Şu Evkaf'ın hali…

loading
15 Temmuz, Çarşamba
£

8.63

7.82

$

6.86

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Şu Evkaf'ın hali…

Kıbrıs'ın Osmanlı tarafından İngiltere'ye devrini düzenleyen 1878 Kıbrıs Konvansiyonu, bir ay sonra yapılan bir ek anlaşma ile desteklenir. Ek Anlaşma'ya göre, adadaki Müslüman evkafı, her iki devletin atayacağı birer adet murahhas tarafından yönetilecektir. Hristiyan evkafı da olması gerektiği gibi, kilise tarafından yönetilmeye devam edecektir. Müslüman evkafına neden mi müdahale ediliyor? İngiltere'ye göre, Osmanlı'da evkaf bir bakanlığa değil de doğrudan padişaha bağlı olduğu için, devlet başkanının ilgisine muhtaçtır. Oysa padişah evkafa devlet başkanı değil, halife sıfatı ile müdahale yetkisini kullanmaktadır, ama olsun… Çünkü Osmanlı, İngiliz'den adanın yıllık vergisi olarak 92bin 500 sterlini her yıl talep etmiştir ama İngiliz kaynaklarına göre evkafın yıllık geliri, 5 milyon pound'dur. "Padişahımız, efendimiz" bu anlaşmayı, kenarına "hukuku şahaneme asla halel gelmemesi " kaydını düşerek, onaylar. Kendi hukukundan, yâni adadaki çiftliklerinden bahsetmektedir hazret…

İngiliz buna dayanarak, evkafın başına bir papaz tayin eder… İlk Müslüman murahhas Sadık Bey, 1903'te ölür ölmez de Türk murahhası da yoluna koymayı becerir. Ayni ek anlaşmada yer alan, devletin halk yararına kamulaştırma yapabileceği yetkisini kullanarak, padişah çiftliklerini de iç eder. Yâni Sultan 2. Abdülhamit'in "hukuku şahanesi" de bir işe yaramaz. Mütevellisi adada bulunmayan bütün evkaf mallarına da "daire adına" el koyar! Hangi daire? Bir papaz ve kendine bağlı, sonradan Sir ünvanı da verdiği "Müslüman" bir "murahhas" tarafından, yâni kendi tarafından yönetilen bir daire…

Böylece bu adadaki hristiyan evkafı, olması gerektiği gibi kilise tarafından yönetilirken, Müslüman evkafı ise bir Protestan papaz tarafından yönetilmeye başlanır! Ülkemizdeki "ulema" ise buna karşı çıkacağına, evkaf yönetiminde etkili olmak için, İngiliz'e yamalanmayı tercih eder. Evkaf Murahhası Sir Münir, müftünün damadıdır! 20.yy başları, adadaki milliyetçi aydınlarla, bu İngiliz yanlısı evkaf yöneticileri ve onların işbirlikçileri ulema arasındaki çatışma ile geçer. Fadıl Niyazi Korkut'lar, Con Rifat'lar, Hakim Raif Efendi'ler, hayatlarını bu çelişkiyi anlatmak ve ona karşı mücadele etmekle geçirirler. İngiliz hile-i şeriye ile Müslüman evkafına el koymuş, atalarımızın vakfettiği kendi mallarını, amacı dışında yönetmekte, hem Ahkâm-ül Evkaf'ı hem de mal sahibinin vasiyetini çiğneyerek, kendi malımızı, bize karşı kullanmaktadır.

1950'lerin ortasında, İngiliz bu kavgadan bezer ve evkafın yönetimini "cemaat"a devreder. Olması gerektiği gibi… Burada isimlerden bahsetmeyeceğim! Ancak, evkaf yönetimini devralan bu "Müslüman"ların, evkafı anlam ve ruhuna uygun yönetmek yerine, aynen İngiliz gibi, kendi siyasi çıkarlarına uygun bir biçimde ve Ahkâm-ül Evkaf'a değil, İngiliz'in uygulamalarına göre yönettiklerini, artık bağıra bağıra söyleyeceğim! Bunlar, İngiliz kadar insaflı ve izan sahibi olmadıklarından, mütevellisi hayatta olan vakıflara bile "daire" adına el koymakta bir beis görmüyorlar! Hadi koydular diyelim, vasiyete uygun yönetiyorlar mı? Ne gezer? Gidin bakın evkafa ait her ne varsa bu ülkede, ya bir tufeylinin yeddindedir veya mezbeleliktir. Gidin bakın! Sultan Mahmut Kütüphanesi kapalıdır… Kara Baba Türbesi, kapalıdır… Yitik Dede, Aziz Baba, Yediler Türbeleri, kapalıdır. Evkaf avlusundaki üç şehid mezarı yıkılıp yerine otopark, karşısındaki Akkaş Dede Türbesi yıkılıp, yerine vitrin yapılmıştır. Selimiye Camii'ndeki Sultan Selim kılıcı çaldırılmış, şimdi de halılarının çaldırıldığı ortaya çıkmıştır! Arşivinde araştırma yapmaya kalksanız, kendiniz milletvekili olsanız, cumhurbaşkanını da aracı koysanız bile, sizi kapıdan içeri sokmamaktadırlar…

Gazete haberleri, 800 yıllık Selimiye Camii'ne klima takılması için duvarların delinmesini skandal, evkafa ait olduğu için tamir edilememekten yıkılmaya tutmuş Lârnakalılar Derneği binasını "rezalet" diye yorumluyorlar…

Keşke o kadarla kalmış olsaydı… Papaz Newham bile bu kadarını yapmadıydı...

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.