Kaç numaralı parselden çıktı bu?

loading
31 Mayıs, Pazar
£

8.42

7.57

$

6.82

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Kaç numaralı parselden çıktı bu?

Millet petrol, doğal gaz, savaş gibi "ciddi" meselelerle uğraşırken, ben sosyal tarihe taktım bu günlerde… Neden mi? Ciddiye almıyorum… Her ne olacaksa, çok önceden planlanmış bir oyununu çevrildiğine inanıyorum da ondan… Yoksa her iki tarafta da o kadar çelişki ve tutarsızlık var ki! Yazsan kitap olur… Zaten onun için ciddiye almıyorum… Siz, bırakın bu yazılmış hikâyeleri de Pazar pazar, keyif kaçıracağınıza, tam tersi bir konunun tarihine bakın…

Bilindiği gibi, tütün denilen illeti, dünyanın başına Kızılderililer musallat etmiştir. Kolomb ve mürettebatı, Küba'da karşılaştıkları yerlilerin, kurutulmuş bir yaprağı, kendi etrafında yuvarlayarak, yakıp tüttürdüklerini görünce, şaşırmışlar. Artık kaç numaralı parselde karşılaştılar, bilmem…

Kuru tütün yaprağından bir tür sigarillo sararak içen yerlileri ilk gören Avrupalı'lar, Rodrigo de Jerez ile Louis de Torres'dir! Yıl 1492… Kızılderililer, kendilerine kurutulmuş tütün yaprakları hediye ediyorlar. Jerez, yaprağı sarıp, bir tane tellendiriyor. Bir tane daha derken, Rodrigo de Jerez, ilk Avrupalı tütün tiryakisidir. İspanya'ya dönünce, Ayamonte'de komşuları bunun saldığı dumandan, büyü yapıyor diye korkarak, onu şikâyet ediyorlar. Engizisyon da "şeytana tapıyor" diyerek, hapse atıyor. Sigara içiyor diye tarihte ilk aşağılanan kişidir, bu… Adını unutmayın… Rodrigo de Jerez… Rodrigo, yedi yıl hapis yatıyor, sigara içti diye… Çıkınca ilk lâfı, "bir tütün yaprağı verin de neşemizi bulalım" türünden bir şey oluyor.

Braudel, 1558'den itibaren, İspanya'da tütün tarımının yapılmakta olduğunu aktarıyor. 1560'larda, Fransa'nın Lizbon büyükelçisi Jean Nicot , "migrene iyi gelir" diyerek, tütün içme alışkanlığını Paris'e taşıyor. Nikotin adının nerden geldiği de anlaşıldı mı?

1565'te İngiltere'de görülüyor tütün… Oraya bu belâyı sokan da Sir Walter Ralleigh! Şair, yazar, filozof, maceraperest, casus; hani adına günümüzde de "Ralli sporu" yapılıyor ya… Günün birinde İngiltere'ye, püfür püfür tüterek gelince, orada da tütün kullanımının popüler hale gelmesine, neden oluyor. 1570'lerde Rusya'da, 1590'da Japonya'da, 1601'de Java'da, 1605'te Hindistan'dadır…

Ayni yıl, 1605'te, İstanbul'da, Galata rıhtımında da İtalyan gemicilerin getirdiği tütün tohumları boy gösterir… Kahve çekirdekleri ile beraber… Kahve ve tütün, Osmanlı başkentinde, çok çabuk popülerleşirler. Şehrin dört bir yanında, kahvehaneler açılır. Millet buralara toplanıp, kahve ve tütün eşliğinde, sosyalleşmeye başlar. "Ayaktakımı"nın kahvehanelerde toplanıp, ileri geri konuşması, padişahı yıldırır! Tütünü yasaklar. Gerekçe de pek güzeldir: Dinen caiz değil…

Asıl facia 4. Murat zamanında yaşanır. Bağdat Seferi esnasında, tütün tiryakisidir diye insanların parçalarına ayrılarak, padişahın otağının önünde ceset parçalarından kule yaptırıldığını anlatır, Hammer Tarihi… Oysa padişah, 28 yaşında Gutt hastalığından ölür… Yemeden, içmeden, âlemden yâni…

1603'te, İngiltere'de Kral 1. James, tütün kullanımının, dine aykırı olduğunu, insanlarının ruhlarını teslim aldığını ileri sürerek, tütünü yasaklamış, Ralleigh'yi de sudan bir sebeple idam ettirmişti.

1610'da Japonya'da da tütün kullanımı yasaklanırken, aynı gerekçe ileri sürülür. Dini inançlara aykırılık… 1628'de de Papa VIII.Urban, tütün içenleri aforoz etmiştir…

Ama tütün yasağı konusunda en ilginç örnek, Rusya'dır. Çar 1. Aleksi, ayni gerekçe ile, yâni tütünün dinen caiz olmadığını ileri sürerek, 1634'te Rusya'da tütün kullanımını yasaklar. Tütün içerken yakalananların, ilk defasında burunları kesilir. İkinci yakalanmada, kelle gider… Bu yasak, taa Büyük Pedro gelip de serbest bırakıncaya kadar, iki yüzyıla yakın, devam eder.

Bugün Avrupa'da en çok tütün mamulleri kullanılan ülkeler, önce Rusya ve sonra Türkiye… En keskin yasaklamaların uygulandığı, iki ülke… Tütün karşıtı toplu pagan ayini yapmak, biliniz ki yeni icat edilmedi… Öte yandan, tarih, tütün tiryakiliğine uygulanan her baskının, kullanımını artırdığını göstermektedir. Kanada'da 1891'de 15 yaşın altında tütün kullanımı yasaklandı, arkasından 1895'te Kanada'da sigara satışı rekor kırdı, 66 milyon adet sigara satıldı… 1903'te ayni ülkede meclise sigaranın yasaklanması için bir yasa tasarısı sunuldu, ABD ve İngiltere'de sigara karşıtı kampanyalar düzenlendi, 1914'te dünya savaşının patlamasının ardından, 1920'de dünyada sigara içimi en tepe noktayı vurdu, milyarlarca sigara satıldı…( http://sigara.uzerine.com/ )

Amerikan animizminin, iyileştirici bir dinsel ritüel olarak uyguladığı tütün kullanımı, Avrupa ve Asya'da tam ters bir dinsel pratiğe muhatap oldu.

Tütünün zararlarını duyurup, kullanılmasını minumuma indirmek başka şey, tütün kullananlara karşı bu zararı argüman yapıp, linç girişimlerine girişmek ve buna dayanak olarak da linç kültürü en gelişmiş ülkeyi göstermek de başka bir şey…

Sanki de Karl Weber doğrulanıyor: "Önce büyü vardı, sonra din; şimdi de bilim…"
Parselsiz…

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.