Ekonomik bunalım ve seçmenin tepkisi

Hafta sonu gerçekleşen yerel yönetimler ve bir milletvekilliği için yapılan ara seçimler sona erdi. Bu seçimler her ne kadar yerel yönetim seçimleriyse de, Gazimağusa milletvekilliği için kıyasıya bir seçim yarışı ve hükümet adına bir yetki sınavıydı aslında. Sağ partiler ittifak ederek hükümet yanlısı bir adayı desteklerken, sol partiler de muhalefet adayını desteklediler. Seçim sonucu başa baş sonuçlanırken, ipi kıl payı ile muhalefet yanlısı aday kazandı. Bu seçim, hükümet adına sınav niteliği taşımaktaydı. Nedeni de, KTHY'nın özelleştirme sürecine ve bundan sonrası için öngörülen diğer KİT'lerin devletsizleştirme icraatlarına onay verilip verilmeyeceği sınavıydı. Bu sınav, hükümetimizin imzalamış olduğu, TC-KKTC ekonomik ve mali işbirliği protokolüne, halkın vereceği oylarla ne kadar destek olduğunu yorumlayan bir sınavdı. Seçim sonuçlarından çıkan sonuç, hükümetin sınavı başaramadığıdır. Bu sınavdan çakan hükümet, halk desteğini büyük ölçüde kaybetmiş demektir.

Memleketin şu andaki en önemli sorunu ekonomidir. Kıbrıs meselesi ve iç politika artık gündemin birinci sırasında yer almamaktadır. Yoldan geçen vatandaşa sorduğunuzda, ekonomi, gündemin birinci sırasını almaktadır. Memlekette büyük ekonomik sorunlar vardır. En önemli sorunumuz işsizliktir. Büyüme, kayıt dışı ekonomi, bütçe açığı, maaşların gününde ödenememesi gibi sorunlar, herkesin endişe duyduğu sorunlardır. Kamu maliyesinin kaynak sıkıntısı çektiği bu günlerde, hükümetin protokolü uygulamama gibi bir seçeneği maalesef kalmamıştır. KTHY'nın özelleştirme sürecinde yaşananlar, Atlasjet'in KTHY'ye hafta sonu ve seçim gününe denk gelen bir günde, Bakanlar Kurulu'nun olağanüstü toplanarak yaptığı yoğun mesai trafiği ve KTHY için tasfiye kararı verilmesi, yeni KTHY'nin kurulması, yüzde 51-49 ortaklığında Atlasjet'e devredilmesi, Atlasjet'in bundan böyle kamulaştırılmış (%51) bir şirket durumuna getirilmiş olması, hükümetin Temmuz ayı maaşlarının ödenebilmesi için rahat nefes alması, Haziran ayının son günlerinde yaşanan en önemli ekonomik gelişmeleriydi.

*****

KKTC'de emlak sektörünün tepetakla aşağı gittiğine, maalesef üzülerek seyirci kalıyoruz. Haziran ayında yaşanan başka önemli bir ekonomik gelişme de, bankalara ipotekli olan ve üzerlerine mahkeme kararıyla ara emri alınan "Kulaksız 5 sitesi" ve Tutuşka İnşaat Şirketi'nin inşa ettiği "Girne Barış Apartmanı'nın" açık artırma yolu ile satılacağı haberiydi. Parasını ödeyip eline tapusunu alamayan onlarca İngiliz vatandaşı, evlerinin icra kararıyla başkalarına satıldığını üzülerek öğrendiler. Bu kez mağdur olan sadece KKTC vatandaşları değil, aynı zamanda İngiliz vatandaşlarıydı. Aslına bakılırsa, bu durum hiç şık durmadı. Baskı gurupları insiyatif üstlenmeye başladılar. Home Buyers Pressure Group diye isimlendirilen, "Ev Satın Alanlar Baskı Grubu", tüm bu yaşananları başlangıç olarak değerlendirdi.

*****

Bizde bu gelişmeler yaşanırken, komşumuz Güney Kıbrıs ekonomisinde de işlerin iyi gitmediğini izlemekteyiz. Güney Kıbrıs Merkez Bankası verilerine göre Ocak-Mayıs 2010 dönemini kapsayan 5 aylık sürede, ekonominin lokomotifi sayılan turizm sektöründe büyük düşüşler görülmektedir. Bu dönem içerisinde Güney'e gelen turist sayısında geçen yıla göre yüzde 3.1 oranında düşüş yaşanmıştır. Bu dönem içerisinde Güney'i, toplam 602 bin 700 turist ziyaret etmiştir. 2008'e göre, 2009 yılında, toplam yüzde 10.9 oranında bir azalma yaşanmış, gelirler de yüzde 16.7 oranında düşmüştür. Bu yılki 5 aylık gelirler de, yüzde 6.1 oranında azalarak, 218.1 milyon Euro'ya ulaşmıştır. 2010 yılının ilk dört ayındaki gelirler, 2009'un aynı dönemine göre mukayese edildiğinde, turizm gelirlerindeki azalmanın yüzde 17.1'e ulaştığını söyleyebiliriz. Anlayacağınız, turizm sadece KKTC'de değil, Güney Kıbrıs Rum Kesimi'nde de çok kötü durumdadır. Bakalım Haziran ayı sonunda rakamlar daha da kötüleşecek mi. Bu ayki gelişmeleri de yakınen takip edeceğim.

*****

İstihdam verilerine baktığımızda da, maalesef iç açıcı bir görüntü ile karşılaşmıyoruz. Güney Kıbrıs'ta 2008'de toplam işsiz sayısı 9 bin 253, 2009'da 15 bin 158 ve 2010'un ilk beş ayında da 20 bin 585 kişi olarak hesaplanmıştır. İşsizlik oranına, oransal olarak bakıldığında ise, 2008'de yüzde 3.6, 2009'da yüzde 5.1 ve 2010'un ilk beş ayında yüzde 6.8 işsiz kayda geçmiştir. Bakalım Haziran ayında işsizlik oranındaki artış devam etti mi? Doğrusu merak konusu! Ayrıca, Güney Kıbrıs ekonomisinin borç yükünün de arttığını, toplam kamu borcunun 2009 yılında 16 milyar 907 milyon Euro'ya çıktığını söyleyebiliriz. Güney'in dış borç yükü de, 82 milyar 519 milyon Euro'ya yükselmiştir. 2010 yılının ilk dört ayındaki cari açık, 1 milyar 647 milyon Euro'ya ulaşmıştır. Ancak, geçmiş yıllara göre cari açığın düşmeye başladığını da belirtmekte yarar vardır. 2008 yılında 21 bin 747 Euro olan fert başına düşen milli gelir, 2009'da 21 bin 236 Euro'ya gerilemiştir. Yaşanan ekonomik kriz, sadece KKTC'yi değil, Güney Kıbrıs ekonomisini de olumsuz etkilemiştir. 2010 yılı sonunda, Güney Kıbrıs'ın milli gelirinin daha da düşeceğini düşünmekteyim.