Evkafın su meselesi 2

loading
31 Mayıs, Pazar
£

8.42

7.57

$

6.82

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Evkafın su meselesi 2

Vakıflar Dini kuruluşlar oldukları için, Osmanlı hukuk sistemi içerisinde, dini idareci de padişah olduğundan dolayı, Şeriye ve Evkaf bakanlıkları da bulunmasına karşın, bu kurumların idaresi, son tahlilde doğrudan doğuna padişaha bağlı idi. İngiliz yönetimi, bu durumu argüman yaparak, "vakıfların idaresi devlet başkanına bağlı olduğuna göre, artık kraliçeye bağlı olmalıdır" mantığı ile evkafa el atmanın hukuksal zeminini kendince bulduğunu düşünmüştür. Oysa, padişahın söz. konusu idarecilik vasfı, halifeliğinden kaynaklanmaktaydı.

Başından itibaren, evkafın yönetiminin Kıbrıs Türk Cemaatine ait olmasını savunan adanın aydınlarının verdikleri mücadele, 1931 İsyanı dolayısıyla siyasetin yasaklanması üzerine, kesintiye uğrar. 1943'te siyasi hakların geri verilmesinden sonra, Kıbrıslı Türk ileri gelenlerin verdikleri mücadelenin üç ayağından biri evkaf olmaya devam eder. (Öteki ikisi, eğitim ve müftülük meseleleridir).

28 Mart 1954 günü, Lefkoşa'da adanın her tarafından gelen Türkler'in katılımı ile Evkaf yönetiminin Türk toplumuna devredilmesi talebiyle, büyük bir miting düzenlenir. Halkın Sesi, katılımcıların sayısını 20 bin olarak vermektedir 3 Mitingte Müftü Dana Efendi, Faiz Kaymak. Dr. Fazıl Küçük, Mağusa adına Av. Ahmet Zaim, Hürsöz Gazetesi başyazarı Fevzi Ali Rıza, Kıbrıs Türk Kurumları Başkan vekili Ahmet Mithat Berberoğlu, Fadıl Niyazi Korkut ve Derviş Ahmet Raşit birer konuşma yaparlar. Mitinge katılanlar. İngiltere Sömürgeler Bakanlığı'na bir telgraf ile başvurup Evkafın yönetimini talep etmesi konusunda, Faiz Kaymak'ı yetkilendirirler.

23 Ocak 1955günü, Kıbrıs Türk Kurumları Federasyonu'nun kongresi Kıbrıs Milli Türk Birliği binasında yapılır. Evkaf ile ilgili bir karar ve Türkiye'deki yetkililere gönderilen mesajların metinlerinin onaylanmasından sonra, seçimlere geçilir.

6 Şubat 1955 günü, Selimiye Meydanı'nda yine büyük bir Evkaf mitingi düzenlenerek, idarenin topluma devri istemi tekrarlanır. 12 Şubat günü vilayet binasında yapılan bir toplantıya. Türk ileri gelenlerin de davet edilerek, Evkaf sorunun görüşülmesinin ardından, hükümet 20 Temmuz 1955 tarihinde kararlaştırıp 23 Temmuz'da yayınladığı bir yasa ile. Evkafı nihayet Türk toplumun yönetimine devreder.3 Evkafın seçilmiş Türk yöneticilerin insiyatifine verilmesinin ilk adımı, 22 Ocak 1956 günü Lefke'de seçilen cami komisyonu üyelerinin belirlenmesi ile atılır. Seçime, Kıbrıs Türk Kurumları Federasyonu' nun, adaylarıyla birlikle, bir de karşıt liste katılır. Sonuç %90 katılımlı seçimi, çoğunlukla federasyon adaylarının kazanmasıdır. Bir hafta sonra Lefkoşa'da yapılan seçimleri de aynı ekibin adayları kazanmakta, zorlanmazlar. Lefke ve Lefkoşa'yı, diğer kazalar izler. Böylece bütün camii komisyonu üyeliklerini, federasyon ve Kıbrıs Türktür Partisi adayları, ele geçirir.

Seçimler sonucunda göreve gelen Camii Komisyonları üyeleri, hemen toplanarak, kendi aralarında bir Evkaf Yüksek Konseyi oluştururlar. Evkaf Yüksek Konseyi, 14 Nisan günü Lefkoşa Kaza Komiseri (Kaymakam) başkanlığında toplanarak. Konsey Başkanlığı'na Dr.Fazıl Küçük, Yardımcılığına Osman Örek, İcra Komitesi Üyeliklerine ise, Faiz Kaymak, Osman Örek, Niyazi Manyera, Dr. Orhan Müderrisoğlu, Ahmet Mithat Berberoğlu, Ahmet Raşit Mustafa, Salih Kanal ve Fedai Ahmet Ferid'i getirir. 2 15 Nisan günü, Lefkoşa'da Evkaf Merkezi önünde büyük bir kalabalığın katılımı ile bina önündeki göndere törenle Türk Bayrağı çekilir. Doksan yıllık mücadele "güya" kazanılır…

Alıp da ne yaptık? İngiliz'in yaptığının aynını… Sonradan yapılan bütün düzenlemelerde Ahkâm-ül Evkaf'a gönderme yapılmasına, anayasa emri haline getirilmesine, Vakıflar Yasası'nda açıkça "bu alanda yasa dışı demek, İslâma aykırı demektir" denmesine rağmen; halâ 1928 Sömürge Emirnamesindeki yetkiler kullanılıyor!

Zamanın herhangi bir boyutunda, "evkafın idaresi cemaate geçsin" diye diye sürgünlere giden Cingizzade Con Rifat ya da Fadıl Niyazi Korkut'la karşılaşırsak, "Affedin bizi ağalar" diyeceğim…"Biz size lâyık olamadık! Aldık, ama suratımıza benzettik!"

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.