KKTC Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat’ın Strasbourg ziyaretini yakından izledim, yakından gözledim.

Heyetin parçası değildim.

Resmi bir yayın organının mensubu olmamanın avantajlarını da değerlendirdim.

Yolculuğun başladığı andan itibaren izleme ya da gözlemenin ötesinde siyasi anlamda Talat’ın son durumunu öğrenmek için her platformda siyasi bağlamda dikizledim.

Dikizleme röntgenlemenin nazikcesi.

Hiç kuşkusuz gözümü ne kapı, pencere arasına ne de anahtar deliğine dayadım... Talat’ın söylediklerinden söylemediklerini okumaya çalışırken, her zaman için vücut dilini okumayı da denedim.

Bir anlamda öne çıkarmak istemediklerini bulup sizler için suyun üzerine çıkarmak istedim kısacası.

*            *           *

Cumhurbaşkanı Talat’la iletişim sorunum hiç olmadı.

İlle de görüşmek istediğim zaman mutlaka görüştüm. Ancak bir seyahat boyunca yakın olmak pek çok konuyu öğrenmeniz için müthiş fırsattır.

AKPA’dan Strasbourg için aldığım davete “evet” dememin en önemli Talat’ı bir seyahat boyunca olabildiğince yakından izlemekti.

Beraber seyahat etmek, yerde - havada konuşmak, siyasi duyarlılığın en üst noktaya çıktığı konumda konuşmak ve de en rahat ortamda konuşmak fırsayına sahip olmak demektir.

Benzetme yerindeyse siyasi bir kişiyi böylesi bir program içinde izlemek, yavaş yavaş temposu artan yürüyüş bandında veri almaya benzer.

Aklımda sorularım vardı.

Bu sorular elimin altında değildi ama aklımın ön tarafındaydı. Hem de alt alata değil, yan yana... Yani tümünü de hep aklımda gözümün önüne tuttum.

*          *       *

Talat, kilo verdikten sonra sağlığıyla ilgili kafalarda sorular oluştu. Bu sorular zaman zaman seslendirildi zaman zaman akıllardan sessizce geçirildi.

Hiç kuşkusuz ben doktor değilim. Hele hele hiç bir somut bulgu elde etmeden rapor verecek durumunda hiç değilim.

Ancak sağlığın önemli göstergelerinden biri, yoğun bir programı soluk soluğa kalmadan sürdürebilmekse Talat’ın kaydadeğer, ya da çıplak gözle fark edilen bir sağlık sorunu yoktur.

O yoğun program içinde soluk soluğa kaldığını görmedim.

Yolculuk anında gözlerini kapayıp kendini dinlendirme çabası da olmadı. Ben ve öteki gazeteci arkadaşlar konuşmak istedik mi aracısız konuştuk. Ne eşi Oya Talat ne de özel kalem müdür Asım Akansoy, “Bırakın azıcık dinlensin” gibi bir tavır içinde oldu.

Cumhurbaşkanı Talat, yemesine içmesine dikkat ediyor mu? Evet ediyor.

Bunu hayatı çok sevdiği için mi yapıyor? Buna emin değilim. Ancak Talat, aktif politikaya adım attığı ilk günden beri bir misyonla görev yapıyor. O misyonun en önemli parçası Kıbrıs sorununa çözüm katkısıdır. “Talat, en sağlıklı bir durumda olup o misyonunu finiş ipine taşımak istiyor”, dersem ilk aklıma geleni söylemiş olurum.

*             *          *

Talat, aktif politikayı girip, hele Cumhurbaşkanı seçildiği için pişmanlık duyuyor mu?

Mehmet Ali Talat’ı tam 44 yıldır tanırım. Çocukluk yıllarımızda arkadaşlığımız oldu. Eğitim Bakanı olarak aktif siyasete adım attığı zaman yakın çalışma arkadaşları içinde bulundum.

Bu tür yakın bulunmaların tek yanlı tanımlanmasını doğru bulmam. İki insanın tanıdık mı, arkadaş mı, dost mu olduğu karşılıklı benimsemeyle netleşir. Bu nedenle Talat’la yılların derinliklerinden gelen iletişimimizi tek yanlı olarak tanımalamaktan hep kaçındım.

Kırk dört yıl bir insanı tanımak belirli yargılara ulaşmak için ciddi bir avantajdır.

Strasbourg’ta AKPA toplantısında tarihi konuşmasını yapmasının ardından kaldığı Strasbourg Hilton’un yedinci katında 730 nolu suitte konuştuk. Sohbete önce ikimiz başladık sonra Hürriyet’ten Ferai Tınç ve Orta Avrupa’da siyasi merkezleri yirmi küsur yıldır yakından izleyen gazeteci arkadaşım ABHaber’denZeynel Lüle de katıldı.

