Milli gelir ve ödemeler dengesi

Yayın Tarihi: 23/09/21 08:30
okuma süresi: 4 dak.
A- A A+

2020 Mart’tan beri mücadele ettiğimiz pandemi sürecinin ekonomiye etkileri bu ay itibari ile daha net görülmeye başlandı. Gerçi sokağın nabzı, açıklanan işsizlik oranı ve kapanan iş yeri sayısı ekonomideki tahribatın büyüklüğünü açıkça göstermekteydi.

 Nihayet 2020 Milli gelirini gördük. Reel fiyatlar ile % 16.2 daraldık, dolar cinsinden kişi başına düşen gelir %20.5 azalarak 10.055 dolar seviyesine geldi. Ciddi olarak fakirleştik.

Dünya Bankası verilerine göre dünya ekonomisi 2020 yılında %3.6 daraldı. Görebildiğim kadarı ile 10 ülkedeki daralma bizden fazladır.

Bu ülkelerden bazıları 41 kumarhanesi olan Macau Özerk Bölgesi (% 56.3), Bahamalar (% 16.3), Barbados (%17.6), Dominik (%16.7) Fiji (% 19), Maldivler (% 32), Panama (% 17.9), Turks and Caicos adaları (% 26.8). Diğer iki ülke Lübnan ve Libya.

Mauritius, Seyşeller gibi turizm ülkelerinde de ciddi ekonomik daralma yaşandı. Pandemi, en fazla ekonomisi bizim gibi hizmetler sektörüne bağlı olan küçük ada ekonomilerini etkiledi.

Bu süreçte görev alan iki hükümetin mutlaka hataları olmuştur ama benzer ülkelere baktığımızda aynı trendi görüyoruz.

İstatistik Kurumu’nun Salı günü açıkladığı 2020 yılı Ödemeler Dengesi rakamları, ekonomik daralmayı daha iyi analiz etmemize yardımcı olmaktadır.

Ödemeler Dengesi, bir ülkede yerleşik kişilerin, şirketlerin ve kurumların diğer ülkeler ile yaptıkları ekonomik işlemlerin muhasebeleştirilmesidir.

Cari işlemler hesabı ödemeler bilançosunun en önemli kalemidir. Ülkenin dış ticaret dengesi ve görünmeyen işlem kalemlerini göstermektedir. KKTC, küçük ada ekonomisi özellikleri taşıması nedeni ile önemli oranda dış ticaret açığı bulunmaktadır. Dış ticaret açık verirken görünmeyen işlemler kalemindeki artış, cari işlemler dengesinin 2014 sonrasında fazla vermesine neden olmuştur. Görünmeyen işlemler kalemi, net turizm gelirleri, yükseköğrenim gelirleri ile T.C. yardımlarından oluşmaktadır.

Pandemi kısıtlamaları, gelir ve nüfusun azalması ayrıca ortalama dolar kurundaki %23.60’lık artış ile ticari açık % 19.90 azalmıştır. İlk bakışta bu düşüş iyi olarak algılanabilir ama bu düşün nedeni bizim üretimimizin artması değil sadece kötü ekonomik koşullardır.

KKTC ekonomisi daima ticari açık verdi ve vermeye devam edecektir, bu konu küçük ada ekonomilerinin en belirgin özelliklerinin başında gelmektedir.

İki lokomotif sektörümüz herkesin malumu, bu sektörler görünmeyen işlemler kalemi oluşturmaktadır ve yıllarca ticari açığı finanse etmektedir.

Şöyle ki, 2019 yılında 1 milyar 515 milyon dolarlık ticari açığa rağmen cari işlemler dengesi 221 milyon dolar artı vermişti.

Ticari açığın 1 milyar 213 milyon dolara gerilmesine rağmen turizmde %82.7’lik, yükseköğrenimde %36.1 olarak gerçekleşen daralmalar sonucunda cari işlemler 2014 yılında sonra ilk defa açık vermiştir, bu açıkta 379 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Milli gelirin %12.42’sine denk gelen bu açık ciddi boyuttadır.

2020 yılında Ercan ve Deniz Yolu ile gelen sayısı 2 milyon kişiden 467 bine, Kara kapalılarından KKTC vatandaşları hariç 4.5 milyon kişiden 817 bine. Konaklama sayısı 1 milyon 150 binden, 244 bine düşünce ayrıca yabancı öğrencilerimizin önemli bir bölümü 2020 yılını ülkelerinde geçirdiklerinden dolayı bu sonuç kaçınılmazdı.

Bu konuda yapılması gereken doğru ve güvenli açılım, bunun içinde aşılanma oranı mutlaka artmalıdır. TC yardım ve kredileri yine cari işlemler dengesinde önemli yer tutmaktadır. Bu nedenden dolayı Türkiye ile imzalanacak mali iş birliği protokolü için yapılan çalışmalar bu realite çerçevesinde bir an önce sonuçlandırılmalıdır.

Yorumlar

Dikkat!
Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Diğer Kaan KUTLAY yazıları