Hafta sonunu Kıbrıs’ta AKEL lideri Hristofyas’ın Rum kesiminde Cumhurbaşkanı seçilmesi üzerine KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat ile buluşarak, başlattıkları müzakere sürecinin olası sonuçlarını taraflardan dinleyerek geçirdik.

İki lider 23 Mayıs’ta yeniden bir araya gelecekler. Hristofyas’la yaptığımız 3 saatlik görüşmeden izlenimleri pazar günü aktarmıştık.

Kuzey Kıbrıs’tan ayrılmadan, Cumhurbaşkanı Talat ve eşi Oya Hanım’ın Sadrazamköy’deki evlerinde öğle yemeğine davetliydik. Deniz kenarındaki mangal partisi, keyifli bir sohbete dönüştü. Türkiye’nin AB serüveni gibi, 1960’lardan bu yana gündemden düşmeyen Kıbrıs sorununun çözümünü, “Bırak güneş içinize girsin” diye seslenen Akdeniz iyimserliğiyle bile “öğleden sonra” mesaisine sığdıramayacağımızı bildiğimiz için müzakereci olmaktan vazgeçip birkaç kısa soruyla yetindik.

Örneğin Hristofyas, “Talat özgür bırakılırsa Kıbrıs’ta çözüme ulaşırız” diyordu. Bu mesajın Ankara’ya ve daha çok da son MGK bildirisinde “iki devlet” vurgusu çıkarımında bulunduğu askerin etkisine uzandığı açık. Talat’a “Siz de öyle mi anladınız?“ diye soruluyor. “Hiç öyle bir şey yok” diyor. Ve Hristofyas’a, “Asıl eli kolu bağlı olan kendisidir. Adadaki Rum ordusunu bir Yunanlı general yönetiyor. Rumların bütün korkusu adanın bölünmesidir. Hristofyas, seçimde ‘birleşme’ sözü verdi. Bizim tezlerimizi kabul ederse belki askeri darbe olmaz ama kilise darbe yapar” yanıtını alıyoruz.

Yunanistan Başbakanı Karamanlis, Cumhurbaşkanı seçildikten sonra Hristofyas’a şunu sormuş: “Kıbrıs sorununu gerçekten çözmek mi istiyorsunuz, yoksa Türkiye’yi AB sürecinde köşeye sıkıştıracak bir politika mı izleyeceksiniz?”

Hristofyas, Türkiye’nin AB üyeliğinden yana olduğunu, demokratik sürecin Kıbrıs’ta çözümü de kolaylaştıracağını anlatıyor. Gül ve Erdoğan’dan da övgüyle söz ediyor. Rum lider, 1960’lardaki Kıbrıs Cumhuriyeti’ne dönüş tezini, “iki bölgeli, iki toplumlu federasyon” şeklinde dile getirirken, adada 1974 öncesi koşullara dönülemeyeceğini belirtiyor. Ancak Türkiye’nin askeri varlığının sona ermesini istiyor. Talat’a bunu soruyoruz:

“Türkiye AB’ye üye olur, asker gider” diyor.

Hristofyas’ın “Kıbrıs Cumhuriyeti’ni 1 dakikalığına bile dağıtmayız” sözüne ise “Ne yani, herhalde biz de KKTC’yi lağvedecek değiliz” yanıtını veriyor.

Bu durumda “bakir doğum” nasıl olacak?!

Kıbrıs’ta çözümün hiç de kolay olmadığı, Türkiye’nin AB üyeliği gibi daha birkaç kuşak politikacı, diplomat, akademisyen ve gazeteciyi emekli edebileceği duygusuyla adadan ayrılıyoruz.

Derya Sazak\'ın dünkü yazısı da Hristofiasa yaptığı ziyaretle ilgiliydi

İşte o yazı:

Hristofyas ziyareti

Güney Kıbrıs’taki Başkanlık Sarayı’nın girişine 1974’te Makarios yönetimini deviren ‘faşist darbe’nin izlerini taşıyan bir maket konulmuş. Saldırı sonrasında çalışma odasında olan Rum lider, canını yoldan geçen bir araca atlayarak kurtarıyor. Türkiye’nin 1974 harekâtı ve Yunan cuntasının son bulmasıyla ‘ada’nın tarihi yeniden yazılıyor.

AKEL lideri Dimitris Hristofyas, AB üyesi Kıbrıs’ın ilk ‘komünist’ Cumhurbaşkanı.

23 Mayıs’ta KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat ile ‘Kıbrıs’ta çözüm’ için masaya oturmaya hazırlanan Hristofyas dün Lefkoşa’daki Başkanlık Sarayı’nda Türkiye’den gelen akademisyen, diplomat ve gazetecilerle bir araya geliyor. 3 saat süren görüşme sırasında ‘birleşme’nin nasıl olacağı konusundaki önerilerini açıklıyor.

Kıbrıs’ta onlarca yıldır işlemeyen planlardan sonra bu kez de Talat ve Hristofyas’ın siyasi görüşlerine dayalı bir ‘yoldaş diplomasisi’ inşa edilmek isteniyor.

Hristofyas, ‘Kıbrıs sorununu Talat ile ben çözemezsek kim çözecek?’ diye konuşuyor.

Kıbrıs’ı yeniden birleştirmek üzerine kurulu ‘çözüm planı’ 2 bölgeli, 2 toplumlu federasyon. Ve adil bir toplum.

Hristofyas, Ankara’dan ve KKTC’den yükselen 2 halka ve 2 devlete dayalı ‘yeni devlet’ çatısında birleşmeyi ise reddediyor. ‘Bakir doğum’ diye tanımlanan formüllere de kapanıyor. “Kıbrıs Cumhuriyeti’ni bir dakika süre için bile dağıtmayız. Üniter devleti, iki bölgeli, iki toplumlu bir federasyona dönüştürmeliyiz. Karşımızda bölgesel bir süper güç (Türkiye) ve adadaki askeri varlığı dururken adil bir çözüme varamayız” diyor.

Hristofyas Girneli. Kıbrıslı Rumlarla çözümü konuşurken, kendisine ‘kuzeydeki topraklarını’ soran vatandaşlarına, ‘Artık Kıbrıs Türk yönetimi gerçeğiyle yaşamaya alışmalısınız’ dediğini anlatıyor. “Çözüme ulaşılsa bile bu tadı buruk bir uzlaşma olacak. Biz AKEL olarak Kıbrıslı Türklere ve Türkiye’ye karşı hiçbir zaman düşmanlık duyguları içinde olmadık ve şimdi sayın Talat’la birlikte önümüzde barış için bir fırsat var. Bu şansı kullanmak istiyoruz” şeklinde konuşuyor.

Kıbrıslı lidere, ‘Madem Güney Kıbrıs tek başına AB üyesi oldu ve uluslararası alanda avantaj kazandı, buna karşılık KKTC izolasyon altında. Neden çözüm için bu denli yoruluyorsunuz?’ diye soruyorum. Komünist Akel lideri, ‘Vatan diye bir şey var. Siz toprakları işgal edilmiş insanlara 5-10 milyar dolar dağıtmakla onurlu bir çözüm sunamazsınız’ diyor.

‘Son bölünmüş başkent, Lefkoşa’ yazılı duvarın önünden geçip Lokmacı Kapısı’ndan KKTC’ye giriş yapıyoruz.