Kıbrıslı çözüm

loading
31 Mayıs, Pazar
£

8.42

7.57

$

6.82

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Kıbrıslı çözüm

Geçen hafta, dünyadaki finans krizini, biraz da ekonomi tarihine bakarak, anlamaya çalıştık! Peki, bizdeki sıkıntının nedeni ne?

Makalelerimizden birine geri dönmemiz lâzım: "Akademisyen dostumuz ise batıdaki tüketim darlığının sebebinin, orta sınıfların, finans sisteminin pompalaması ile aslında olmayan kaynaklardan yaptığı, çok yoğun yatırımlardır diye düşünüyor! Yani sistemin piyasaya para pompalaması, öyle yoğun bir borçlanmaya yol açmış ki şimdi orta sınıflar, o yoğun borcu ödeyebilmek için, bütün harcamalarını kısmış!"

Spekülasyon! Annan Planı oylamasının, hemen ertesini düşünün! Biraz da AB'nin vaadlerinin yarattığı yarattığı, beklentinin müthiş arttığı ortamda, memur maaşlarının dolar bazında ikiye katlandığı, inşaat sektörü ve müeahhid'liğin patladığı, banka kartı dağıtımının tavan yaptığı, herkesin arabayı değiştirdiği, ikinci eve girdiği günleri hatırlayalım isterseniz! Cruise modasının, çıktığı günler…

Sanki de yukarıdaki tanımlamayı tekrarlıyoruz!

Orta sınıflar, on yıl önce girdiği borç sarmalından çıkamadı ki piyasada para olsun! Ekonominin kuralları, "bu koşullarda, para arzını artıramıyorsanız, (ki bu bizim için söz konusu bile değildir) paranın dolaşım süratini yani alış verişi artırın" der! Oysa ortada alış verişe harcayacak para da kalmadığından, biz spekülasyonun başımıza açtığı belâyı, daha derin bir spekülasyonla aşmaya çalışıyoruz! Merkez bankası raporlarındaki mevduat/ nakit para/ krediler/ tasarruflar hanelerine bakın! 10 milyar paramız olduğu varsayılıyor! Elimizdeki nakit 2.3 milyar! 6 milyar mevduatımız varmış bankalarda ama 5.4 milyar borcumuz var! İddiaya göre cebimizde paramız var ama biz onu kullanmayıp, kredi alarak, faiz ödemekteyiz! Oysa mevduat faizi, reel faizin üç katı! Aklımız yok herhalde… Krediler içinde ilk sırada İşletme Kredileri, ikinci sırada ise Kişisel Krediler! Nerdeyse birbirine eşit! Hangi ülkede böyle bir oran bulunabilir acaba? Ve kişisel kredilerin ne kadarı Kredi Kartı borcu? Yatırım? Yok!

Öte yandan, hafta başındaki yazıya dönersek, bizden bakınca işadamı dostumuzun makalesindeki "Maliyet Artışı" bizde, gerçekten önemli bir faktör! Özel olarak burada, ekonominin kamburu… Çünkü piyasadaki durgunluğu o da pompalıyor, para dolaşım süratini etkiliyor!

Geçmişte, dünyada bu tarz krizlerin iki türlü aşıldığını gördük: Devlet piyasaya para pompalamakta (Almanya ve ABD örneklerini hatırlayalım) ve piyasadaki para dolaşımını süratlendirmektedir! Şu anda da bu iki ülke, ayni Keynesien politikaları uyguluyorlar! Ama ayni önlemler, Güney Doğu Asya'yı, batırdı! Malezya ise o önerileri reddedip, kendi önlemleri ile krizden çıktı! Çünkü mesele, varsayılan değil, elinizdeki gerçek değerin krizi karşılayıp, karşılayamayacağıdır!

Bizim özgün durumumuzda, devlet, piyasaya para pompalarsa, o da aynı spekülasyonun, kör kuyusuna gidecektir! Böyle bir olanak da yoktur! Onun yerine, kısa vadede, maliyetleri düşürüp, para dolaşımının süratlendirilmesine yatırım yapılmalıdır… Böylece kısa zamanda elden ele dolaşan nakit, göreceli olarak, darlığının piyasada hissedilmesini engeller ve artan güven ortamında, yatırımın gerçekten artması şansı ortaya çıkar! O zaman, kaçan kaynaklar da geri gelebilir!

Orta sınıfların, "varsayarak" harcama yapması, kontrol altına alınmalıdır. İkinci eve, arabaya v.s. yüksek vergi……………

Bu neyi içerir?

Merkez Bankası, şube bankacılığından kurtarılıp, yerel bir merkez bankası niteliğine kavuşturulmalıdır. Unutulmamalı ki biz sömürge iken, burada bir Kıbrıs Merkez Bankası vardı!

Finans kaynakları, kolay ulaşılır ve ucuz olmalıdır. Kredi faizleri behemahal kullanılabilir hadde indirilmelidir.

Devlet, asli görevi olan spekülasyonu engelleme, anti tekel ve anti damping görevlerini hatırlamalı ve yerine getirmelidir.

Paradan para kazanma da kapitalizmin gereğidir ama aslolanın mal ve hizmet üretmek olduğu hatırlanmalı, onun yolu açılmalıdır. Bet oynar gibi ekonomi yönetimi, olmaz! Bunun anlamını açmak için bu sütunda yayınlanmış, "Tanınmayan Devlete Uçak İner mi?" başlıklı makalelerdeki politik önlemler dikkate alınmalıdır.

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.