Nami: “Artık yeni bir şey söylemek lazım”
Crans Montana tecrübesi sonrası görevden ayrılan Eski Müzakereci Özdil Nami, o süreci “en büyük hayal kırıklığım” olarak nitelerken artık yeni bir şey söylemenin gerekliliğinden söz etti.
Röportaj: Levent Kutay
Kıbrıs Müzakere Süreçlerinde, kısıtlı insan kaynaklarına sahip KKTC Tarafı içinde Özdil Nami’ye ayrı bir paragraf açmak şart...
Annan Planı ile ilgili öne çıkan görüşleri, ardından 2. Cumhurbaşkanı Talat ile başlayan Özel Temsilcilik görevi, CTP'den Milletvekilliği, Dışişleri Bakanlığı...
2015 Yılı'nda Cumhurbaşkanı Akıncı'nın seçilmesinin hemen ardından, Dışişleri Bakanlığı'ndan ayrılıp “Müzakereci” olan CTP Milletvekilli Özdil Nami yakın tarihin, hele de kritik müzakere süreçlerinin, tarihi zirvelerin görgü tanığından öte aktörlerinden biri...
Kıbrıs Sorununa çözüm 2004 Annan Planı referandumu ile en yakın noktaya yaklaşmışken, bu kez tarihi fırsat 2017'de Crans Montana'daki zirvede yakalandı...
Çözüme en yakın anlardan biri, Rum Liderin masadan ayrılması ile yitirilirken, masada bulunan Özdil Nami yaşadıklarını anlatırken, hayal kırıklığını uzun zaman atlatacak gibi görünmüyor...
Crans Montana'dan sonra görevden ayrılırken, 4'lü koalisyonda Ekonomi ve Enerji Bakanlığı üstlenen CTP Milletvekilli Özdil Nami, gelişmeleri yakından izlemeye devam edyor...
Berlin öncesi kapısını çalmak istedik... Tecrübeleri samimi açıklamalarla bezenmiş, tarihi anekdotlu bu röportajı hazırladık...

Crans Montana tecrübesi sonrası görevden ayrılan Eski Müzakereci Özdil Nami, o süreci “en büyük hayal kırıklığım” olarak nitelerken artık yeni bir şey söylemenin gerekliliğinden söz etti.
Berlin Zirvesi öncesi yazarımız Levent Kutay’a konuşan Nami, “Statükoyu değiştirmek için müzakere şart ama bunu değiştirmeyecek bir müzakere başlatmak da hata olur. Artık bazı metotları tükettik. Öyle yeni bir şey söylememiz lazım ki bizi statükodan kurtaracak bir sürecin habercisi olsun… Sadece federal çözüm ya da Federal çözüm öldü’ demek doğru değil” dedi.
Eski Müzakereci, CTP Milletvekili Özdil Nami “Masaya gelindiğini düşünmüyorum... Masa denilen şey müzakere masasıdır... Şu anda yapılan müzakere masasının nasıl kurulabileceğine dair ön görüşmeler... Sayın Cumhurbaşkanı Türk Tarafının görüşünü paylaştı... Ucu açık olmayan süreç ve sonuç odaklı süreç talep etti. Bu ikisi oluşursa müzakerelere başlarız dedi... Ancak bugüne kadar Rum Tarafının beklediği adımı görmedi... Bildiğim kadarıyla bu hoşnutsuzluğu Genel Sekretere de iletti” dedi.
“STATÜKOYU DEĞİŞTİRMEK İÇİN MÜZAKERE ŞART AMA…”
Berlin Zirvesi öncesi konuşan Nami, “Statükoyu değiştirmek için müzakere şart ama bunu değiştirmeyecek bir müzakere başlatmak da hata olur. Artık bazı metotları tükettik. Öyle yeni bir şey söylememiz lazım ki bizi statükodan kurtaracak bir sürecin habercisi olsun… Sadece federal çözüm ya da Federal çözüm öldü’ demek doğru değil” dedi.
Nami şöyle konuştu: “Ciddi kafa karışıklığı var... Terms Of referance içeriğin, başlıkların müzakere edileceği bir formül olarak düşünülmedi... İçermesi gereken konular;
- Rum Tarafı bazı konularda geri adım attığı için “taraflar yakınlaşmalara sadıktır” denilmesi lazım
- Açıkta kalan konular, Guterres Çerçevesine uygun çözülecektir...
- Açıkta kalan konular için bir takvim lazım...
- Hala anlaşılamayan konular varsa nasıl bir mekanizmayı tarif etmesi lazım. Aksi halde Rum Tarafı sudan sebeple kaçacaktır...
- Ve referandum... Ancak Rum Tarafı Hayır derse Türk Tarafının statüsünün ne olacağı da belirlenmeli...
