dışında bir insanın sahip olabileceği tüm güzellik zenginliğine sahip olarak 27 Ekim 1994’te yaşama gözlerini yumdu.

Gerçek anlamıyla bir tek kızı Ayla’nın babasıydı. Ama çok genç yaşta onu tanıyanların, özellikle Leymosunluların, lemeşanilerin Ziya Baba’sı oldu... Ölümü üzerinde on dört yıl geçti ama Ziya Baba, toplumcu kimliğiyle sevenlerinin gönlünde yaşıyor.

* * *

Ziya Rızkı’yı konuşmak istedim.

Dahası Ziya Rızkı’yı Leymosun’da konuşmak istedim. Dünün koşuşması içinde bunu yapamayacağımı bildiğim için yaşamının son yirmi yılını geçirdiği Girne’de konuşmaya razı ettik kendi kendimi.

Dr. Ceyhun Birinci, Ziya Baba’nın kızkardeşinin oğlu, aynı zamanda Ziya Ruzku Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı... Emekli öğretmen Erbil Aydınova da vakfın yöneticilerinden... Hüseyin Güven de yine Ziya Rızkı’nın bir başka kızkardeşinin oğlu...

Dün öğleden sonra Girne Limanı’nda oturduk. Sohbetin başından sonuna kadar hep Ziya Baba’yı konuştuk.

Ziya Rızkı’yı tanıdım...

Riya Rızkı’yı yaşatmak isteyenler facebookta, “Bir Hayata On Hayatı Sığdıran Bir Limasollu ZİYA RIZKI” isimli bir sayfa açtılar… Oraya duygularımı aynen şu cümlelerle taşıdım:

“ Ziya Rızkı, "halk için siyaset yapmak nasıl olur?" sorusunun toplumsal yapımızdaki çok az yanıt örneklerinden biridir. Çok fazla iddialı olur düşüncesiyle tek ya da 2-3 örnekten biri demedim. İdeolojik kalıplardan birine Ziya Buba, kolay kolay uymazdı... Ancak halkın derdini kendi derdi sayarak yaptıklarıyla siyasetçiden öte kocaman bir ailenin bubası gibiydi...
Tanıma fırsatım olduğu için kendimi şanslı kabul ederim... Bu satırları şekil yanı ağır basan bir şeyler yazmak için yazmadım...

Ziya Rızkı, yaşama gözlerini kaparken topluma borç bırakmadı.... Hiç kuşku yok, kendini alacaklı olarak hiç görmedi.
Hizmetlerine karşılık hiç bir şey istemedi ama gerçek olan Ziya Rızkı'ya karşı manevi yanı çok ağır basan toplumsal borcun olduğudur... Ziya Rızkı, en üst düzey anılmayı hak ediyor... Kendi için değil, yitirilen pek çok değerin anımsanması için de bu bir gerekliliktir... Ziya Buba'yı yaşatma çabası içinde olanları içtenlikle kutlarım.”

* * *

En son sormam gereken sorumu sohbetimizn başında sordum.. “Pazartesi günü Ziya Bey anılıyor değil mi?”

Şiir gibi bir yanıt aldım:

“ Yine gelecekler... Hiçbir zorunlulukları olmadan. Çıkar, beklenti içinde bulunmadan Güzelyurt’tan, Mağusa’dan, Lefkoşa’dan, İskele’den, Girne’den Karaoğlanoğlu Mezarlığına koşacaklar...

Liderlerini, onları gerektiğinde tehlikelerden koruyan, gerektiğinde sosyal yönden, gerektiğinde siyasal alanda destekleyen, yaşamını onlara adayan Liderleri Ziya Rızkı’yı anmaya gelecekler..

Evet 27 Ekim Pazartesi, özelde Limasolluların, genelde tüm Kıbrıslıların dürüstlüğü, güvenilirliği, mücadeleciliği ve çalışkanlığıyla tanıdığı Ziya Rızkı’nın ölüm yıldönümü.. Ve belki de hiçbir devlet desteği olmadan düzenlenen anma törenlerinin en kalabalığı yine Karaoğlanoğlu mezarlığında gerçekleşecek.”

* * *

Ziya Rızkı, kendi duruşu kadar kendine karşı saygı ve sevgi dolu duruş zenginliğiyle de çok özeldir.

Bu ilgiyi yorumluyor sohbetimizin konukları:

“ İnsanımız vefasız değil. Hayatını kendisine adayan, kendi kişisel çıkarlarını hep gözardı eden, gerektiğinde ailesini bile ihmal ederek toplumunu, toplum çıkarlarını düşünen Liderini değil 14 yıl, 50 yıl da geçse unutmayacak, unutturmayacak..

