Kıbrıs sorunu elli yılı aşkın süredir vardı.

1960 Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kuruluşu taraflarca özümsenmiş bir çözüm modeli olmadığı için anayasal kimliği ile ancak üç yıl yaşayabildi.

Şimdi BM  ve AB üyesi uluslararası tanınmış bir Kıbrıs Cumhuriyeti var ve bu cumhuriyetin kuruluşu 1960’tır. Ama bu cumhuriyet 1960-1963 arası iki toplumlu kimliğe sahip Kıbrıs Cumhuriyeti değil.

Soruna çare bulmak için 1968’den beri iki toplumlu görüşmeler yapılıyor. Bir umutla başlayan görüşmeler kesiliyor...

Daha görüşmelerin kesilmesinin ertesi günü yeni çabalar başlıyor.

Bir bakıyoruz Kıbrıs sorununda görüşmelerin kesilmesi de, başlaması da her defasında bir öncekilere benziyor.

*            *         *

Yaklaşık yedi yıl önce. 1 Eylül 2001’de bu köşede, “Yeni bir sınav verilirken...” başlıklı yazımı okurlarla buluşturmuştum.

O zaman KKTC’nin Cumhurbaşkanlığı koltuğunda Rauf Denktaş, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanlığı koltuğunda ise Glafkos Klerdies oturuyordu.

AKEL iktidarın ortağı değildi ama Rum Toplumunun siyasal yaşamında en etkili siyasi partilerden biriydi.

Bizleri Annan Planı Referandumuna kadar götüren süreç başlamak üzereydi.

İşte 1 Eylül 2001 tarihinde yayımlanan yazımın önemli bir bölümü:

“Kıbrıs konusunda çözüm yönünde trafik kızışınca Rum tarafından yükselen endişeler sürpriz değil. Ancak bu ülkeye taraflarca kabul edilir, kalıcı bir barış gelmesini çok çok isteyen biri için ciddi bir üzüntü kaynağıdır.

Kıbrıs’ın son 50-60 yıllık dönemi tüm siyasi unsurlar için sınavlarla doludur. Sağdan en sola kadar herkes oturduğu sınavı ve aldığı notu çok iyi biliyor.

Rumların ENOSİS ideali Kıbrıslı Türklerle ortak mücadele önündeki en büyük engeldi. İngilizlere karşı verilen mücadelenin amacı adanın Yunanistan’a bağlanması olunca Kıbrıslı Türkler o mücadelenin saflarında nasıl yer alabilirdi?

1974’e kadar yaşanan sıcak gelişmelerde kaybeden taraf Kıbrıslı Türkler oldu.

1974’te bu kez tekerlek ters döndü, Rum tarafı öyle bir tokat yedi ki terazinin eşitliğe gelmesi bir yana kayıplar bakımından Rumların terazisi çok ağır bastı.

Bu satırların yazarı olarak asla, “Yukarıdaki gonnora yemez, oh gelsin!” basit yaklaşımına sempati duymadım. Aksine çektikleri acıyı daha önceki deneyimlerle hissettim.

Yeniden o acılar yaşanmasın diyerek de kalıcı barışa giden yolda mücadeleye karınca kararınca omuz vermeyi sürdürdüm.

AKEL’in tavrı her zaman için daha bir duyarlılıkla izlendi. AKEL Genel Sekreteri Hristofias’la yaptığım ve KIBRIS Gazetesi’nde yayınlana söyleşide, ENOSİS’le ilgili AKEL geçmiş tavrını sorduğumda yanıtın şu bölümü önemliydi:

“Enosis” davası tarihsel bir olgu olarak algılanmalı ve bunun değerlendirilmesi tarihe ve tarihçilere bırakılmalıdır.  “Taksim” de aynı biçimde değerlendirilmelidir. Geçmişi silmiyoruz, fakat bakışlarımızı geleceğe çevirmeliyiz. Geçmişin acı deneyiminden gelecekte de aynı şeyleri yaşamamak için dersler çıkarmalıyız. Eğer Kıbrıslırum ve Kıbrıslı Türk halkımızı bugünkü felaket durumdan kurtarmak istiyorsak hepimiz her tür samimiyetimizle açıklamalıyız:  Taksim konusu olmadığı gibi Enosis konusu da yoktur. Kıbrıs ne bir ikinci Helen devleti olarak yaşayabilir ne de Ankara’nın protektorası ve Anadolu’nun bir uzantısı olarak yaşayabilir.  Biz, iki bölgeli, iki toplumlu bir federasyonu öngören ve “Enosisi” ayrılıkçılığı, başka bir devlete bağlanmayı ve her tür taksimi “YASAKLAYAN” BM kararlarını kabul ettiğimizi açıklıyoruz.”

*     *      *

Şimdi Kıbrıs konusunda çözüm umutları gündeme geldi. Çözüme yönelik önerileri kaygıyla karşılayıp, kaygının ötesine taşan yaklaşımlar sergileyenler arasında AKEL’in yine varolması hem dikkat çekici hem de düşündürücüdür.

Bulunacak çözümün, adaya kalıcı bir bölünme getirip, bir sonraki aşamada kuzeyin Türkiye’ye bağlanma olasılığına kapalı olması konusunda AKEL’in endişesi yeni değildir. Ulaşılacak çözümün adanın tümü veya herhangi bir parçasının bir başka ülkeyle bütünleşme olasılığına açık olmasına karşı çıkmak başka, endişeler nedeniyle çözüm önerilerine takoz koymak ya da takoz koymak isteyenlere destek vermek başkadır.”

*             *          *

Aradan yedi yıl geçti.

Bu sürede köprülerin altından çok sular geçti.

Önce Klerides’in yerine Papadopulos, Cumhurbaşkanı seçildi. Denktaş – Papadopulos döneminde çözüm yönünde mesafe alınamadı.

KKTC’de Denktaş dönemi kapandı Talat, Cumhurbaşkanı oldu. Talat, elini barış için uzattı ama eli hep havada kaldı.

2004, Nisan’ında Annan Planı oylandı. Biz Kıbrıslı Türkler evet dedik, Kıbrıslı Rumlar hayır... O tarihi fırsat da gitti.

Sonunda Papadopulos kaybetti Hristofyas, Cumhurbaşkanı seçildi. AKEL Genel Sekreteri Hristofyas, yedi yıl önce taşıdığı kalıcı bölünme kaygısı üzerine kurulan bir propaganda ile seçim kazandı.

Müzakere masasında, barış kültürü olan iki lider şimdi görüşmeci.

Karşılıklı kaygılar gene var. Barış ve çözüm gelecekse kaygılar abartılı hale taşınıp sürecin önünde takoz olmamalı. 
      
Günün sözü:
İlk hata saflığın, sonrakiler suçun üründür