Pil ve akü atıkları tehlike saçıyor!

Kıbrıs Postası - Eniz ORAKCIOĞLU

LAÜ Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ayşen Türkman ise, "Bu piller toprağa gömülmemeli. Denize, akarsulara, göllere veya kanalizasyona atılmamalı ve ateşte yakılmamalıdır. Atık haldeki piller ayrı bir yerde (naylon torba, kutu, kavanoz, vs.) biriktirilmelidir" dedi.

Tüm dünyada oldukça önemsenen ve hem çevreyi hem de insan sağlığını tehdit eden atık pil ve akülerin zararları saymakla bitmiyor. Bunun yanında dünyanın birçok ülkesinde çeşitli projeler ve çalışmalarla evsel atıklardan ayrı toplanan pil ve aküler, ülkemizde ne durumda. Bu konuda Kıbrıs Postası'na konuşan Lefke Avrupa Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ayşen Türkman ve Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Nilden Bektaş, atık pil ve akülerin zararlarına değinerek vatandaşı bu konuda bilgilendirdi.

"Pil ve aküler ayrı toplanmalı"

Lefke Avrupa Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof.Dr. Ayşen Türkman, Pillerin, kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren, kompleks elektro kimyasal cihazlar olduğunu belirterek, "Atık pil ve aküler ayrı toplanmalı, çünkü çevreye ve insan sağlığına olan zararlarını bu şekilde en aza indirilebilir ve atık pil ve akümülatörler içerisinde bulunan ekonomik değere sahip olan metalleri geri kazanmak bu şekilde mümkündür" şeklinde konuştu.

Zarar şarj edilebilir pillerle azalıyor

Türkman, Şarjlı pillere de değinerek, Şarj edilebilir pillerin belki de en önemli avantajı, evsel atık miktarını azaltması olduğuna dikkat çekerek, "Her yıl çöpe atılan milyonlarca standart pilin çevreye verdiği zarar, şarj edilebilir pillerin kullanımıyla biraz olsun azalıyor. Sektörün son teknolojisi olan bu piller kurşun, civa ve diğer yüksek oranda toksik maddeleri içermiyor. Şarj edilebilir pillerin defalarca doldurulabilmesi (tam 1000 kez), parasal olarak önemli bir tasarruf yapmanızı sağlıyor. Uzun ömürleri ve yüksek fiyatlarıyla tanınan alkalin pillerle kıyaslandığında da, şarj edilebilir pillerin daha düşük maliyet, daha fazla verim ve 4 kat uzun ömür sağladığını görüyoruz. Yıllardır hızla ilerleyen şarj edilebilir pil teknolojisindeki gelişme, dijitalin yolunu takip etmeye başladığından beri büyük bir ivme kazandı" dedi.

"Ağır metal suların kirlenmesine neden olur"

Çöpe atılan pillerdeki ağır metallerin zamanla bozulduğunu vurgulayan Türkan, " Serbest hale geçer, sızıntı suyu ile birlikte yer altı sularının, toprağın ve yüzeysel suların kirlenmesine neden olur. Kirlenen yer altı sularını arıtmak çok pahalıdır. A.B.D.'de katı atık depolama alanlarındaki cıvanın %88 ve kadmiyumun ise %54'ü pillerden ileri gelmektedir. Almanya'da evsel katı atık içindeki çinkonun %10, nikelin %67 ve kadmiyumun ise %85'ü pillerden ileri gelmektedir. Çöp yakma tesislerinde ise yanma sonucu bir grup ağır metal uçucu hale geçer, atmosferde geniş alana dağılır, akarsuların ve göllerin kirlenmesine neden olur. Baca gazı arıtma tesisinde tutulan tozlarda ağır metal konsantrasyonu yüksek olabilir" diye konuştu.

"Pillerin %55'den fazlası geri kazanılmalı"

Prof.Dr. Ayşen Türkman, Almanya'da pil üretimi için yılda 615 ton CD, 5,5 Ton HG, 5 ton AG, 600 ton Nİ ve 4000 ton ZN kullanılmakta olduğunu söyleyerek, "Dünyada pillerde kullanılan ağır metal miktarının azaltılmasında ana kriter, Pillerde kullanılan ağır metal miktarını azaltmak, Pillerin ayrı toplanarak bunların çevreye zararlarını minimize etmektir. Avrupa Topluluğu Ülkelerinde 1999 yılından itibaren 5 ppm'den fazla cıva içeren pillerin kullanımı yasaklanmıştır. 2003 yılından itibaren tüm piller ayrı toplanmak zorundadır. 2004 yılında Avrupa Topluluğu Ülkelerinde tüketilen pillerin %75, sanayide tüketilen pillerin ise %95 toplanıp geri kazanılmıştır. Tüketilen pillerin %55'den fazlası geri kazanılmak zorundadır" dedi.

