“Futbol bir ölüm kalιm meselesi değildir. Ondan daha önemli bir şeydir”. İngiliz futbolunun gelmiş geçmiş en başarιlι antrönerlerinden Bill Shankly’nin söylemiş olduğu çok aptalca bir söz. Fanatizmin en uç safhalara taşιndιğιnιn bir göstergesi. Futbolun sadece bir spor olduğunu unutan fanatiklerin ekmeğine bal süren saçma bir söylem.
Evet değerli okurlar. İngiltere’de, Türkiye’de, Kιbrιs’ta ve Avrupanιn çeşitli yerlerinde özellikle geçen hafta Rusya’da iki İngiliz takιmιn oynadιğι Avrupa Şampiyonlar Kupasι final maçι ile futbol sezonu bu yιl için resmen tamamlandι. İngiltere ve Türkiye’de tuttuğum takιmlarιn ezeli rakipleri şampiyon oldular. Hem Türkiye’de hem de İngiliz liginde en iyi futbolu oynayan takιmlar şampiyon olamadιlar. Her futbolsever gibi ben de takιmιm Arsenalιn tüm maçlarιnι malesef televizyondan izledim. Malesef diyorum çünkü 60 bin kapasiteli Emirate Stadyumunda maç bileti bulmak hemen hemen imkânsιz. İki yιldιr da sezon bileti almak için kuyrukta bekliyorum. Bekleme süresinin beş yιl olduğunu söylüyorlar!
Futbol ve diğer sporlar birleştirici bir özellige sahip olmalι. Kişileri biraraya getirp dostluk pekiştirmeli. Ama öyle mi oluyor? Kesinlikle hayιr. Aksine rekabet ve dşmanlιğι körükleyici bir şey oldu futbol gittikçe. Özellikle Türkiye gibi, İtalya gibi fanatizmin had safhada oldugu ülkelerde futbol kişilerin ölumüne bile sebeb oluyor. İtalya’da olaylar sebebiyle bu yιl futbol sezonu birkaç hafta durdurulmuştu.
Geçenlerde Manchester’de oynanan UEFA Kupasι finali için şehirde bulunan İskoç taraftarlarιn çιkardιğι olaylarι izlemişsinizdir. Olaylar Mancehster’e milyonlarca zarar bιraktι. O maçιn, yani Glasgow Rangers ile Rusya’nιn Zenit Moskova takιmι arasιnda yapιlan maçιn ayrι çirkin bir özelliği daha vardι. Zenit Takιmι şimdiye kadar kasιtlι olarak aldιklarι bir kararla hiç siyah futbolcu oynatmadιlar. Hollanda’lι antrönerleri Dick Advokat bu konuda sorgulandιğιnda “o bölge halkι siyahlarι sevmiyor. Bana kalsa her renkten futbolcu oynatιrιm. Ama ne yapayιm, gerçek bu” deyip sorumlulugundan sιyrιlmaya çalιşιyor. İste futbolun sosyal aksaklιklara alet olduğunun başka bir göstergesi. Değişik kültürler arasιndaki ilişkileri teşvik edeceğine futbolu kullanιp bir nevi Apartheid uyguluyorlar. Bu yιl üzülerek gördük ki ιrkçιlιk pis suratιnι Kuzey Kιbrιsta da göstermiş.
Televizyonda maç izlerken zaman zaman seyircilerin yüz ifadelerine bakarιm. Gördüğüm korkunç sahne beni derin bir hüzne boğar. Yüzlerde bariz bir nefret görüntüsü. Bazιlarι adeta kιzgιnlιktan kendilerinden geçmiş ya hakeme ya da karşι tarafιn oyuncularιna ana avrat kufrediyor. Hele bir takιmιn oyuncusu gol attιktan sonra kale arkasιnda karşι taraf seyircileri varsa görüntüye gelen çirkin yüz ifadeleri ürkütücüdür.
Futbolda son yιllarda bir diğer önemli etken de bu spora dökülen milyarlar olmuştur. Özellikle çoğu Avrupa ülkelerinde takιmlara televizyon gelirinden çok önemli miktarlar aktarιlιyor. Kulübler de kaliteli futbolcu çekmek için bu paralarι futbolcu maaşlarι olarak harcιyorlar. Ama seyirciler için talep ettikleri saha giriş ücretlerinde herhangibir düşüş yapιlmιyor. İnanabilir misiniz sevgili okurlar, vasat bir futbolcunun maaşι haftada (evet yιlda değil, haftada 60 bin pounddur). Çok ‘kaliteli’ birkaç futbolcu ise haftada 150 bin pound alιyorlar. Dünyada açlιk, sefaletten ölen insanlar varken bu futbolcularιn bu kadar inanιlmaz gelirleri var. Bu ne adaletsiz dünya. Çoğu eğitimsiz, iki kelimeyi biraraya getirip konuşamayan futbolcular, bu müthiş paralarιn altιnda eziliyor ve birçoğu ya kumar, ya uyuşturcu veya her iki illetin muptelasι oluyorlar. Şimdiye kadar en yetenekli İngiliz futbolculardan sayιlan Paul Gascoign’nun içinde bulunduğu acιnacak duruma bakιn. Geçenlerde bir sokakta dilenirken görülmüş.
Parasιnιn olmamasιndan değil, yaşadιğι ruhsal durumdan. Bir kez de intihar teşebbüsünde bulunmuş.
Bazι örnek futbolcular da aldιklarι paralarιn bir kιsmιnι geri topluma veriyorlar. Örneğin çeşitli hayιr kurumlarιna duzenli yardιm yapan çok futbolcu var. Bazιlarι da geldikleri ülkelere geri gidip futbol akademileri açιyorlar. Hem yetenekli gençlere güzel olanaklar sağlayarak onlarι futbolcu olarak yetiştiryorlar, hem de ülkelerinin ekonomisine katkιda bulunuyorlar.
Futbol sezonu bitti, şimdi ne yapacağιz? diye üzülmeyiniz. Yakιnda Avrupa Kupasι maçlarι başlιyor. Umarιm birlikte güzel maçlar izleme olanağι bulacağιz. Şimdiden ağzιm sulanmaya başladι!
Bütün olumsuzluklara rağmen futbol birçoğumuz için bir tutku. Futbolu oynanmasι gerektiği şekilde oynayan bir takιmι (örneğin takιmιm Arsenalι!) seyretmek kadar insana huzur veren az şey düşünebiliyorum. Ama futbolu spordan öte bir şey olarak görmek çok yanlιş.
Not: Geçen haftaki yazιmda “Evkafιn su meselesi” sözünden bahsetmiştim. Sağolsun bir arkadaşιm bana Bilbay Eminoğlu’nun 9 Eylül 2007 tarihli Kιbrιs gazetesindeki köşe yazιsιnι gönderdi. O yazιdan bu sözün anlamιnι öğrenebilirsiniz.