Belki de sırf bu nedenle bile araştırma konusu olmalı Ziya Rızkı’nın yaşamı.. Bunca çıkar ilişkilerinin yaşandığı bir döneme, bunca ekonomik, sosyal sorunlara rağmen nedir bu insanları hiç düşünmeden işini gücünü bırakarak onu anmaya koşturtan neden?

İşte Limasolluların Ziya Babası Ziya Rızkı’nın hayatı, bu sorulara güzel bir yanıt.. Yeni çıkar döneminin, herşeyin parayla, menfaatle, güçle ölçüldüğü ortamında siyasilerimize ve siyasete soyunmayı düşünenlere örnek olması gereken bir yaşam..”

* * *

O noktada Ceyhun Birinci, 1974 sonrasının ilk günlerini ve Ziya Rızkı’nın belediye başkanlığındaki duruşunu anlatıyor:

“ Ziya Rızkı, yaklaşık 15 bin insanın sağ salim güneyden kuzeye gelişini yönetti. Sonunda o da Girne’ye geldi. Yaşamın normale dönüşünü yönetti. Bir gün dönemin kolordu komutanı Ziya Rızkı’ya evinin nerede olduğunu sordu. Aldığı yanıtı şaşırdı. Çünkü Ziya Rızkı, herkesin ev sahibi olmasını sağlarken kendi dayısı Mustafa Mühürcü’nün evinde kalıyordu. Bunun üzerine kolordu komutanı kendi tasarrufunda bulunan ve hiç bir lükse sahip olmayan evi Ziya Rızkı’ya tahsis etti.

Ziya ben daha sonra Belediye Başkanı seçildi. Aileden insan iş istediği zaman verdiği yanıt çok ders vericiydi. “Ama nedir sizin istediğiniz, ben belediye başkanı olarak ailemden insanların işe alırsam sonra insanlar ne der...”

... “Sonra insanlar ne der...” çok kısa ama Ziya Rızkı’yı anlatmaya yetecek bir ifade.

* * *

Bu nedenle Ziya Rızkı Vakfı’nın almış olduğu bir karar bence çok önemli. Ziya Rızkı’nın yaşamını gelecek nesillere de aktarmak ve doğru örneklerin de varolduğunu göstermek amacıyla bir kitap çalışması başlatılıyor.. Kitapta Ziya Rızkı’nın yaşamı, yaptıkları, mücadelesi anlatılacak ve belki de bu yolla Kıbrıs’ta bir döneme de ışık tutulmuş olacak.

Soru sormama bile gerek olmadan anlattılar Ziya Rızkı’yı:

“ Yaşamında bu kadar çok alanda faaliyet gösteren ve hepsinde de başarılı olan bir başka kişilik var mı Kıbrısta bilemeyiz. Ama Ziya Rızkı işte böyle biriydi. İngiliz Sömürge Döneminin zorlukları içinde başarılı bir öğrenci olan ve kendi kendini yetiştiren Ziya Rızkının, emekçiden yana düşünce yapısının temelleri belki de sömürge döneminde yaptığı Çalışma Dairesi Müdürlüğü döneminde atıldı..

1963 yılına kadar süren bu görevi süresince Türk-Rum ayırımı yapmadan herkese hizmet veren Ziya Rızkı, halk tarafından sevildi...1963 çatışmaları sonrasında ise kendi toplumunun yanında yer aldı ve onların can güvenliğinin korunması için projeler üretti, üretilen projelere destek oldu mücadelenin ön saflarında yer aldı. Türk Mukavemet Teşkilatı’nın kurucularından oldu, Sancaktar Yardımcısı olan Serdar’lık görevini de başarıyla yürüttü. Hep adil, dürüst ve yardımsever bir insan olarak tanındı o olağanüstü koşulların yaşandığı günlerde.

Sahip olduğu yetkileri halkına adalet dağıtma, onları her türlü saldırıya karşı koruma yönünde kullandı.. Sanatla ilgilendi, tiyatrolarla toplumuna seslendi başarılı oldu. Sadece Limasolda değil diğer kazalarda da oyunlar oynadı.. O zor günlerde toplumu birarada tutabilmek amacıyla Milli duyguların bu oyunlar sayesinde ayakta tutulmasına yardımcı oldu.

Önce çok iyi bir futbolcu, daha sonra iyi bir antrenör, iyi bir Kulüp başkanı oldu.. Yine sporu çıkar için değil, toplumunu birarada tutabilmek, Türk gençlerini kötü alışkanlıklardan uzak tutmak için kullandı.. Gerek 1955 öncesi KOP’ta gerekse sonrası Kıbrıs Türk Futbol Federasyonunda başarılı bir şekilde hakemlik de yaptı...Limasol Türk Spor Külübü ve Doğan Türk Birliğinin kurulmasında öncülük etti...

