Solea ya da Solya

loading
4 Haziran, Perşembe
£

8.51

7.66

$

6.75

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Solea ya da Solya

SOLEA YA DA SOLYA

Dün, gazetedeydi haber:

"GKRY Güney Lefkoşa'ya bağlı Solea bölgesinde…"

Baraj yapıyorlarmış da Solya Vadisi'ni sulayacaklar…

Bir acaip oldum…

Nereye bağlı, nereye?

Güney Lefkoşa'ya bağlı Solea Vadisi…

Bu benim bildiğim çarıklarımın parçalarının daha durduğu o Solya mı?

Hani bizim Sami Solyalı'nın Solya'sı?

Hani Rauf Denktaş'ın ailesinin memleketi olan vadi?

O mu? "Güney Lefkoşa'ya bağlı"!

Bronz Çağı geldiği ve bakırın silah yapımında kullanılmaya başladığı bir çağda; söylenceye göre Truva Savaşı'ndan hemen sonra, silah yapımı için bakıra ihtiyaç duyan Atina, Prens Domephon'u Kıbrıs'a gönderir.

Domephon, bakır ocağının yanı başında, bugünkü Bağlıköy'ün oralarda bir yerde, Karadağ Madeni'ne el koymak üzere, Aepeon diye, bugün izi kalmayan bir tür kale/şehir kurar.

Bakır'a el koyup, Atina'ya göndermektedir.

Gel zaman, git zaman; bazı kaynaklarda Kıbrıslı olduğu da iddia edilen büyük düşünür Solon'un, Mısır'a gezmeye gideceği tutar.

Bir rastlantı olarak, o esnada AEPEA kralı, düşünürün öğrencisi, Philokipros'tur.

(Kelime anlamı Kıbrıs'ın dostu olduğundan, bir unvan da olabilir bu…)

Hoca, öğrencisini görmeye gelince, ona neden dağlar arasında sıkışmış bir tür kalede yaşadıklarını sorar, kıyıda dünyaya açık, ticaret yapılabilecek bir alanda kurulacak bir şehir ve limanın, egemenliklerini pekiştireceğini söyler.

Yeni kentin planlarını kendisinin çizeceği vaadi karşısında, öğrenci hocasına kulak verir.

Ve kıyıda dağlara doğru uzanan bir vadinin başladığı yerde, yeni bir kent kurarlar.

Aepea, tarih sahnesinden çekilir…

Büyük filozof'un adına izafeten, kente Soli adı verilir…

Başlangıç noktasında kurulduğu vadi de o zamandan beri, Solya Vadisi olarak anılır…

Vadi, kuruluşundan itibaren nerede ise 12 yüz yıl, Soli'ye bağlıdır…

Soli'nin tahrip olduğu MS 6.yy'dan 1963'e kadar da Lefke'ye bağlıydı. Çünkü Lefke de o vadinin içinde sayılabilir…

Rauf Denktaş'ın Karkot Deresi isimli kitabına göz atanlar, babası Hakim Raif Efendi'ye ilk görevinin, kendi memleketi olan Lefke'de verildiğini yazdığını, göreceklerdir.

Nerden memleketi?

Şimdi artık Flasu ile birleştiğinden adı geçmeyen köyü Ay Bifan, Lefke'ye bağlı da ondan…

1974'te Rum askerleri Lefke'ye girdiklerinde, başlarındaki yüzbaşı bizi yumuşatmak için, "Ben yabancı değilim ki! Lefke'ye bağlı Koraku köyündenim, be horganeler" dediydi…

Solya Vadisi, bu adı aldığı MÖ6.yy'dan beri, önce Soli'ye, sonra Lüzinyan ve Venedik zamanlarında Lefke Baronluğu'na, Osmanlı zamanında kâh kaza, kâh nahiye olan Lefke'ye ve onun üzerinden de nahiye olduğu dönemlerde, Lefkoşa Kazası'na bağlı olmuştur.

Bugün de nüfus kayıtlarından tutun (hristiyan nüfus kayıtları kilisede de bulunur), tapu kayıtlarına kadar, bütün kayıtları halâ Lefke'dedir…

"Geçici" olarak Lefkoşa'dan yönetiliyor olabilir.

Ama Lefkoşa'ya, hele hele "Güney" Lefkoşa'ya bağlı, değildir…

Burada 3 bin yıldan bahsediyorum…

Otuz asırdan…

Arada kırk senedir, politik nedenlerle merkezi ile bağı kopmuş, o kadar…

Lüzinyan döneminde Mağusa'nın seksen yıl Ceneviz yönetiminde, ya da Haçlılar döneminde İstanbul'un bir süre onlar yönetiminde kalmış olmasının, esamisi mi okunuyor bugün?

Osmanlılar'dan önce adada Türk var mıydı gibi acaip sorularla uğraşıp, "Evet vardı: Katolik olmuş Türkopol denilen paralı askerler ki en şerefsizleri, yakın dostu 1.Peter öldürüldüğünde, herifin ölüsünün çükünü kesip, Sarayönü Meydanı'na atmış bir nâbekârdı…" yanıtını alacağımıza; acaba diyorum bu toprağın altının da üstünün de tarihini öğrenip, coğrafyasını anlamaya kalkışsak daha yararlı olamaz mıyız?

Üstünde eğreti durduğunuz bir toprak hakkında konuşmak, ayıp!

"Güney" Lefkoşa'ya bağlı, "Solea"! Rum ağzıyla…

Bereket, Rauf Denktaş'ın memleketi…

Yoksa oranın nerdeyse yarı nüfusunun da yarı emlâkının da Türk olduğunu, kime anlatacaksın?

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.