Vekil mi partiden çıkar? Parti mi vekilden? 2

loading
29 Mayıs, Cuma
£

8.40

7.55

$

6.81

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Vekil mi partiden çıkar? Parti mi vekilden? 2

Seçim sistemimiz, ne Anglo Sakson sistemine ne de Kıt'a Avrupası sistemine benzemiyor. Bir defa, "Yatay oylama" (Karma) var! Ve sonra, "tercih" olanağı ile seçmene, parti sıralamasını değiştirme yetkisi de verilmiştir.

Bizde oyların sayım işlemi nasıl yapılır bilir misiniz? Sanıldığı gibi, partilerin aldığı mühürlere bakılmaz! Her bir mühürde, o partinin her adayına birer "oy" yazılır. Her adayın karmadan aldığı oylar da mühürden aldıklarının yanına "oy" diye eklenir. Tercihler, ayrı bir tabloya işlenir. Her partinin çıkaracağı vekil nasıl hesaplanır peki? Bütün adaylarının aldıkları o tek tek oylar toplanır ve o seçim bölgesindeki milletvekili sayısına bölünür. Partinin aldığı oy sayısı, böyle bulunur. Mühürler sayılarak değil… Onun için seçim geceleri, partilerin aldıkları oylar sayılırken, on binlerce oydan bahsedilir YSK bildirilerinde…

Aday, partinin mühürlerinden sebeplendiği gibi, parti de adayın tek tek karmadan aldığı oylardan sebeplenir. Partinin kaç vekil çıkaracağına, adaylarının mühür ve karmadan aldıkları oylarının toplanması ile karar verilir. Bu ortaya çıktıktan sonra, kimlerin seçilmiş olduğunu tespit etmeye sıra geldiğinde, partili adayların aldıkları o tek tek oylar ve mühürlerden alınmış "tercih" oyları sayılır ve en çok alandan aşağı doğru bir sıralama yapılır.

Bu durumda, "milletvekilliği partinindir" demek, ne kadar doğru? Bilemem… En azından prensip olarak, terazi eşit öngörülmüş gibi geliyor bana… Belirleyici olan elbette parti oyları ama vekilin, kendinin de bir "boso"su yoksa, parti ağzıyla kuş tutsa, onu seçtiremeyeceği gibi, çıkacak sayıda, her bir adayın aldığı karma oyun toplamının da katkısı var… Partiden istifa edenin vekilliği düşerse, onun partiye getirdiği oyların temsiliyeti ne olacak?

Gerçi Serdar'ın önerdiği yasada da "düşme" yok! Dönem sonuna kadar "bakan olamaz, parti kuramaz v.s." var. Ya vekil istifa etmez de kendini ihraç ettirirse ne olacak? Adam sizde üye durur, ama gider ötekinin hükümetinde bakan olur. N'apabileceksiniz? Halkın kararının üstüne disiplin kurulu kararını koyacak bir anayasa mahkemesi bulabilecek misiniz?

Böyle düşünmeyenler, "çıksın bağımsız olarak kazansın da görelim" diyebilirler. Onun ayıbı, kazanamayan bağımsız adaylarda değil, örneğin Güzelyurt'ta küçük bir partiden aday olursanız 2 bin oyla kazanmanız mümkünken, bağımsız çıkanlardan seçilebilmek için 10bin+1 oy isteyen yasayı yapanlardadır. Yarışı eşit koyun bakalım bağımsızlar da kazanır mı?Biz böyle yaparak, partiler sistemini mi koruyoruz?

Seçildiği gibi sona eren bir tek meclis hatırlıyor musunuz? Hayır… Her mecliste ayni "tantana"yı yaşıyoruz işte… Bunların hepsi de mi ahlâksız? Serdar'ın kendi başka partiden seçilip, başka parti kurmadı mı? Çakıcı, milletin vekiline, partinin "mal"ı diyor… Mal! Millet vekil seçiyor sanıyor ama meğer "mal" seçmekteymiş! Parti başkanlarının "malları"… Milletvekilliğini rezil ettik, yetmedi şimdi de meclis kavramının canına okumaktayız… Her parti başkanının, aldığı oya göre, mecliste oy hakkı olsun o zaman, gitsin dört beş kişi, işi bitirsinler. Vekile ne gerek var? Vekil iradesiz robot mu?

Beri yandan, siyasi ya da maddi çıkar ilişkileri ile insanların partilerini terk ederek, başka yerlere biat etmesini onayladığımı da söyleyemem. Birine muhalifsiniz diye halktan oy alıp, sonra da gidip onunla al takke ver külâh ilişkisine girmek de evet, etik değil.

Her mecliste, buna cüret eden bir sürü milletvekili, nasıl ortaya çıkabiliyor? Siyasetçi o partide de seçim kazanabileceğini hesap etmese, yerinden kıpırdamaz. Bizde transferler daha avantajlı duruma geçiyorlar! Çünkü bakan da oluveriyorlar…

Sorun oradadır. Ahlâksızlıksa, bu sistem onu özendiriyor.

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.