Dünya havacılığı, 11 Eylül’de New York ve Washington’daki hedeflere yönelik uçak kullanılarak yapılan terör saldırısının etkisiyle yaşadığı krizde daha derinini adım adım yaşıyor.

2001’de yaşanan krizin kaynağı ciddi ekonomik kriz olmadığı için tedavisi daha kolay oldu.

Terörist saldırı korkusuyla alınan önemlerin bedeli yer hizmeti maliyetlerini yukarıya çekti. Hava yolu şirketleri doğrudan etkilenmedi. Yolcular da maliyetin içinde o giderleri çok fark etmedi, ya da kısa zamanda alıştı.

Ama bu kez kriz daha derin...

Petrol fiyatları son bir yılda neredeyse iki katına çıktı.

Geliri düşen, satın alma gücünde kayıp yaşayanların uçakla seyahat tercihinde azalma var.

Global ekonomik kriz hava taşımacılığında kale gibi kabul edilen şirketleri vurmaya başladı.

Kabul etmek gerekir ki ekonominin temel kurallarının işlediği ülkelerde gelen kriz dalgaları bizde ki gibi, “Durun be arkadaşlar panik yapmaya gerek yok” diye karşılanmaz.

Şirketler rekabet ederek ayakta durmak için hangi önlemleri alması gerekirse o önlemleri alır.

O kararları alanlar çok iyi bilir ki, eğer o kararlar alınıp, uygulamaya konulmazsa batmak kaçınılmaz bir yazgıdır.

Dünyada son günlerde hızlanan önlemler gözle görülür hal aldı.

Bazı hava yolu şirketleri uçaklarının bir kısmını satışa çıkardı. Ryan Air bu tedbiri alanlardan biri.

Bazı hava yolu şirketleri birleşerek gelen sorun dalgasını karşılıyor. Delta ile Nort West Orient’in bu yönde adım attığı duyumlarını aldım.

Dünyanın önde gelen hava şirketlerinden United Airlines’ın son günlerde aralarında pilot ve hosteslerinde bulunduğu çok sayıda çalışanının işine son verdiği konuşuluyor.

Daha kısa bir süre öncesine kadar dünya havacılığı pilot açığı sorunundan bahsederken şimdi pilotların işlerine son veriliyor.

*          *          *

Dünya havacılığının kriz döneminde olduğu bilinen bir gerçek.

İnkara gerek yok. Kısa bir süre önce açıklama yapan THY Genel Müdürü Temel Kotil’in şu sözleri altını çizdiğim bir not olarak masamda duruyor: “Bu bir kriz dönemi; adını doğru koyalım. Ama bunun her şirkete aynı şekilde yansıması gerekmiyor. THY olarak bize yansımaması için çok gayret gösteriyoruz ve sonuç da aldık. İlk çeyrek sonuçlarımız çok pozitif.”

Türkiye’nin öde gelen hava yollarından bir yetkilinin ifadesidir: “ Operasyonda % 18 olan petrol payı % 40’a çıktı.”

Hava taşımacılığında ciddi kriz var. Sadece petrol fiyatlarındaki artış çok ciddi tedbirleri gerektirir hale geldi.

Ancak önemli çelişki şurada... Sırf petrol fiyatlarındaki artıştan doğan farkı karşılamak için bilet fiyatlarına zam yapmaya kalksanız ortaya büyük bir zam çıkacak. Öyle bir durumda satın alma gücü azalan insanlar zorunlu olmadıkça uçmayacak.

Havacılık sektöründe kriz yönetimi en iyi olanlar ayakta kalacak.

*           *          *

Peki dünya havacılığı bu sorunlarla savaşıp ayakta durmaya çalışırken bizim Kıbrıs Türk Hava Yolları’nda (KTHY) durum nedir?

KTHY’de şu an yönetimde olan kadro durumun ne kadar ciddi olduğunun farkındadır.

Kapı kapı gezip hem durumun ciddiyetini hem de çıkış yolu için ne yapılması gerektiğini anlatmaya çalışıyor.

KTHY’de yıllarca mali raporlarla oynanıp, sahte güler yüzlü tablolar sunuldu.

Geçmişten gelen hatalar zinciriyle KTHY iki ayağını boş verin, ellerini de kullanarak düşmekten kurtulmayı başarmakta zorlanıyor.

Zaten sıkıntı içinde olan KTHY, petrol fiyatlarındaki zam ve genel krizden aldığı darbeyle şimdi daha da zor durumdadır.

Hisseleri alıp KTHY’yi bizim yapmamız sonrası Türkiye için KTHY yardımda bulunma kapsamı dışına çıkarıldı. Türkiye, KTHY’ye doğrudan yardımda bulunmayı kabul etmezken, bir biçimde KTHY’ye yapılacak her türlü parasal yardıma da karşı çıkıyor.

KTHY şu an için operasyon gelirleriyle personel giderlerini, yakıt giderlerini, uçaklarla ilgili ödemelerini, bakım, servis harcamalarını karşılayabiliyor. Ancak çalışanlar açısından haklı ve hayati bir önem taşıyan sosyal sigorta ve ihtiyat sandığı yatırımlarını karşılayacak durumda değil.

Tabii bu konu, sorunlardan biri...

KTHY, Kuzey Kıbrıs’ın hava ulaşımı pastasının en büyük payını alan hava yolu şirketi değildir artık.

THY, Pegasus ve Atlas Jet ciddi rekabet anlayışıyla Kuzey Kıbrıs’a uçuyor. KTHY’yi korumak akıllarının kenarından bile geçmez.

THY ilk kez kavşaklardaki panolara uçuşlarıyla ilgili reklam yerleştirdi.

KTHY’yi yönetenler değil, siyasi karar vericiler yönetimin doğru kararlarına destek vermezse KTHY’nin işi zor. KTHY’nin en büyük talihsizliği siyasi erki elinde tutanların havacılığı bilmemesi, bilenlerin kararlarına da saygı göstermemesidir.

İçinde bulunduğumuz günler eski krizlere benzemez. Ya tadı ne kadar acı olursa olsun en doğru reçeteler uygulanacak ya da KTHY batacak. Durum bu kadar açık ve de vahimdir.

Günün sözü:
Çareyi bilmek değil, uygulamak önemlidir