Saatler ve jetlag

loading
29 Mayıs, Cuma
£

8.40

7.55

$

6.82

KÖR GÖZE PARMAK

Doç. Dr. N. BERATLI
nazim.beratli@kibrispostasi.com
Doç. Dr. N. BERATLI
A- A A+

Saatler ve jetlag

Bu sene Nobel Tıp Ödülü'nü, Amerikalı üç bilim adamı aldı. Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash ve Michael W. Young, ödülü paylaştılar. Bilime yaptıkları katkı ne? Ortaya koymuşlar ki: Dünya denilen gezegende yaşayan canlıların biyolojik saatleri, gezegenin dönüşü ile belirleniyor! Yani gece uyuyup, sabah gün doğarken uyanıyor, öğlen saatine acıkıyor, ilk baharda aşık olup, sonbaharda hüzünleniyorsak, bu keyfimiz öyle istediğinden ya da öyle öğretildiğimizden değil dünyanın yaşadığımız bölgesinde, gezegenin güneş etrafında dönüşü ve o anda uzaydaki yerinin neresi olduğu ile ilgili imiş… Kedilerin martta azması, aslanların her gördüğü bufaloyu biftek diye algılaması, köpeklerin kedi görememesinin sebebi de bu! Uzay ile canlının, ilişkisi… Adamlara, NOBEL Tıp Ödülü verildi!

Okur, "Ne var bunda? Ben zaten tahmin ediyor ve ahbap sohbetlerinde söylüyordum, kırk yıldır" diyebilir ve diyen de çok olacaktır ama demesin. Çünkü bu adamlar filsofik bir önerme yapmış değiller! Biyolojik saatin, moleküler yapısını keşfettiler… Yoksa yaşayan canlıların günün belli saatleri ile ilgili bir ritm içinde olduğu zaten bir sır değil! Bunların yaptığı, o ritmin insan icadı saatle değil, üzerinde yaşadığımız gezegenin uzaydaki hareketleri ile bağımlı olduğunu moleküler yapıda ortaya koymak, kanıtlamak… Bitkiler dahil! Maddi olarak! 2x2=4 der gibi…

Bunlar, usanmamışlar, utanmamışlar; meyve sineklerini örnek organizma kullanarak, günlük biyolojik ritmi kontrol eden genleri bulmuşlar. Bu gen gece artan ve gün içinde de azalan bir protein (PER) üretiyormuş. Biyolojik saati çalıştıran diğer protein ögelerini de bulan bilim adamları, hücre içinde kendi kendine işleyen saatin mekanizmasını tam olarak anlamışlar. Meğer, bu ritim beyinle de değil, her canlının her bir hücresinin içindeki bu moleküler yapı ile ilgili imiş! Bu bakımdan meyve sineği, argosto otu ya da kalamar ile bir farkımız, yok!
Uzun uçak yolculuklarında neden "jet lag" denilen bir rahatsızlık çektiğimiz ortaya çıktı. Dr. Özdemir Berova ile ilgisi yok, rahat olun! Gezegendeki mekânınızı değişince, dünyanın dönüşü ile ilişkiniz değiştiğinden, vücut sapıtıyor, yeni pozisyonunu algılayıp düzenlenmesi, birkaç gün zaman alıyor! Mesele bu… Doğaya uyum göstermek konusunda, diğer canlılardan ve mesela meyve sineklerinden farksızmış insan! Özdemir'in ne suçu var?

Ancak ve fakat: Bu adamlar başka bir şey daha bulmuşlar, üzerinize afiyet… Biyolojik saatin dünyanın dönüşüne kısa süreli uyumsuzlukları hafıza kaybına, uzun süreli uyumsuzlukları ise diyabete, kansere ve kalp hastalıklarına neden oluyormuş! Vallahi bende ikisi var, Allah üçüncüden korusun ama ha bire bu saatlerle oynarsa bizim bu hükümet, galiba bizi Allah da kurtaramayacak… Tayyip beyin gözüne girin, tamam; itirazımız yok, anladık! Da birazcık da bilime bakın, derim bana kalsa… Dinleyen yok, ne çare…

Son bir söz de bu saat meselesi hakkında tozdan dumandan ferman okuyanlara: Kardeşim, Suudi muudi diye nefret edebiyatına dayalı itirazlar yerine, birazcık da dünyaya bakın! Tam da bu günlerde adamlar sizi haklı çıkaracak tezlerle Nobel Tıp Ödülü kazanıyorlar, siz haklı olduğunuz şeyi bile karman çorman bir lâf salatasında dinlenilmez kılıyorsunuz… Kaç gündür bekliyorum! Böyle muhalefet edilen memlekette de böyle hükümet bulunuyor, kusura bakmayın!

banner

Yorumlar

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.