Ameller (eylemler) niyetlere göredir…

loading
2 Haziran, Salı
£

8.45

7.53

$

6.73

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Ameller (eylemler) niyetlere göredir…

Ahlak Felsefesi üzerine ilk kitap yazan düşünür, Aristo'dur. "Nikomahos'a Etik"! Etik ona göre birlikte yaşama, becerisidir. "İnsanın kâinattaki yerinin ne olduğunu düşünmesi", ahlâkın temelini oluşturur…

Eski Yunan mitolojisinde "Gügesin yüzüğü" diye bir kavram var. Güges'in bir yüzüğü varmış. Herkes ona sahip olmaya çalışırmış. Çünkü bu yüzüğü takan kişi görünmez olurmuş. Burası, ahlâkınızın sınandığı yerdir... Kimse görmediğinde yaptıklarınızla, yüzüğü çıkardığınızda yaptıklarınız örtüşüyorsa sizin ahlaklı olduğunuz söylenebilir.

Ahlak, felsefe açısından hayatın kendisidir. Çünkü ahlakın temel sorusu; "Nasıl yaşayacağım?" sorusudur. Ahlak, insan olabilme becerisidir çünkü vicdan'a dayanır.

Batı düşüncesinde, İmmanuel Kant'ın ahlâk felsefesinin bir dönüm noktası olduğunu, bilinir. Kant, Rasyonel Aklın Eleştirisi'nde ahlaki eylemin amacının mutluluk olamayacağını belirtir. Ona göre ahlakın kaynağı, ne insanı aşan dışsal bir ilke, ne de Tanrı'dır; ahlakın kaynağı insandır. Bu insan ahlak ilkelerini kendisi koyar ve kendi iradesiyle bu ilkeye uyar. Akıl, insanda ahlaki olarak kendini vicdan şeklinde ortaya koyar. Kant'ı, Spinoza'dan etkilendiği biliniyor.

Kant'tan etkilenen Frankfurt Okulu düşünürlerinden Walter Benjamin ise "Ahlâkça iyi olanın, ahlâk yasasına uyması yetmez, ahlâk yasası uğruna da yapılmış olması gerekir" der. " (Çocuklar, Gençlik ve Eğitim Üzerine. çev.Mustafa Tüzel. s.9-10. Dost Yayınları. Ankara:2001)

Katıldığım bir panelde, bir Bektaşi dedesinden bir cümle işittiydim:

Aşık Dertli Divanî, "Yapılanın ahlâk ölçülerine uygun görülmesi yetmez! Niyet de ahlâki olmalı!" dediydi! Sonra, 1832'de 2. Mahmut Yeniçeri'liği kaldırırken, "dinden çıktı" diye mahkemeye çıkarılan, Hacı Bektaş Dergâhı postnişini Hamdullah Çelebi'nin savunmasını okurken, ne görsem beğenirsiniz? Çelebi demiş ki: " Burada ahlâkın güzelliği de niyetin güzelliği de hesap edilmelidir!"

Hz. Muhammet de "Ameller niyetlere göredir" demiştir ama burada iyi ahlâklı olmayı sadece dinsel argümanlarla izah etmeye kalktığımızda, bazılarımız alınabilir. Onun için, burada hem her dinden, din adamlarından bahsettik… Hem de bir Marxist, bir de klâsik düşünürden alıntı koyduk!

Ama, hepsine göre de tanım aynı… Güzel ahlâkın ölçeği, kurallara uygun olması değil, güzel niyete dayanıyor olmasıdır… Ahlâksızlık, kötü niyetli olmaktır!

Yasa ile ahlâk değişmez! Çünkü bir tanımı da " bir toplumun bir arada yaşamasını olanaklı kıla, yazılı olmayan kurallar bütünü" dür. Hukuk, yazılı olandır ama öncesinde ve zemininde ahlâk yatır… Bir toplumun ahlâkına uymayan hukuku da olamaz!

Madem düşünürlerden tutturduk, hadi modern liberalizmin babası sayılan Sir Karl Raimond Popper ile bitirelim:

" Entelektüeller hiçbir /şey bilmiyor. Mütevazı olmamaları, küstahlıkları, herhalde dünya üzerinde barışın en büyük engelidir. En büyük umut, ukalâ olmakla beraber, bunu göremeyecek kadar aptal olmamalarıdır." (Hayat Problem Çözmektir. Çev: Ali Nalbant. Yapı Kredi Yayınları. İstanbul:2005)

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.