Yazımın sonuna gelirken bir insanımız telefonla aradı. Güneyde tüp gazın fiyatının bizden daha ucuz olduğunu söyleyip ekledi: “Bizde resmen yayyam düzeni var. En iyisi maaş yerine kupon versinler, gidelim karneyle yeyeceğimizi, raşınlarımızı alalım. Vallahi o daha iyi.” Bizde hem akaryakıt hem de tüp gaz fiyatlarının ülkeye giriş noktasından tüketiciye ulaşana kadar ki fiyat serüvenini yetkililer resmen açıklasın hem biz bilelim, hem halka bildirelim.
Dünyada petrol fiyatları aşağı doğru giderken, tüp gaza okkalı bir zam geldi.
Zam haberi çok kısa: “ Tüp gazın fiyat artışı bugünden itibaren uygulanmaya başlandı.Tüp gaz, Bakanlar Kurulu’nun 31 Ocak 2008 tarihli kararıyla Mal ve Hizmetleri Düzenleme Denetim Yasası kapsamından çıkarıldı.
Bu karar gereğince ülkedeki tüp gaz firmaları Koop-Gaz, Jet-Gaz ve Inter-Gaz fiyatları kendileri belirliyor.”
Yani anlayacağınız tüp gaz zammıyla hükümet edenlerin alakası yok. Onlar da televizyon haberlerinden duydu!!!
Tüp gaz konusuyla ilgilenip geçmişte de yazılar yazmıştım.
2007 geride kalıp 2008’e merhaba derken tüp gaz fiyatları gündemde yer tutuyordu.
Ocak ayının sonunda Bakanlar Kurulu tüp gazı Mal ve Hizmetler Düzenleme Denetim Yasası kapsamından çıkarmıştı.
Bunun açık adı artık fiyatlar serbest rekabet koşullarında belirlenecekti.
Rekabet demek, tüp gaz işiyle alakalı şirketler anlaşıp, zam yapmadan kurallarına uygun rekabet içinde olmasıdır.
O günlerde bu karar çok tartışıldı.
1 Şubat 2008’de basın toplantısı düzenleyen Maliye Bakanı Ahmet Uzun, tüp gazla ilgili tartışmalara değinmişti. O basın toplantısının ardından ajanstan gazetelere düşen haberde tüp gazla ilgili şu bölümler de vardı:
“ Bakan Uzun, serbest piyasa içerisinde fiyatların da serbest olması düşüncesiyle bu kararın alındığını ve bunun üzerine her şirketin kendine göre fiyatını belirlediğini kaydetti.
Koop-Gaz’ın 10 kiloluk gazın fiyatını 22,5YTL, Jet-Gaz ve Inter Gaz adlı özel şirketlerin ise 24 YTL olarak belirlediğine atıfta bulunan Uzun, bu bağlamda özel şirketlerin; “hükümetin serbest bırakma kararına rağmen Koop-Gaz vasıtasıyla baskı unsuru oluşturarak fiyatları aşağıya çekmekte olduğu” iddiasında bulunduğunu belirterek, “bu suçlamanın doğru olmadığını” söyledi.
Bakan Uzun, devletin hiçbir zaman Koop-Gaz’ın zararını karşılamadığına, oraya para aktarmadığına işaret ederek bu şirketin geçen yıl Kooperatif Merkez Bankası ile olan bağlarını da kestiğini ve ayrı, özel bir sektör gibi çalıştığını kaydetti.
Uzun, “Her şirket; fiyatını belirlesin, ama bizi de suçlamasın. Artık bu fiyatların piyasada belirlenmesi gerektiği düşüncesindeyiz. AB ve serbest rekabet koşullarına alışmamız gerekiyor” şeklinde konuştu.”
* * *
Tüp gaz fiyatlarının serbest bırakılması ve yapılan açıklamaların üzerinden dokuz aydan fazla bir zaman geçti.
AB ve rekabet koşulları, doğru dürüt uygulandığı zaman halkın da yararına olur.
Bakan Uzun o zaman, “AB ve serbest rekabet koşullarına alışmamız gerekiyor” demişti.
Peki ne oldu o rekabet koşullarına?
Bir kamu kuruluşu olan Kooperatif Merkez Bankası’nın alt işletmesi Koop-Gaz da öteki iki özel gaz şirketiyle gayet uyumlu bir şekilde zam yapıyor.
AB ve rekabet koşullarında firmaların anlaşıp tek fiyat uygulaması var mı?
Böyle rekabet ortamı mı olur?
Bu satırların yazarı olarak tüp gazın olması gereken satış fiyatını bugün için araştırmadığım için bilmem. Zaten bu yazının amacı o değil. Bu yazının amacı rekabet koşullarından bahsedip, rekabet koşullarına hiç uyulmamasıdır.
Aslında hükümetin yaptığı, zam kararını kendi sorumluluk alanı dışına atıp, “Ne yapayım, fiyatları serbest bıraktık” demektir.
* * *
Bu durum akaryakıt konusunda da bir anlamda var.
Birden fazla şirket olma nedeni rekabet için ortam yaratmaktı. Ama ne gezer... Petrol fiyatları çıkar, zam balyozu kafamıza iner, petrol fiyatları neredeyse üçte bir aşağı iner bizim zam balyozu yerinde kalır.
Çıksın biri bu uygulamanın adil yanını anlatsın.
* * *
Cep telefonlarında da durum aynı.
Lisans devredildi. Ama pratik koşulların rekabetin r’sine izin vermiyor. Telefon konuşmalarından devlet “haraç” gibi pay alıyor. Ekrandan bir Türkiye’deki ucuz konuşma alternatiflerini izleriz, bir de bize bakarız.
Sanki de dünyanın en zengin ülkesiymişiz gibi en pahalı telefon konuşmasını biz yapıyoruz.
Cep telefonu faturalarına bir göz atıp devletin aldığı paya bakın ve bunun adını bir de siz koyun.
* * *
Yazımın sonuna gelirken bir insanımız telefonla aradı. Güneyde tüp gazın fiyatının bizden daha ucuz olduğunu söyleyip ekledi: “Bizde resmen yayyam düzeni var. En iyisi maaş yerine kupon versinler, gidelim karneyle yeyeceğimizi, raşınlarımızı alalım. Vallahi o daha iyi.”
Bizde hem akaryakıt hem de tüp gaz fiyatlarının ülkeye giriş noktasından tüketiciye ulaşana kadar ki fiyat serüvenini yetkililer resmen açıklasın hem biz bilelim, hem halka bildirelim.
Günün sözü:
Yan giden balık, ölümün eşiğindedir