"Piller ısıtılmamalıdır"

Türkman, sözlerine şu şekilde devam etti; "Piller hiçbir şekilde ısıtılmamalı, ateşe atılmamalı ve devamlı güneş ışığı alan yerlerde tutulmamalıdır. Pillerin içleri açılmaya çalışılmamalı, delinmemeli ve ezilmemelidir. Piller küçük çocukların oynayabileceği şekilde ortalıkta bırakılmamalıdır. Düğme tipi pillerin küçük çocuklar tarafından kolaylıkla yutulabileceği unutulmamalıdır. Pille çalışan cihazlar kalorifer, soba, ocak vs. gibi ısı kaynaklarından uzakta tutulmalı ve nakil vasıtalarının torpido gözünde veya direk güneş ışığı alabilen konsolları üzerinde uzun sürelerle bırakılmamalıdır."

"Atık piller denize atılmamalı"

Ev ve iş yerlerinde kullanılmış atık pillerin evsel çöplerle kesinlikle karıştırılmaması ve rastgele sokaklara atılmaması gerektiğini belirten Türkman, "Atık piller toprağa gömülmemelidir. Atık piller denize, akarsulara, göllere veya kanalizasyona atılmamalıdır. Atık piller ateşte yakılmamalıdır. Atık haldeki piller ayrı bir yerde (naylon torba, kutu, kavanoz, vs.) biriktirilmelidir. Evinizde veya işyerinizde atık haldeki piller uzun sürelerle muhafaza edilmemelidir. Atık piller bulunduğunuz yere en yakın mahaldeki atık pil toplama kutusuna atılmalı veya satın alındığı yere götürülmelidir. Atık pillerin bünyelerindeki bazı metallerin geri kazanılabileceği unutulmamalıdır. Atık pil toplama noktalarının nerelerde olduğunu araştırınız. Çevrenizde pil kullananları yukarıda anlatıldığı şekilde davranmaya davet ediniz ve onlara örnek olunuz"

"Dünya'da geri çevirim yapılıyor"

Türkman, sözlerine şu şekilde son verdi; "En uygun geri çevrim yöntemi çevresel etki ve maliyet faktörüne bağlıdır. Toksik cıva, kadmiyum, kurşun içeren pillerin geri çevrim uygulaması Dünya'da çeşitli işletmeler tarafından bir süreden beri yapılmaktadır. Ayırma Metodu: Bu işlemi günümüze kadar uygulanabilen tek yöntem olmuştur. Bu metot, hidrometalürji ve pirometalurji yöntemleri veya bunların birleşiminden faydalanılarak pillerin geri dönüşümünün yapılabilmesini sağlanmaktadır. Metal Sanayi Metodu: Piller veya ayrıştırılmış bileşenleri metal yan sanayi tesislerinde kullanılabilmektedir. Bu işletmelerde pil bileşenlerinin fiziksel yolla ayrı ayrı maddelere ayrılması basit bir teknik uygulama ile yapılabilmektedir. Yeni uygulanmaya başlanılan bu yöntemle düşük yatırım ve işletme maliyetleri sağlanarak en az atığın çevreye bırakılması sağlanmaya çalışılmaktadır."

"İnsanların sağlığı üzerinde etkileri var"

Çevre Mühendisleri Odası Başkanı Nilden Bektaş, Ülkemizde katı atık toplama yönetiminin etkin bir şekilde yapılamadığını vurgulayarak, "Bu atıklar arasında ise tehlikeli atik sınıfına giren pil ve aküler dikkat çekiyor. Enerjisi biten piller ve kullanılmış akümülatörler çöpe atıldıkları zaman hava, su ve toprak kaynaklarını kirletiyor ve insanların sağlığı üzerinde olumsuz etkilere neden oluyor. Çöpe atılarak zamanla bozulan bu atıkların içeriğinde bulunan cıva, kadmiyum ve kurşun, kansere, nörolojik bozukluklara, akciğer hastalıklarına, beyin iltihaplanmasına ve kısırlığa yol açıyor. Örneğin, Pillerin ve akülerin yapısında bulunan toksik maddelerden biri olan kurşun, vücuda solunum, içme suyu veya gıda zinciri yoluyla giriyor ve birçok sağlık problemine yol açıyor" şeklinde konuştu.

"Pil toplama çalışmaları yeterli değil"

Bektaş, Ülkemizde pillerin toplanması için çalışmaların yürütüldüğünü belirterek, " Çeşitli yerlere koyulan atık pil toplama kutuları ile toplanan piller geçici olarak depolanıyor. Bu güzel bir çalışma ancak yeterli değil. Çünkü pillerin toplandığını bilmeyen ve kullanılmış pillerini çöpe atan birçok insan var. Yapılan çalışmanın duyurulması, halkın bilinçlendirilmesi gerekir. Atık akümülatörlerdeki durum ise daha kotudur. Bu atıklar yönetilemiyor, bertaraf yapılamıyor. Atık akü toplayan tesislerin durumu da pek iç açıcı değil. Bu atıkların toplanması taşınması ve bertaraf için ülke genelinde etkin bir yönetim uygulanmasının şart olduğunu düşünüyorum. Yerel yönetimler atık yönetimi konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmeli, proje üretmeli Çevre Bakanlığı ile koordinasyon içinde olmalıdır.