Tınç ve Lüle bir süre soru sormada, daha doğuru diyalogta önceliği bana verdiler. Bunu neden yaptıklarını da daha sonra, “ Sen hem Kıbrıs sorununu hem de Talat’ı bizden daha iyi tanıyorsu” diyerek ifadelendirdiler.

Yıllar önce yazdığım bir yazımda, “Talat’tan politikacı olmaz” tanımlamasını kullanmıştım. Talat, özellikle CTP Genel Başkanı olduğu zaman parti disipliniyle yüksek öğrenim günlerinde siyasi arkadaşlarıyla birlikte karar öretme mekanizmasına derin saygı içine girdi. Bir anlamda siyasi karar üretmede o isimlerin etkinliğine saygı duydu. Bu bir tercih meselesi.

Siyasi lider olurken kendi kişisel duruşundan bir miktar birşeyler verdi mi? Bana göre verdi.

Ancak Talat, hiç bir zaman klasik, herşeyi siyasi konumunu korumak için yapan siyasettçi modeline girmedi.

Sıkça kullandığım bir ifade var. Araç, amaçla yer değiştirirse o noktada hizmet üretimi olmaz.

Bana göre Talat, için hala daha Cumhurbaşkanlığında bulunmak kişisel temelde bir amaç değildir.

Kıbrıs sorununun çözümü ciddi bir tıkanıklığa girerse Talat’ın meydanlara inip halktan yeniden seçilmek için kolay kolay oy isteyeceğini sanmam.

Talat, özellikle görüşmelerin başlamasıyla daha huzurlu bir Cumhurbaşkanı oldu. Görüşmeler belki kendisini yoruyor. Ama hiç kuşkum yok ki görüşme trafiğinin olmadığı günlerde avaracılık Talat’ı çok daha fazla yoruyordu.

*            *           *

Gelelim yanıtını merak ettiğim bir başka soruya... “ Talat’ın cumhurbaşkanlığında Kıbrısla ilgili ipler ne kadar Ankara’dadır?”

Bu yazımın bütününde ne yazıyorsam tümüyle ilgili son seyahatten topladıklarımın katkısı var. Bunu tam da bu noktada bir kez daha yazmak istedim.

Mehmet Ali Talat, Ankara ile ilişkilerinde çok samimidir. Rum tarafı ve dış dünyanın Kıbrıs Türküne uyguladıkları izolasyonlardan sonra tek çıkış kapısı hatta tek soluk borusu olarak bırakılan Ankara’yla uzlaşarak siyaset yapmayı Talat, yanlış bulmuyor.

Ancak çok diplomatik bir şekilde her kademede KKTC Cumhurbaşkanlığını anımsatıp son sözü söylemeye özen gösteriyor. Talat’ın talimatla cumhurbaşkanlığı yapacağını aklımın kenarından bile geçirmem. Ancak Talat, Kıbrıs konusunda Ankara’yla kader birliğinin zorunluluğun farkında.

“Keşke böyle olmasaydı” diye bir düşünce aklından geçiyor mu? Sanmıyorum.

Talat, Rauf Denktaş kadar karizmatik bir lider değil. Ancak, anasından cumhurbaşkanı olsun diye doğmadığını da bildiği için hayatını cumhurbaşkanlığı görevini sürdürmek üzerine kurmadı. Bu yaklaşım Talat’ın en büyük avantajı.

*             *           *

Talat, Kıbrıs sorununun yakın bir gelecekte çözüme ulaşacağına inanıyor mu?

Cumhurbaşkanı Mehmet Ali Talat’ın iyimserliğinin temelinde kendi içindeki temiz ve içten inançtır. Zorlukların farkında mı? Mutlaka farkındadır.

Hristofyas’ı zaman zaman sert eleştirse de birlikteliklerinin çözüm için çok ciddi bir şans olduğuna inanıyor.

Kıbrıs sorununun çözümü yönünde zamanın çok iyi değerlendirilmesini istediğini de sık sık vurguluyor. Çünkü yaşayarak gördü ki çözüme ulaşılmazsa zaman çözümsüzlüğe işleyecek.

*                 *             *
Eşi Oya Talat, Cumhurbaşkanı Talat’ın avantajı mı?

Oya Talat, Mehmet Ali Talat’ın hayat arkadaşlığından öte siyasi yoldaşı da. Siyasetin içinde olması Mehmet Ali Talat’ın çok güvenilir bir fikir jimnastiği arkadaşına çok yakınında sahip olma sonucunu doğuruyor. Bazılar Oya Talat’ın durduğu yeri merak edebilir. Basit ama bence önemli bir gözlem. Talat’la Hilton’un yedinci katındaki sohbetimizi yaparken Oya Talat, nezaket kuralları çerçevesin olması gereken zaman kadar bizlerle oldu sonrasına odasına çekildi.

Günün sözü:
Yalnız yaşam olmaz