Herkesin bildiği birkaç basit ekonomik terim

Yayın Tarihi: 18/05/22 08:00
okuma süresi: 4 dak.
A- A A+

Değerli Kıbrıs Postası okuyucuları, bugünkü yazımda ekonomiye giriş derslerinde öğretilen ve herkesin bildiği birkaç ekonomik terimden bahsetmek istiyorum.

Ekonomi, kıt kaynakları en iyi yönetebilme bilimidir. Dünyanın en zengin insanı Elon Musk’ın da en büyük ekonomiye sahip olan ABD’nin de kaynakları sınırlıdır.

Ev halkı (bireyler), firmalar ve kamu sahip oldukları kıt kaynakları etkin ve verimli olarak kullanmalıdır. KKTC özelinden bakacak olursak kullanıyor muyuz? Sanmıyorum.

Özel şirketlerin temel amacı kârı maksimize etmektir. Kâr, toplam gelirden toplam maliyetlerin çıkarılması ile elde edilmektedir. Toplam maliyetler ise toplam sabit maliyetlerin ve toplam değişken maliyetlerin toplanması ile elde edilmektedir. Sabit maliyet, üretime/satışa bağlı olmayan sabit giderlerelerdir, kira gibi. Değişken maliyet ise üretim/satış artıkça artan azaldıkça azalan maliyettir.

Kârın maksimize olduğu nokta, marjinal gelirin, marjinal maliyete eşit olduğu noktadır. Daha yüksek gelir daima daha yüksek kâr demek değildir. Marjinal gelir, üretim/satış bir birim artığı zaman gelirdeki artışı, marjinal maliyet ise üretim/satış bir birim arttığı zaman maliyetteki artışı ifade etmektedir. Bir noktadan sonra geliriniz artsa bile maliyetiniz gelirinizden fazla artar ise kârınız düşecektir.

Örneğin; bir firmanın aylık geliri 80 bin TL, gideri ise 60 bin TL ise vergi öncesi kârı 20 bin TL olacaktır. Bu firma yeni bir istihdam yapıp gelirini 86 bin TL’ye yükseltebilir ama yeni istihdama ödenecek 7 bin TL ise gider 67 bin TL’ye yükselecek ve kâr da 19 bin TL’ye düşecektir. Bu örnekte yeni istihdam ile birlikte marjinal gelir 6 bin TL, fakat marjinal maliyet 7 bin TL’dir.

Bu kural özel sektör tarafından titizlik ile uygulanmaktadır fakat kamu da uygulanıyor mu?  Medyada iki kişinin eğitim ataşesi olarak atandığını okuduk ve maaşlarının kişi başı 4800 Euro olduğundan bahsedilmektedir. Eğer bu doğru ise, bu kişinin ülkeye katkısı aylık, 9600 Euro ve üzeri mi olacak? Peki, dış temsilcilikler?

Hükümet değişimleri ile durmadan değişen bürokratik yapının ve kamuya yapılan istihdamların, yarattığı marjinal gelir ve marjinal maliyeti nedir? Kamu maliyesinin bu noktaya gelmesinde; en önemli ekonomik kurallardan biri olan bu denklemin, hükümette bulunulan bütün siyasi partiler tarafından göz ardı edilmesinin payı yok mu?  

Kamunun yaptığı her projenin bir faydası ve bir de maliyeti vardır, bu sadece parasal olarak değerlendirilmeyip, sosyal boyutu da analiz edilmelidir.  Enerji maliyetlerini düşürüp çevre ve sağlığa zararlı olacak bir yatırım doğru yatırım değildir.

Özel sektör ve kamu sektörü bu yatırımlarında marjinal gelir/fayda ve marjinal maliyet hesabını iyi yapmalıdır.

Bu tür hesaplamalar en son ne zaman yapılmıştır? Ya da hiç yapılmış mıdır?

#mesajınızvar
Levent ÖZADAM'dan
#mesajınızvar
Levent Kutay
Levent KUTAY'dan
#gozdenkacmadi

Yorumlar

Dikkat!
Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Diğer Kaan KUTLAY yazıları