Yaklaşık bir yıl önce... 13 Ağustos 2007 tarihinde bu köşede, “Finans dünyasında tsunami tehlikesi” başlıklı yazımı sizlerle buluşturmuştum. O yazımın son bölümünde şunları yazmıştım:

“Global bir krizden asgari etkileşim için başta cari açık olmak üzere ekonomik yapının sağlam olması gerekir.

Türkiye, Türkiye’den çıkarı olanların bile korumakta zorlanacağı konumda görülüyor.

Peki böyle bir durumda bizim halimiz ne olacak?

Bu soruyu dünden bugüne tüm hükümetlerin yetkililerine özellikle Maliye Bakanlarına sordum...

Kuzey Kıbrıs’ın Türkiye ile bağını görmezlikten gelip inkar eden yok. Ancak 1974’ten sonra zaman zaman Kuzey Kıbrıs’ta Türk Parasına göre daha istikrarlı bir para birimine geçme koşullarının uygunluğu yakalandı. Bunu seslendiren uzmanlar var.

Ancak siyasi irade bu fırsatı Ankara ile birlikte değerlendirmekten çekindi, korktu.

Yarın Türk parası bir günde yabancı para birimleri karşısında tarihi erimelerinden birini yaşarsa, bunun kötü sonuçlarını karşılama konusunda CTP-ÖRP Hükümetinin herhangi bir planı var mı?

Yoksa “napalım Türk parasının değerini kontrol edemediğimiz için bu sorunları yaşıyoruz” deyip topu denizin öteki tarafına mı atacağız?

... Umarım korktuğum yakın gelecekte başımıza gelmez... Zaten çeşitli nedenlerle alarm veren ekonomik yapımız, finansa dünyamız, tsunamiyi boş verin şiddetli dalgalara zor dayanır.”

*            *          *

Bu yazımın üzerinden 24 saat geçmeden finans dünyasında korku yaratan küçük çaplı ya da erken göğüslenen global bir kriz yaşanmıştı.

Finans dünyasını yakından izleyen herkes son bir yıl içinde finans dünyasında suların durulmadığını çok iyi biliyor.

Sermaye dünyası global bir dayanışmayla, büyüme eğilimli  krizleri göğüsledi.

Gücü oranında ABD gibi ülkeler krizleri karşılamak için ciddi kararlar alıp hayata geçirdi. Bu kararların bir kısmı müdahale nitelikliydi.

Ancak okyanusun ötesinde ortaya çıkan mortgage krizi bir türlü bastırılamadı.

Finans dünyasının kalbi Amerika’da atar.

Kalpte yaşanacak ciddi bir sorunun tüm bedeni etkileyeceğini bilmemek için kavrama özürlü olmak gerekir.

Sonunda ABD’nin beşinci büyük yatırım bankası, 158 yıllık 638 milyar dolarlık Lehman Brothers, tarihin kaydettiği en büyük iflası ilan etti.

Mortgage krizi az sayıda işadamında milyonlarca, milyarlarca doların geri dönmeyecek şekilde kredilendirmesiyle yaşanmadı. Tam tersi kişiler tarafından kullanılan ve toplamı milyarlarca doları bulan kredilerin geri dönememesi ve o kredilerle alınan taşınmaz malların, konutların çok büyük değer kaybıyla yaşandı.

Benzer kriz okyanusun Avrupa yakasında İngiltere’ye de sıçradı. Emlak sektöründe rakamlar son otuz yılın en kötü döneminin yaşandığını gösteriyor.

*            *           *

Piyasalar dün ABD çıkışlı bir haberle toparlanmaya yöneldi.

ABD yönetimi sigorta devi AIG’nin yıkılmaması için etkin bir şekilde devreye girdi. “ Bir süredir iflası tartışılan dünyanın en büyük sigortacısı American International Group'a (AIG) Amerikan hükümeti el koydu ve şirketi kurtardı.

ABD Merkez Bankası (FED), AIG'in yüzde 79.9 hissesini 85 milyar dolar borç vererek devraldı.

FED´den yapılan açıklamada "Verilen kredi AIG´in yükümlülüklerini yerine getirmesine yardımcı olacaktır" denildi.”

Ancak kriz aşılmadı. Öğleden sonra borsalar yine aşağıya yöneldi. Türkiye özelinde borsa dibe vururken döviz yukarı yöneldi.

Neden?

Borsadan çekilen yabancılar döviz alıp Türkiye’den çıkmaya çalışıyor.

*             *          *

Dünya resmen sarsılırken Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Dominique Strauss-Kahn, “mali krizin en kötüsü hala önümüzde duruyor” diyerek daha büyük bir krizin henüz yaşanmadığını işaret etti.

Finans dünyasında tarihe geçecek bir kriz yaşanıyor.

Kriz Çin’i de vurursa, etkisi ABD’deki krizden daha fazla olacak. Şimdi gözler Shangay Borsası’nda.

Bir kez daha sorayım, finans dünyası sarsılıp, tüm ülkeler olası gelişmelere karşı önlem alırken biz ne yapıyoruz?

Günün sözü:
Ciddi sorunlar, şakayla halledilemez