Orası bir isyan merkezi idi...

loading
4 Haziran, Perşembe
£

8.47

7.59

$

6.76

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Orası bir isyan merkezi idi...

Sanırım biraz Lefke konuşmanın zamanıdır…
Lefke'nin bu adla tarihte kayıtlı olduğu ilk olay, bir isyandır. 1425'te adanın o zamanki hakimi Lüzinyanlar ile Mısır'daki Memlük yönetimi arasında bazı sorunlar yaşanır. Bunun üzerine adaya çıkan bir Memlük ordusu, Köfünye yakınlarındaki Hirokitya'da Lüzinyan ordusunu perişan eder, kralı da esir alarak adadan çekilir. Gerek merkezi otoritenin ortadan kalkmış olması, gerek Mısır ordusunun yaptığı yağmanın ada halkını çok fakir düşürmüş olması ve gerekse de halkın bu fakr-ü zaruret haline hiç aldırmayan asillerin, kralı kurtarmak için Mısır'a verilecek fidye için halka yeni vergiler salmaları; bir isyanın çıkmasına yol açar. Bu isyanın en önemli merkezleri arasında, Lefke de vardır. Zamanın ünlü kronik yazarı Maharias, şöyle anlatır:
1426 sonbaharında, Memlük ordusu adayı yağmaladıktan sonra, kralı da esir alarak, Kıbrıs'tan çekilir. Zaten çok zor koşullar altında yaşayan Kıbrıslılar, savaşın ve yağmanın da etkisi ile sefil bir duruma düşerler. Memlük ordusunun kralı da alıp gitmesi ile Lüzinyan otoritesinin ortadan kalkmış olması, bir takım paralı askerlerin, bu durumdan yararlanmaya kalkmasına neden olur. Onlara köylüler de katılırlar ve büyük bir isyan başlar.
Sforza adında birisi, arkasına adadaki İspanyol askerleri de alarak, Baf'ta isyan eder… Bunu fırsat bilen köylüler de hemen ayaklanırlar. Lefke, Limasol, Omorfo ile Peristerona ve Orini bölgelerinde birer isyan merkezi kurulur. Lefkonuk'da eskiden saray ahırlarında çalışan bir köle, " Kral Aleksi" adıyla, tahta çıkarılır ve burası, isyanın genel karargahı haline getirilir. Halk, Kral Aleksi'nin yönetimine biat eder.
Latin soylularının malikaneleri basılır, ambarları yağmalanır. Efendilerin tahıl, şarap ve şekerlerine el konulur. Mağusa'ya gitmekte olan Latin Piskoposu, Lefkonuk'ta yakalanır, soyulur ve dövülür. Baf'a gitmekte olan bir Ermeni şövalye, Lefke'de yakalanır. Karısının ırzına geçilir, kendisi ise öldürülür.
Kardinal, bu durum karşısında, Kudüs Hakimi Badin de Nores'i, veliaht ilan eder. Bu adam, Türkopoller'in de komutanıdır... Türkopol, vakti zamanında, paralı asker olarak hristiyan devletlerin hizmetine girip, vaftiz olarak din değiştiren Türk soyundan gelme insanlara verilen isimdir. Yâni adam Kıbrıs Kralı ilân ediliyor, kardinal tarafından! Demek ki Kıbrıs'ı yöneten ilk "Türk" rahmetli Denktaş, değilmiş! Efendim, ne diyorduk?
Sir Henry de Giblet ile Peter Mahera'yı da görevlendirip, ordunun başına geçirir. Bunlar, önce Lefkoşa'yı işgal ederler. Bunun ardından, Baf, Lefke ve Omorfo'daki elebaşları ele geçirilir. Bazı elebaşları idam edilir. Bazılarınınsa, burunları kesilir. Ardından Limasol ele geçirilir. En sonunda, " Kral Aleksi" ele geçirilip, Lefkoşa!ya getirilir ve burada 12 Mayıs 1427 günü idam edilir.
Ayni gün, Kral Janus'un Kahire'deki esaret yaşamından kurtulup, Baf'ta görüldüğü söylentisi, Lefkoşa'ya ulaşır. 15 Mayıs'ta Kral Janus, Girne'de karaya çıkar. 18 Mayıs günü ise Lefkoşa'ya gelerek, yönetimi eline alır. Lefke de bir daha köylüler isyan edemesin diye, kraliyet mülkü haline getirilir, kralın şahsi mülkü olur. Adayı Venedikliler ele geçirdikleri zaman da kasabanın bu statüsünü korurlar. Venedik zamanında da Lefke, devlet mülkü konumunda idi... Osmanlı adaya geldiğinde, Venedikliler'den kalma devlet mülkleri boş kaldığı için, buralara Anadolu'dan Türkmen nüfus getirip, iskân eder...
Bugün bizim Lefke'deki varlığımızın "esbab-ı mucibesi", işte bu olaydır...
Böylece, adadaki Lüzinyan otoritesi tekrar kurulmuş olur ama Kral Janus, ancak beş yıl daha yaşayabilir. Maherias, esaret dönüşünden sonra, kimsenin onun yüzünün güldüğünü görmediğini, yazar.
Tarihe bir isyanla geçtin Lefke, sevgilim...
İsyan et! Ruhunda zaten var… Yoksa soyulacaksın…

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.