Siyaset ve ahlâk 3

loading
3 Ağustos, Pazartesi
£

9.14

8.22

$

6.98

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Siyaset ve ahlâk 3

Eskiden solda, aslolanın alt yapı olduğu ve onun değişmesinin üst yapı kurumlarını zaten değiştireceğine inanıldığı için, bir üst yapı kurumu olan ve esas olarak düzeni koruma enstrümanlarından biri olan ahlâkı da kurulacak yeni düzenin belirleyeceği düşünülüyordu.

Bu inanç dolayısıyla da ahlâk konusunun, ekonomik ve politik mücadeleye bağımlı olacağı varsayılırdı.

Oysa yirminci yüzyıl ortalarında popüler olan Sivil Toplum/Hegomonya ve İdeolojik Aygıtlar kavramları, birbirini dialektik olarak etkileyen bir alt yapı/üst yapı ilişkisi önerdi. Özellikle Batı Avrupa için, politik ve ekonomik mücadele ile birlikte ve ayni zamanda ideolojik mücadelenin ötesinde, bir de kültürel mücadele verilmesini ve eski düzenin, üretilmiş bulunan hiçbir değerinin veri olarak kabul edilmemesini öngörüldü. Gramsci'nin Kontra Hegomonya; Althusser'in ise "ideoloji üreten, toplumu yönetir" derken kastettikleri şey, buydu.

"… Diyebiliriz ki Lenin'de siyasal liderlik anlamı geçerli iken, Gramsci'de ise kültürel liderlik geçerlidir… Gramsci için hegomonya'nın ele geçirilişi, erk'in ele geçirilişinden önce gelmekte iken, Lenin'de birincisi ikincisine eşlik etmekte, en azından takip etmektedir…

Hapisane Defterleri, … anlamı içerir ve bütünleştirir. 'Modern Prens' adına sunulan sayfalarda,… Gramsci, modern partinin incelenmesinde iki temel tema önerir: biri, 'ortak irade'nin oluşması üzerine (siyasi liderlik temasıdır), diğeri de ' ahlâki ve düşünsel reform' un oluşması üzerine (kültürel liderlik temasıdır). Bu iki farklı hegomonya anlamı üzerine, ısrar ediyoruz…"1

Düşünür, toplumun genel olarak dönüşmesi için, iki temel alanda dönüşmeyi (transformasyon) öngörür: Politik alanda ve Ahlâki- Düşünsel Alan'da! Bunlardan, biri ötekinin önünde değil… İkisi birlikte, bir arada! Ona göre toplumu yöneten egemen sınıfların, egemen kültürünün bir ürünü olan egemen ahlâk, onların çıkarlarını korur. Toplumu dönüştürmek isteyen, yerine kendi geliştirecekleri yeni normlarla, yeni bir ahlâk anlayışı koymalıdır. Organik entelektüel dediği bir aydın türünü, bu görevle yükler, Gramsci…

O bakımdan, egemen ahlâk'a sahip çıkan entelektüel, bulunur bulunmasına ama bu Popper'in deyimiyle ya durduğu yerde kendi kendine peygamberlik görevi biçen, Gramsci'nin Geleneksel Entelektüel'idir! Ya da egemenlerin sözcüsü bir "malûmatfuruş"! Onlar için de Popper'in şöyle der: " Entelektüeller hiçbir şey bilmiyor. Mütevazı olmamaları, küstahlıkları, herhalde dünya üzerinde barışın en büyük engelidir. En büyük umut, ukalâ olmakla beraber, bunu göremeyecek kadar aptal olmamalarıdır."2

Bayram değil, seyran değil neden "arif" olana hitabeden bir dizi yayınladım? Hafta sonu katıldığım panelde, bir Bektaşi dedesinden bir cümle işittim:

"Yapılanın ahlâk ölçülerine uygun görülmesi yetmez! Niyet de ahlâki olmalı!" dedi, Aşık Dertli Divanî ! Sonra, 1832'de 2. Mahmut Yeniçeri'liği kaldırırken, "dinden çıktı" diye mahkemeye çıkarılan, Hacı Bektaş Dergâhı Şeyhi Hamdullah Çelebi'nin savunmasını okumaya durduğumda, ne görsem beğenirsiniz? Çelebi diyor ki: " Burada ahlâkın güzelliği de niyetin güzelliği de hesap edilmelidir!"

Dünkü yazıdaki, Walther Benjamin'in tespitine bir daha bakar mısınız?

Eleştirel Kuram, Frankfurt Okulu, şu bu; amenna! Ama onların söylediğini, yedi yüz sene önce, Hacı Bektaş-ı Veli de söylemişse, doğruyu biz kimden öğrenmeliydik?

Bugünlerde gene herkes, sureti haktan görünerek, türlü çeşitli tezviratla uğraşmaktadır. Siz, niyete bakınız… Kimse niyetini, sonsuza kadar saklayamaz. Saklayamamıştır nitekim… Güzel ahlâkın ölçeği, kurallara uygun olması değil, güzel niyete dayanıyor olmasıdır… Ahlâksızlık, kötü niyetli olmaktır!

Anladınız mı "arifan"? Ne bu dünyada, ne öte dünyada yatacak yeriniz yok! Üç günlük ikbale feda ettiğiniz, budur…

1 - Norberto Bobbio. Gramsci ve Sivil Toplum s. 34-35 Çev: Arda İpek- Kenan Somer. Savaş Yayınları. Ankara:1982

2 - Popper. age s.101

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.