Açılım olmalı ama sürdürülebilir de olmalı

Yayın Tarihi: 21/05/21 09:00
okuma süresi: 6 dak.
A- A A+

Sağlık açısından süreç, halkımızın özverisi ile ve alınan kararlar neticesinde şu an için gayet başarılı devam etmektedir.

Son verilere göre, KKTC’de 100 bin kişideki haftalık vaka sayısı 57’dir. Güney Kıbrıs’ta bu rakam 283’tür. Türkiye’de ise bu rakam 153’tür.

Aşılama istediğimiz düzeyde olmamasına rağmen pek çok ülkeye göre daha iyi durumdayız. Türkiye’nin son yaptığı anlaşmalar ile alacağı aşıdan bize de gelmesi sonucunda daha iyi seviyelere geleceğimizi düşünüyorum.

Mart 2020’den beri yaşadığımız süreçte vaka sayılarını baskılamaya yönelik kararlar alındığında ekonomik aktiviteler yavaşlamakta, ekonomiyi öne çıkaran kararlar alındığında vaka sayıları artmaktadır.

Başbakan Sn. Saner, akşam katıldığı bir programda çift aşılı kişilerin 10 Haziran itibari ile ülkemize karantinasız giriş yapabileceklerini açıkladı. Açılımı artık mutlaka düşünmeliyiz ama sağlığı da düşünerek, sağlıkçı değilim ama umarım çift PCR şartı da konur.

Bu yazımda kapanmanın turizm ve yükseköğrenime, dış ticarete ve cari işlemler dengesine etkisini irdelemeye çalışacağım.

Küçük ada ekonomisi özellikleri taşımamız nedeni ile yüksek oranda ticari açık vermekteyiz. Aşağıdaki tabloda son üç yılın ticaret verileri verilmiştir.

 

2018

2019

2020

İhracat (Dolar)

95,838,419

82,465,379

101,105,374

İthalat (Dolar)

1,816,364,351

1,587,920,455

1,220,580,837

Ticari Denge (Dolar)

-1,720,525,932

-1,505,455,076

-1,119,475,463

İhracatın İthalatı Karşılama Oranı (%)

5.28

5.19

8.28

Kaynak: Ticaret Dairesi.

2018-2020 arası ithalat %32.82 azalmıştır. Bu azalış bizim üretim artışımız ile ilgili değil, TL’deki değer kaybı ve pandemi koşulları nedeni ile gerçekleşmiştir.

Pandemi öncesini baz alırsa 2019 yılında yaklaşık 1.5 milyar Dolar ticari açık gerçekleşmiştir.

Dış dünya ile ekonomik ilişkileri cari işlemler dengesi ve ödemeler dengesi açısından irdelemek daha sağlıklıdır.

Aşağıdaki tabloda, KKTC’nin  2018 ve 2019 yıllarına ait ödemeler dengesi rakamları verilmiştir.

Ödemeler dengesi, bir ülkede yerleşik kişilerin, şirketlerin ve kurumların diğer ülkeler ile yaptıkları ekonomik işlemlerin muhasebeleştirilmesidir. 

 

2018

2019

1. Cari İşlemler Dengesi

215.9

221.3

2. Sermaye Hareketleri Dengesi

73.1

154.9

3. Rezerv Hareketleri

69.1

-290.3

4. Net Hata ve Noksan

-358.1

-85.9

Kaynak: DPÖ, İstatistik Kurumu

Cari işlemler hesabı, ödemeler bilançosunun en önemli kalemidir. Ülkenin dış ticaret dengesi ve görünmeyen işlem kalemlerini göstermektedir. 2019 yılında  cari işlemler dengesi 221 milyon Dolar olarak gerçekleşmiştir.

 KKTC, küçük ada ekonomisi özellikleri taşıması nedeni ile önemli oranda dış ticaret açığı bulunmaktadır. Dış ticaret açık verirken, görünmeyen işlemler kalemindeki artış, cari işlemler dengesinin 2015 yılından itibaren  fazla vermesine neden olmuştur. Görünmeyen işlemler kalemi, net turizm gelirleri, yükseköğrenim gelirleri ile T.C. yardımlarından oluşmaktadır.

Yaklaşık 1.5 milyar Dolar elde ettiğimiz yükseköğrenim ve turizmi mutlaka canlandırmalıyız. Kapanma devam ettiği sürece bunu gerçekleştirmek zor olacaktır.

Öğrencilerimiz adadan ayrıldı, öğrencileri geri getirmek zorundayız bu sadece ekonomik olarak değil aynı zamanda kaliteli eğitim için de gereklidir.

Düşünün, bu dönem 2 yıllık lisan öncesi bölümlerden mezun olacak öğrenciler son 1.5 yıl KKTC’de bulunmadan diploma alacaklar.

Turizm bakanlığı verilerine göre, 2020 Ocak-Mart arası TC ve 3. Ülkelerden 285.073 kişi KKTC’ye geldi. 2021 Ocak- Mart arası ise %92’lik bir düşüş ile 22.278 kişi ülkeye giriş yaptı.

Turizm Planlama Dairesi verilerine göre 2019 yılında kara kapılarından,  4 milyon 531 bin kişi ülkemize giriş yapmışken 2020 yılında sadece 816 bin kişi giriş yapmıştır.

Sn. Başbakan güney ile açılımın şu an erken olduğunu açıkladı, günübirlik geçişler konusunda da bilimsel veriler ışığında karar verilmelidir.

Ekonominin çarklarının dönmesi için talep gerekmektedir, talebi etkileyen en önemli unsurların başında ise nüfus gelmektedir.

Tabii ki son karar sağlıkçıların, ama turizm ve eğitimde  2021 yılını kaçırmamalıyız,  ülkemizde yaşayan kişilerin önce aşılanmasını tamamlayıp, çift aşı ve çift pcr ile karantinasız girişlerin olumlu ve olumsuz etkilerini bilimsel olarak incelenmeliyiz. Bu gibi hayati konular için müşavirlerden mutlaka destek alınmalıdır.

Umarım bu açılım bir daha kapanmamak üzere gerçekleşir ve ekonominin çarkları tekrardan dönmeye başlar.

Yorumlar

Dikkat!
Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Diğer Kaan KUTLAY yazıları