Terms of Referance, Guterres Çerçevesinin maddeleri ile ilgili bir konuya değinmemesi lazım... Bizi müzakere içeriğine sokmamalı, nasıl müzakere ederek açıkta kalan konuları bitireceğiz ve referanduma gideceğiz demeli... Bize bu yolu tarif etmeli... Bunu yapmazsak eğer, bu işin ne zaman biteceğini bilmeyen taraflar, son sözü söylemeyecektir...”

BM YEMEĞE ÇOK BÜYÜK ÖNEM VERMİYOR...
“Genel Sekreterin bu yemeği gözünde çok büyüttüğünü kanaatinde değilim... BM Kıbrıs Ofisi bile Berlin’deki yemeği twitterden öğrenmiş. BM'nin çok ciddi hazırlık yaptığını düşünmüyorum. Liderler istedi diye o da Berlin'de olacağı için onları davet etti... Ben çok büyütülecek bir olay olarak görmüyorum... Çünkü müzakereleri tekrar başlatma çağrısı da yapmadı... Şu anda iki lider bir araya gelme arzusunu dile getirdi...
Çerçeve ile ilgili soru üzerine ise Özdil Nami “İyi olurdu ama ben içerik tartışmasına gireceklerini düşünmüyorum... Bizim başbakan da yanlış konuşuyor... Cumhurbaşkanı oraya içerik konuşmaya gitmiyor... Niyet yoklaması ve içeriğin takvimlemesini görüşecektir...
Açıkta kalan konular Guterres Çerçevesinde çözülebilir... Ama esas yapılması gereken süreci sonuç alıcı şekilde odaklamaktır... Şu anda süreci odaklamak içerik tartışmanın önüne geçmiştir... Masaya öyle bir şekilde oturmalıyız ki, o süreç bittiğinde Rumlar Hayır derse, Türklerin statüsü ne olacak? Bunu karara bağlanması lazım... Sonuç odaklı süreç bu demektir... Bunun dışında bir kurgu bizi sonuca götürmez... Sadece masaya oturursunuz, müzakere etmiş gibi görünürsünüz... Sonra Rumlar masadan yine kaçar siz de arkasında sadece ‘Rumlar kaçtı’ dersiniz...” dedi.
“SONUÇ ODAKLI SÜREÇ İÇİN BASKI OLUŞTURMAK VE TERCİHE ZORLAMAK LAZIM”
Berlin sürecine ilişkin Nami sözlerini şöyle sürdürdü; “Berlin’deki toplantıda sonuç odaklı süreci müşterek tarif ederlerse, “ Kıbrıs denen mesele, Federal çözüm ya da başka bir modelle artık sona erecek... O nedenle bizi destekleyin, bunu bitirelim” diye açık bir sonuç çıkarsa eğer o zaman hepimiz karamsarlıktan kurutulacağız... Ama şu anda Berlin'de böyle bir şey çıkma ihtimalini çok düşük görüyorum, bir şey çıkacağı ümidine sahip değilim... Çocuğun adını koyalım, federasyona gittiğimde statüko mu federal çözüm mü değil, federal çözüm mü başka bir model mi diye sormak lazım... Artık Kıbrıs Türk halkının olduğu durumdan farklı bir şey olması lazım... Bunun adını koydukları anda, Crans Montana'da yaşanan çöküş bir daha yaşanmaz... Çünkü Crans Montana'da masadan kaçmanın bedeli olmadığını bilen Anastasiadis kaçtı... Şimdi o fırsatı tanımayan yeni kurguya ihtiyaç var... Sanırım Cumhurbaşkanı bunu elde etmeye çalışıyor... Kendisine başarıla diliyoruz... Kolay bir şey değil BM ve Rum Tarafını bu noktaya çevirmek ama imkânsız değil... Benim gördüğüm talihsizlik Cumhurbaşkanı-Hükümet ve Türkiye arasında arzu edilen işbirliği ve koordinasyon büyük zarar gördü... Bu süratle tamir edilse, Türk tarafı tek sesle tarif ettiğimi talep etse, o zaman BM Genel Sekreteri üzerinde çok büyük etkisi olur...
Sonuç odaklı süreç için baskı oluşturmak ve tercihe zorlamak lazım... Bunun için Türkiye'nin desteği lazım... Cumhurbaşkanı tek başına yapamaz... Diyalog lazım ama şu anda yok... Hükümet de diyaloğa yardımcı değil... Tam tersi Cumhurbaşkanı aleyhine işler ve konuşmalar yapan bir hükûmet var. Bundan Cumhurbaşkanı zarar görmez, davamız zarar görür... Devlet adamlığı neyi gerektirir, şahsi meselelerin bir kenara bırakılması lazım... Berlin belki yeni bir sayfa açar...”