Ziya Rızkı iyi bir aile reisidir de aynı zamanda. Sosyal ve Kültürel etkinliklerde, sporda, TMT saflarında birlikte emek verdiği eşi Letafet hanımı çok genç yaşta kaybetmesine rağmen kendisini tek kızına ve toplumuna adar..1964 yılında Rumlar Limasolda Kıbrıs Türklerine saldırdığı zaman kentin savunulmasında yine Ziya Rızkı en öndedir..

1970 yılında Temsilciler Meclisine seçilen Ziya Rızkı, dönemin güç koşullarında Milletvekili olarak halkına hızmet etmeyi sürdürdü. 1974 Harekatı sırasında da Limasol Türk toplumunun başında yine Ziya Rızkı vardır.. Güneyde kalan ve Rumlara teslim olan Limasoldan kaçan Türkler ve çevre köylerden İngiliz Üsler bölgesine sığınan Tükleri birarada tutan ve aylarca zor koşullarda barınan bu insanları uzun mücadeleler sonunda Kuzeye geçiren Ziya Rızkı’nın ve arkadaşlarının dirayetli, sabırlı çalışmalarıdır..

Kuzeye geçişten sonra Girne’ye yerleşen Ziya Rızkı 1976 yılında yapılan yerel seçimlerde Bağımsız aday olur ve Belediye Başkanı seçilir.. Ardından Partileşme dönemi başlayınca da kendi deyimiyle düşüncesine en uygun bulduğu sosyal demokrat bir parti olan Toplumcu Kurtuluş Partisine katılır. İki dönem yaptığı Girne Belediye Başkanlığı döneminde, toplumun büyük bir göç, göçün getirdiği travma, ve kendi kendini yönetmeyi öğrenme süreci içinde deyim yerindeyse Girnelilere bir Yerel Yönetim dersi yaşatır..

Halka hizmette sınır tanımam sözünü düstur edinen Ziya Rızkı, bu dönemde tam da halkın ona taktığı Baba lakabına uygun şekilde hareket eder ve kendi yetki ve olanakları içinde halkını kucaklar.. Maddi imkansızlılar içinde bulunulan bir dönemde çağdaş Belediyecilik örnekleri veren Ziya Rızkı, birçok sosyal projeye imza atar. Kreşler, toplu taşımacılık gibi hizmetlerle halkı tanıştırır..

1981 yılında Ziya Rızkı, Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Toplumcu Kurtuluş Partiasinin adayıydı.. O yıl Cumhurbaşkanlığı seçimleri çok çekişmeli geçmiş, Türkiye’deki 12 Eylül 1980 darbesinin etkisi altında çeşitli söylentiler altında tamamlanmıştı. Bütün olumsuzluklara rağmen yüzde 30’dan fazla oy alan Ziya Rızkı, halktan büyük sevgi ve destek görmüştü... Seçimi yüzde 50’den az fazla bir oyla kazandığı açıklanan Rauf Denktaş, sonucun etkisiyle meşhur ‘Sol güçlendi, tedbir almak lazım’ sözünü sarfetmişti..

Girne’de 9 yıl Belediye Başkanı olarak Hizmet veren Ziya Rızkı, 1985 seçimlerinde Milletvekili seçildi ve bir dönem Mecliste Milletvekili olarak çalıştı. Bu dönemde de Ziya Rızkı halkın yararına sosyal politikalar yürütülmesi için Mücadele verdi... 1990 yılında Ulusal Birlik Partisi’ne karşı birleşen Muhalefet Partileri Genel Seçimlere Demokratik Mücadele Partisi adı altında katıldı.. Tabii ki Ziya Rızkı da Girne’den Milletvekili adayıydı. Rızkı seçimi yine kazandı, ancak muhalefet partilerinin seçimlere yapılan müdahaleleri protesto etmek amacıyla aldığı boykot kararına uydu ve Meclise girmedi..

Muhalefetin 3 yıl boyunca sürdürdüğü mücadele sonunda 1993 yılında erken seçimlere gidildi. Yine aday olan Rızkı, Toplumcu Kurtuluş Partisinin Girne’den Milletvekili çıkaramaması nedeniyle Meclis dışında kaldı...

Daha sonra Kansere yakalanan Ziya Rızkı, 27 Ekim 1994’de hayatını kaybetti... Hala hizmetleri hatırlanan Ziya Rızkı’nın en büyük özelliği doğruluğu, dürüstlüğüydü.. Halkına hiç yalan söylemedi, kişisel değil toplumsal menfaatleri gözetti.. Sanatcı, sporcu, antrenör, hakem, izci, TMT’ci, Serdar, Belediyeci, Milletvekili, siyasetçi olarak hizmet verdi. hepsinde de başarılı oldu..”

Günün sözü:
Halkın gönlünde yaşayanlar hiç ölmez