Aha da belge...

loading
31 Mayıs, Pazar
£

8.42

7.57

$

6.82

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Aha da belge...

Bu konuyu ilk defa dile getirdiğimde, BRT FM'de şrakkadanak yayın kesilmiş ve stüdyonun içini domates şarkısı söyleyen Barış Manço'nun sesi doldurmuştu.

Şu Alevilik meselesinden bahsediyorum…

Yapılan baskıları şimdi anlatırsam çok ayıp olur.

Türk tarih yazıcılığı uzun yıllar arşive girmediği için, menkıbelere dayanmıştır.

Ama son yıllarda E.H.Carr'ın deyişi ile de bir "belge fetişizmi"nin cezbesinde kıvranmaktadır.

Oysa arşiv dediğiniz şey, ya devletin veya batıda kilisenin kayıtlarından ibaret olup, objektiflik konusunda asıl sınıfta kalan kaynaktır.

Taraflıdır çünkü…

Lucien Fébvre de der ki "tarih elbette belgelerle yazılır ama insana ait her şeyle yazılır asıl tarih."

Tarih metodolojisi tartışmak, bir gazete yazısının boyutlarını aşar.

Yani bulduğunuz belgeyi nasıl doğru yorumlayıp anlayacağınız, tarih metodunda bellidir.

Ama her bu konuyu anlattığımda, bana soruluyor: Belge?

İşte buyurun bir miktar "belge"nin arşiv kayıtlarını vereyim, meraklısı doymazsa gerisini de yazarım bir gün:

1572 Fermanı'nın ardından, Dulkadiriye, Karaman, Rum, Bozok, Hamiteli beylerbeyi ve beylerine gönderilen bu fermanlar, Osmanlı merkezinin adaya kimleri sürmeyi hedeflediğini açıkca ortaya koyuyor. Okuduğunu anlamak isteyene tabii ama, buyurun size açık seçik kimlerin sürüldüğünü gösteren fermanların Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde ulaşabildiklerimden bir kesit:

1572 tarihli, 12.No'lu Mühimme Defteri'nin 329-330. sayfalarında yer alan, Musul Kadısı'na yazılmış 664 sayılı ferman.

16numaralı Mühimme Defteri'nin 270.sayfasındaki ferman.

26.nolu Mühimme Defterinden öğrendiğimize göre, 1574 yılına dair fermanlar.

28 sayılı Mühimme Defterinde, Karaman Beyi'ne yazılan 859, Halep Beyi'ne yazılan 860 numaralı fermenler.bir fermanlar.

Ayni defter, 374. sayfadaki Çorum Beyi'ne yazılan 968 numaralı ferman.

29 sayılı Mühimme Defterinde, 1576 yılına ait Dulkadiriye beylerbeyi'ne hitap eden 488; Basyan ve Pozyan Beği Behlül Bey'e hitap eden 489 no.lu fermanlardan sonra gelen Bozok Beyi'ne hitap eden 490 no.lu fermanlar

"Sancağımızda bulunan Rafızilerden, İran ile ilişkisi bulunanların araştırılarak tespit edilmesi... Bunların başka bir bahane ile idam olunmaları... İran ile ilişkisi bulunmayan rafizilerinse, saptandıktan sonra, Kıbrıs adasına sürülmeleri..."

29 sayılı Mühimme Defteri'nin 217-218 sayfalarında bulunan 500 numaralı ferman.

30 no.lu Mühimme defterindeki 488 sayılı ferman: "Bozok beylerbeyine hüküm: Kızılbaşlıkla suçlanan kişilerin yazıldığı defter sureti, gönderilmişti. Bu kişiler, soruşturulsunlar. Kızılbaşlıkları gerçekse, idam edilsinler. Lâkin, yalnız ithamla kalmışlarsa, bunlar Kıbrıs'a sürülsünler."

1578 yılına ait, 33 No.lu Mühimme Defteri'nin 204. sayfasında, 413 sayılı ferman.

35.No.lu Mühimme Defteri'nde, konu takip ediliyor. 366. sayfadaki, 931 numaralı ferman.

42.No.lu Mühimme Defteri'nde yer alan Beyşehir Beyi ve Seydişehir Kadısı'na gönderilen, 781 sayılı ferman.

64 nolu Mühimme Defteri'nin, 156. sayfasında yer alan, 1587 yılına ait ferman.

Ahmet Refik'in Anadolu'da Türk Aşiretleri isimli çalışmasında, yayınlanmış, 1576 tarihine ait Kütahya'ya "tabi" Akkeçili Yörüklerinden bir kısmı, ile ilgili ferman.

On yedi tane ferman yeter mi? Yoksa 1700 tane mi yayınlamak lâzım?

Merak eden, Kıbrıslı Türkler'in Kökenleri ve Bektaşilik isimli kitabımda ferman ayrıntılarını bulabilir.

Daha da doymazsa, işte arşiv! Kaldı ki "çan çaldı, semah döndü" diye atasözü olan Sünni mi olur? Semah'ı nerden öğrenmiş? "Yediği b..ku, Serez Kadısı yemez…" diye atasözü olan mektepli Müslüman mı olur?

Serez Kadısı'nın yediği halt neymiş ki Şeyh Bedrettin'i asmaktan başka?

Mevlit'te Pir Sultan'dan deyiş okuyan, (Sordum sarı çiçeğe), merkez camiinin baş imamı "Müftü müçtehid olmalıdır" diyebilen, nedir? İçtihat sünnetin karşıtı değil mi? Zamane ulemasına sorarım…

Altı yüz senelik meseleyi aşmakta bu kadar zorlanılmasına da şaşarım…

"Camii'ye gitmezler…"!

E zaten onun için sürüldüydüler

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.