Kimlik 1

loading
31 Mayıs, Pazar
£

8.42

7.57

$

6.82

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Kimlik 1

"Çingene'nin kırk darb-ı meseli varmış, kırkı da kasnak üstüneymiş" özdeyişindeki gibi, biz gene kimlik tartışıyoruz. Bir "dizi" de bu konuda yazmak, farzoldu galiba…

Kimlik denilen kavramı, tanımlamadan üzerinde tartışmak, tartışmayı başlatanlardan biri olarak,bunca yıldan sonra bana anlamsız geliyor. Onun için, önce bir tanımlama yapmak vebunda hemfikir olmak lâzım ki tartışmanın bir anlamı olsun…

Kimlik, durağan değil; dinamik, değişken bir sosyal fenomen olduğu için, tartışılması da herhalde hiç bitmeyecek. Kâh halkın önünde, kâh üniversite kürsülerinde, ama hep tartışılacak; zira, tam tanımlandığı sanılırken, değiştiği fark edilip, yeni baştan tanımlanması gereken bir kavram bu! Sürekli gelişen, hep evrilen, her gün değişen bir kavramdır kimlik. Kabaca ve en basit tanımıyla, kimlik, aidiyetle ilgilidir. İnsanın ve daha genelde toplumun kendini nereye ve hangi tarihsel, toplumsal, ekonomik kategoriye ait gördüğü ile ilgilidir. Bir Arap atasözü, "Kardeşime karşı ben, yeğenlerime karşı kardeşim ve ben, yabancılara karşı, yeğenlerim, kardeşlerim ve ben" der. Çağımızda, insanlar, kendilerini sadece kan bağları ile tanımlamazlar. Sosyal çevreleri, ekonomik aidiyetleri, kültürel aidiyetleri ve hatta duygusal aidiyetleri, damak tadları, sanatsal zevkleri bile insanların kendilerini tanımlamak için kullandıkları verilerdir. Hangi mahalleli ve giderek kentli oldukları, meslekleri, yaşam biçimlerini paylaştıkları toplumsal katmanlar ve örneğin hangi futbol, basketbol v.b. takımının taraftarı oldukları da insanların kendilerini tanımladıkları alt kimlikleri belirler.

Nedir "Kimlik"i oluşturan özellikler?

  1. Kimlik Değişkendir

Bırakın kuşakların gelişmesini, ayni kuşak içinde yıllar geçtikçe ayni bireylerin kimlik tanımının da değiştiği görülebilir. Sanırım bu saptamanın en önemli nedeni de kimliği belirleyen en önemli etken olan "öteki" kavramıdır . Kimlik, "ben" olduğuna göre; karşısında bir de "ben olmayan", "öteki" olmalıdır; ve tarih içinde çok kısa dönemlerde bile, "öteki" değişmektedir. "Bireyin kimlik iddiasının temelinde, düşman kabul ettiği kimliğin tam tersi yatar!" (Amin Maalouf, On Identity, London, The Harvil Press, 2000, s. 13.)

O "mutasavver düşman" değiştikçe, kimliğin bileşenleri ve karakteristiği de değişir. Kimlik kavramının değişkenliğine dair dikkati çeken asıl özellik ise, "öteki" yi bir yana bırakın, tarih içinde "ben"in bile değişime uğramasıdır. Amin Maalouf'un kullandığı bir örneği ele alırsak, Saray Bosna'da bugün sokakta dolaşan ellili yaşlardaki bir erkeğe, kim olduğunu sorarsak, bir Boşnak ve Bosna Federal Cumhuriyeti'nin bir yurttaşı olduğunu ve AB yurttaşı olmak istediğini işitebiliriz. On yıl önce ayni kişi, ayni soruyu, muhtemelen bir "müslüman" olduğu ve Kabil'de oturanların, kendisine Trieste'de oturanlardan daha yakın olduklarını düşündüğünü söyleyerek, yanıtlayabilirdi! Ayni kişiye sorulacak ayni sorunun yanıtı, yirmibeş yıl önce, bir "proleter" olduğu ve "Yugoslavya Federasyonu'nun özgür bir vatandaşı olmaktan gurur duyduğu" şeklinde, olabilirdi! Örneğimizin babası, kırk yıl önce böyle bir soruya, "Anti-faşist bir partizanım", onun babası da " Avusturya İmparatorluğunun işgal ettiği topraklarda yaşayan bir Osmanlı'yım" diye yanıt verebilirdi.

Zira Bosna'lı bir müslümanın "ötekisi", kısa bir zaman içinde birkaç defa değişmiştir. İşte bundan dolayı bizim, 1978'de ilk defa bir kimlik tanımı yapmaya kalktıktan sonra onu tanımlayıp, konuyu rafa kaldırmayı murat ederken yanıldığımız gibi; statik, kolayca tanımlanabilen kimlik tanımları arayan herkes de yanılacaktır. Dünya ile ilişki halindeki hiçbir toplum durağan bir kimliğe sahip değildir ve olamaz. Sadece toplumlar değil, bireyler de aynı durumdadırlar. Ünlü Fransız/Lübnanlı yazar Amin Maalouf, ayni insandan iki birey klonlansa, bunların aynılıklarının, yaşamaya başladıkları andan itibaren farklılaşmaya başlayacağını haklı olarak ileri sürer. Demek ki kabaca, "kimlik 'öteki'ye bağımlıdır ve hem kendi kendine hem de ötekinin değişimine bağlı olarak değişir" diyebiliriz! (Devam edeceğim)

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.