Ahlâk bekçilerin akıl Hocası'na

loading
4 Haziran, Perşembe
£

8.51

7.66

$

6.75

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Ahlâk bekçilerin akıl Hocası'na

Epikür ahlâkı sonu mutlulukla bitecek zevkli fiillerde bulunmak olarak anlamıştır.

Engels de :

"Ahlâk bakımından birbirine eşit iki kişi, yoktur."der…

" Ve şimdi bu türlü bir ideolog, ahlâk ve hukuku, insanların, onları çeviren gerçek toplumsal ilişkilerinden çıkaracak yerde, kavram ya da 'toplumun' en basit denilen unsurlarından hareketle kurduğu zaman, elinde bu iş için hangi gerçekler bulunur?... En büyük kısmı itibarıyla, içinde yaşadığı toplumsal ve siyasal koşulların…az çok uygun birer ifadesi olan ahlâki ya da hukuki sezgiler…

… Bütün dünyalar ile bütün zamanlar için ahlâki ve hukuki bir doktrin yaptığına inanarak, gerçekte, kendi zamanının tutucu veya devrimci ama gerçek tabanından koptuğu için bozulmuş, içbükey bir aynadaki gibi baş aşağı olmuş bir imgesinden başka bir şey imal etmez!"

Hobbes, "devlete itaat, Tanrı'ya itaattir ve boyun eğmek, tapınmaktır" diye yazmaktadır.1 Lévy ise Batı'nın iktidarı tanrısallığın aynasında yansıtmaktan hiç vazgeçmediğini, bugüne kadar geleneksel dinsel bağdan daha iyi bir sosyal bağ bulamadığını, siyasetin dinin bir yüzünden başka bir şey olamayacağını ve hiç olmadığını söyler.2

Régis Debray : "Siyasetin kaynağı mistiktir. Julien Benda bu yüzden 'devlet, parti, sınıf bugün açıkça Tanrıdırlar' demektedir!"3 diye yazar! Kim olduğunu biliyorsunuz değil mi? Bolivya dağlarında Che'nin yoldaşı idi…

Popper de yazar ki: "Daha Roma'da, Vox populi, vox dei derlerdi… " Yani, "halkın sesi, tanrının sesidir"! Kimisi, sınıfı, bazısı partiyi, hemen herkes devleti kutsar ama eski Romalılar, "halkı" da kutsarlarmış! Yerseniz!

Alman filozofu Kant, ahlâk konusunda, düşünce tarihinde bir kırılma noktasını temsil eder. İlkçağ filozoflarından Kant'a kadar ahlak anlayışı mutluluk ahlâkıdır. İlk kez Kant, Spinoza'dan etkilenerek, ahlaki eylemin amacının mutluluk olamayacağını belirtmiştir. Ona göre ahlakın kaynağı, ne insanı aşan dışsal bir ilke, ne de Tanrı'dır; ahlakın kaynağı insandır. Bu insan ahlak ilkelerini kendisi koyar ve kendi iradesiyle bu ilkeye uyar. Bu aynı zamanda onun özgürlüğüdür. Yani ahlaki değerlerin kaynağı insan aklı veya akıllı insandır. Bu akıl ahlaki olarak kendini insanda vicdan şeklinde ortaya koyar.

Kant'ta niyet çok önemlidir. Siz eyleminizden değil de niyetinizden sorumlusunuz.

Walter Benjamin, Kant'tan aktararak, "Ahlâkça iyi olanın, ahlâk yasasına uyması yetmez, ahlâk yasası uğruna da yapılmış olması gerekir" der. " Ahlâk yasası, eylemin normudur, içeriğin değil!" Yâni istediğiniz kadar norm koyup, denetlemeye kalkın, sonuçta kişinin eyleminin bu normlara uygun olup olmadığını inceleyebilirsiniz; niyetinin değil! Ve aslolan da niyettir…

Doğu düşüncesinde bu anlayış, çok daha eski çağlardan beri vardır: "Görünüşte iyi olan insan ahlakça iyi olmaz. İş gönüldedir, deride değil."(Sadi) Hacı Bektaş-ı Veli'nin benzer sözlerini de bir süre önce bu sütunda yazdıydım. Kant'tan nerdeyse beş yüz yıl önce söylenmiş!

Sünni İslam kültüründe de aynı saptamanın yapıldığını okudum bir süre önce… "Peygamberimiz "yapılan işler ancak niyete göredir" diye buyurmuştur. (Prof. Dr. İBRAHİM AGAH ÇUBUKÇU. An. Ün. İlahiyet Fakültesi Dergisi. C.xx s.15)

Eski Yunan mitolojisinde "Gügesin yüzüğü" diye bir kavram var. Güges'in bir yüzüğü varmış. Herkes ona sahip olmaya çalışırmış. Çünkü bu yüzüğü takan kişi görünmez olurmuş. Ahlakınızın sınandığı yer işte burası. Kimse görmediğinde yaptıklarınızla, yüzüğü çıkardığınızda yaptıklarınız örtüşüyorsa sizin ahlaklı olduğunuz söylenebilir.

Aslolan niyettir! Ve bunu kendiniz kadar iyi hiç kimse bilemez…

Tamam mı ahlâk bekçilerinin akıl hocası? Tavsiyem, önce Engels'ten aktardığım pasajı gözden geçir, sonra da Güges'in yüzüğü hakkında biraz düşün…

"İçbükey bir aynada, kendi zamanını başaşağı görerek" atıp tutma…

1 - Cemal Bali Akal, İktidarın Üç Yüzü, s. 105

2 - age s. 105

3 - age s. 105


banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.