39 yıl nasıl geçti

Yayın Tarihi: 21/11/22 11:00
okuma süresi: 4 dak.
A- A A+

15 Kasım 2022, KKTC’nin 39. Kuruluş yıl dönümüydü, 2023’de 40. yılını kutlayacağız. KKTC’ye giden süreçte 21 Aralık 1963 ve 15 Temmuz 1974 tarihleri kritik dönüm noktalarıydı. Geçen 39 yıl da, De Cuellar Belgesi, Gali Fikirler Dizisi, Annan Planı ve son olarak Crans Montana süreçlerinde, Rum tarafının olumsuz tavırları KKTC’nin tanınmasa da varlığını sürdürmesinde önemli rol oynadı. Son iki yıldır ise egemen eşitliğe dayalı politika KKTC ve TC tarafından sürdürülmektedir. Yukarıda bahsettiklerim siyasi konular ve herkesin bakış açısı farklı olabilir. Bu yazımda yaşadığımız süreci ekonomik olarak incelemeye çalışacağım.

KKTC’de ekonomik verilerin toplandığı kurum DPÖ’ydü, şimdi ise yeni kurulan istatistik kurumu da eklendi.  Öncelikle bu iki kurumumuz daha güncel ve çeşitli sosyo-ekonomik veriler yayınlamalıdırlar.

Ülkemiz dış şoklara açık, tipik küçük ada ekonomisi özelliklerini taşımaktadır. TL kullanımından dolayı yaşanan para politikası araçları kullanılamamaktadır.

 KKTC’de ulaşılabilen en eski veriler 1977 yılına ait, ben ise temel bazı verileri 1984’den itibaren aktarmaya çalışacağım. 1984 yılında 201 milyon dolar olan milli gelir 2021 yılında yaklaşık 3.4 milyar dolara yükseldi (İstatistik Kurumu, 2021 milli gelirini yaklaşık 30 milyar TL olarak açıkladı, ortalama dolar kuru 8.90), yaklaşık olarak 16 katlık bir artış gerçekleşti. Dünya Bankası verilerine göre, aynı dönemde dünya ekonomisi 12 triyon dolardan 96 trilyon dolara yükseldi, artış 7 kat.

1984’de KKTC’nin kişi başına düşen milli geliri %773 artarak 1.274 dolardan 11.219 dolara yükseldi aynı dönemde dünyadaki rakam 2.580 dolardan %375 artarak 12263 dolara yükseldi. Dünyaya göre 2 kat artış olsa da hala daha dünya ortalamasının altındayız.

KKTC’de en yüksek kişi başı milli gelir 16.158 dolar ile 2008 yılında gerçekleşirken dünya ortalaması 9.490 dolardı.

1984’de 41 milyon dolar olan turizm gelirleri pandemi öncesinde 954 milyon dolara yükseldi. Toplam mevduatlar 41 milyon dolardan 5.6 milyar dolara yükseldi. 1000 kişiye düşen otomobil sayısı 114’den 563’e yükseldi.

Aslında dünya geneli ile kıyasladığımız da 39 yıl da gösterdiğimiz gelişme iyi sayılır. Halkın son dönemlerdeki haklı şikâyetleri ise herkesin malumudur.

Temel sebeplere gelince 2008’de yakaladığımız milli gelir seviyesinden çok uzaktayız. TL’deki değer kayıpları ve dünyadaki siyasi gelişmelerden dolayı emtia fiyatlarının artması ile 1994’den sonra yaşanan en yüksek enflasyon oranını yaşamaktayız.

Kamu dışındaki pek çok sektörde çalışma koşullarının maddi-manevi olarak gençlerimizi tatmin etmemesi, eğitimli gençlerimizin yurt dışına göçünü artırmaktadır, liyakate uygun olmayan bazı atamalar hem gençlerimizi ve hem de ailelerini öfkelendirmektedir.

39 yılda yapılan en olumsuz konu ise çevreye yaptığımız ihanettir.

39 yıl önce yılda sadece 1-2 adli vaka varken artık her gün yaşıyoruz.

Evet, genelde dış şoklara bağlı son gelişmeler moralimizi bozacak cinsten ama yavaş yavaş 2019’u yakalamamız önemli, halk olarak çok şey başardık, kendimizi küçümsemeyelim. Bu süreçte siyasilere çok önemli görevler düşmektedir ama bizlere de!

#mesajınızvar
Levent ÖZADAM'dan
#mesajınızvar
Levent Kutay
Levent KUTAY'dan
#gozdenkacmadi

Yorumlar

Dikkat!
Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

Diğer Kaan KUTLAY yazıları