Çevre Yasası değişiyor: İnce poşetler yasak, kalın poşetler ücretli

 Çevre (Değişiklik) Yasa Tasarısı, 15 ile 50 mikron arasındaki plastik poşetlerin ticari amaçla ithalatını, yurt içinde satışını ve ücretli veya ücretsiz piyasaya sürülmesini yasaklamayı öngörüyor. 50 mikron ve üzerindeki poşetler ise ücretli satılacak. Tasarıda atık yönetimi, üretici ve ithalatçıların sorumlulukları ile çevreye ilişkin cezalarda da yeni düzenlemeler getiriliyor.

Çevre Yasası’nda değişiklik yapılmasını öngören yasa tasarısıyla plastik poşet kullanımının azaltılması ve daha çevre dostu alternatiflerin yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Tasarıda, kalınlığı 15 mikron ile 50 mikron arasındaki plastik torbaların (poşetlerin) ticari amaçla ithal edilmesi, KKTC’de üretilip üretilmediğine bakılmaksızın yurt içinde satılması ve ücretli veya ücretsiz şekilde piyasaya sürülmesi yasaklanıyor.

Ancak düzenleme tüm plastik poşetleri kapsamıyor.

Çöp poşetleri, kargo poşetleri, ambalaj amaçlı poşetler ile yalnızca hizmet verilen ancak ürün satışı yapılmayan kuru temizleme, kundura ve terzi gibi yerlerde tüketiciye verilen poşetler kapsam dışında tutuluyor. Gümrüksüz satış mağazalarında ürün satışı sırasında verilen plastik poşetler de istisnalar arasında yer alıyor.

50 MİKRON VE ÜZERİ POŞETLER ÜCRETLİ OLACAK

Tasarı, tamamen yasaklanmayan 50 mikron ve üzerindeki plastik poşetlerin de ücretsiz verilmesini engelliyor.

Buna göre piyasada mevcut bulunan veya piyasaya yeni sürülecek 50 mikron ve üzeri plastik poşetlerin satış noktalarında barkot kullanılarak kasadan okutulması ve yürürlükteki aylık brüt asgari ücretin yüzbinde beşi oranında ücretlendirilmesi zorunlu olacak.

Tasarı gerekçesinde bu uygulamayla daha kalın ve tekrar kullanılabilir poşetlerin kullanımının teşvik edilmesi, bez çanta gibi çevre dostu alternatiflerin yaygınlaştırılması ve plastik kullanımının azaltılması amaçlanıyor.

MİKRON NEDİR?

Mikron, plastik poşetin kalınlığını ölçmek için kullanılan birimdir. 1 mikron, metrenin milyonda biridir. Örneğin 50 mikron kalınlığındaki bir plastik poşet, 0,05 milimetre kalınlığındadır.

Mikron (µm), bir uzunluk ölçü birimidir. 1 mikron, metrenin milyonda biridir.

Poşetlerde “mikron” denildiğinde, poşetin plastik kalınlığı kastedilir.

• 15 mikron: Çok ince plastik
• 30 mikron: Daha kalın
• 50 mikron: Belirgin şekilde daha kalın ve dayanıklı
• 50 mikron üzeri: Daha kalın, tekrar kullanıma daha uygun poşetler

İHLALİN CEZASI: AYLIK ASGARİ ÜCRET

Tasarı, yasak ve ücretlendirme kurallarına uyulmaması halinde uygulanacak cezaları da düzenliyor.

15-50 mikron arasındaki plastik poşetlerin ticari amaçla ithal edilmesi, yurt içinde satılması veya piyasaya sürülmesi halinde aylık asgari ücret kadar ceza öngörülüyor.

50 mikron ve üzerindeki poşetlerin ise belirlenen ücret uygulanmadan satılması halinde yine aylık asgari ücret kadar ceza uygulanması öngörülüyor.

ATIK YÖNETİMİNE DE YENİ KURALLAR

Tasarı yalnızca plastik poşetlerle sınırlı değil. Çevre Yasası’nın atık yönetimine ilişkin 7’nci maddesi de baştan düzenleniyor.

Buna göre hiçbir gerçek veya tüzel kişi, Çevre Koruma Dairesinden izin almadan ve izin koşullarına uymadan ticari veya belediye atığı yönetimiyle ilgili faaliyetlerde bulunamayacak.

Alıcı ortamların içine veya üzerine ve izinli geri dönüşüm ya da bertaraf sahaları dışındaki alanlara atık bırakılması, boşaltılması veya atılması da yasaklanıyor.

Düzenlemede ayrıca serbest bölgeler de dâhil olmak üzere KKTC’ye tüm atıkların ithali ve girişinin yasaklanması öngörülüyor.

ÜRETİCİ, İTHALATÇI VE DAĞITIMCILARA SORUMLULUK

Tasarı, ürünlerin kullanım ömrünün sona ermesinden sonraki süreçte üretici, ithalatçı ve dağıtımcılara da sorumluluk yüklüyor.

Bu kesimler, ömrü dolmuş ürünlerin toplanmasını, taşınmasını, değerlendirilmesini, geri dönüştürülmesini ve çevreye zarar vermeyecek şekilde bertaraf edilmesini sağlamakla yükümlü olacak.

Atık sahipleri ile atığı taşıyan, geri dönüştüren ve bertaraf eden gerçek veya tüzel kişiler de atığın yarattığı kirlilik veya zararı telafi etmek zorunda olacak.

ATIK ÜRETEN TESİSLERE 5 YILLIK KAYIT ZORUNLULUĞU

Atık üreten tesisler ile atık bertarafı ve geri dönüşümünde çalışan gerçek veya tüzel kişilere de kayıt tutma yükümlülüğü getiriliyor.

Bu kişiler, gerekli bilgileri belirlenen aralıklarla Çevre Koruma Dairesi’ne göndermek üzere beş yıl boyunca doğru ve düzgün kayıt tutmakla yükümlü olacak.

Ayrıca atıkların, ilgili tüzükte belirlenen koşullar dışında yakılması yasaklanıyor.

ÇEVRESEL GÜRÜLTÜ CEZALARI DA DEĞİŞİYOR

Yasa tasarısının gerekçesinde yalnızca plastik ve atık yönetimi değil, çevresel gürültüyle ilgili ceza kurallarının da yeniden düzenlenmesinin amaçlandığı belirtiliyor.

Tasarıyla Çevre Yasası’nın 79’uncu maddesindeki ceza hükümlerinde de değişiklik yapılması öngörülüyor.

AMAÇ PLASTİK KULLANIMINI AZALTMAK

Tasarı gerekçesinde düzenlemenin temel amacı; 15-50 mikron arasındaki plastik poşetleri piyasadan çıkarmak, 50 mikron ve üzerindeki poşetleri ücretli hale getirerek kullanımını cazip olmaktan çıkarmak ve bunun yerine daha kalın, tekrar kullanılabilir poşetler ile bez çanta gibi çevre dostu alternatiflerin yaygınlaşmasını sağlamak olarak ortaya konuluyor.