“KARŞILIKLI UZLAŞI SAĞLAMADAN HİÇBİR FORMÜL MÜMKÜN DEĞİL…”
Nami sürece ilişkin artık yeni bir söylemenin gerekliliğinden şu sözlerle bahsetti; “Federasyon ya da iki devletli çözüm fark etmiyor... Her hal ve şartta mevcut statüko değişecekse mutlaka Rum Tarafı ile uzlaşı sağlamamız gerekir... Zaten öyle olmasa bugüne kadar KKTC'yi dünyaya tanıtırdık... Demek ki BM'nin 551 sayılı kararı güçlü bir şekilde orada... Bunu değiştirmenin yolu mutlaka uzlaşıdan geçer...
Statükoyu değiştirmek için müzakere şart ama statükoyu değiştirmeyecek bir müzakere başlatmak da hata olur... Annan Planı ya da en son Crans Montana'da bir yere geldik... Artık bazı şeyleri, metotları tükettik... Artık yeni bir şey söyleme zamanı geldi... Ama öyle yeni bir şey söylememiz lazım ki o bizi statükodan kurtaracak bir sürecin habercisi olsun... O da ancak ne olabilir? Berlin'e gittiklerinde iki lider şu konuşmayı yapar... Yılların birikimi var federal çözüm için... Madem yıllardır bunun için çalıştınız gelin bunu ikinci bir referandumda sonuca götürelim... Ancak bu referandumda Rum Tarafı yeniden Hayır derse Türklerin statüsünün ne olacağını da artık belirlememiz lazım... Çünkü Rum Tarafının tekrar Hayır derse hiç kimse federal çözümü artık müzakere edemez... Yapılması gereken kaldığımız yerden devam etmek, bitirmek ve sürecin ürettiği planı halkın onayına sunmak ancak Rum Tarafı hayır derse Türk Tarafının üzerindeki izolasyonlar ve tanınmamışlık durumunun mutlaka sona ermesi lazım... “BM'nin 551 KKTC Tanınmasın kararının” yerine yeni bir karar üretilmesi lazım... Bu anlayış birliği olursa, müzakereler tekrar başlayabilir... 3-4 ay devam eder... Zaten arada çok fark yok. Bir gecede bitebilecek yakınlaşma sağlandı... Ortaya çıkacak plana Rum Tarafı tekrar hayır derse, iki devleti çözüm dâhil başka alternatif devreye girmeli... Böyle olunca hükümet ve TC'nin dile getirdiği başka alternatifler de konuşulmalı gündeme gelir, federasyon için katledilen yol da yok sayılmaz ve statüko bir modelle ve başka modelle bitmiş olur... Çünkü en kötü durum şu andaki durum... Birçok sorunla yüz yüzeyiz...”
“SADECE FEDERAL ÇÖZÜM” YA DA “FEDERAL ÇÖZÜM ÖLDÜ” DEMEK DOĞRU DEĞİL
Özdil Nami, genel geçer söylemlerin, federal çözümün bittiğini ya da federal çözümden başka seçenek yok, gibi söylemlerin doğru olmadığını ise şu sözlerle dile getirdi; “Federal çözümü artık tamamen terk edelim demek doğru değil... Federasyondan başka bir çözüm asla olamaz demek de doğru değil. Çünkü Rum tarafı eğer bizimle güç paylaşımı istemiyorsa bunu zorla dayatamayız o zaman da onlardan bir tercih yapmalarını istememiz lazım... En mantıklı yol bu... Biz hem federal çözüme hem iki devleti çözüme hazırız dedik... Rum Tarafı ikisine de hayır diyor... Sorun o nedenle kaynaklanıyor... Bu nedenle Rumları tercih yapmaya zorlamamız lazım... Umarım Berlin'de işte bu konuşulur ve denir ki artık Rum tarafı tercih kullanmak zorunda... Referanduma giderken soruyu Annan Planı'ndaki gibi statüko mu federal çözüm mü değil, Federal çözüm mü 2 devletli mi diye soralım ve ortaya çıkacak sonuç kabul edilsin... Buna uluslararası camia hayır demeyecektir... Bu tip konuları zirvede gündeme getirmek zor olabilir... O nedenle önceden sondaj yapmak gereklidir... Tam bu tarif ettiğim olmasa da Sayın Cumhurbaşkanı bazı sondajları yapıyordur... Ancak tarif ettiğim yol dışında herhangi bir yolun da bizi neticeye götüreceğini düşünmüyorum…
Bu kadar yolu denemiş ve tüketmiş biri olarak şu dersi aldığımı söylemem lazım... Artık yapmamız gereken her şeyi yaptık ve tükettik... Biz federal çözüme evet dedik, zorladık, federal çözüm için başkalarının hiç olamayacağını düşündüğü esneklikleri, Kıbrıs Konferansında Türkiye ile birlikte masaya getirdik... Bunu bitirmeye hazır olan tarafız... Ancak ben üzerime düşen her şeyi yaptıktan sonra, onlar da beni rehin tutamaz. Benim statümün ne olacağını bana başından söylemeleri lazım... Bunu söylemezlerse eski filmleri tekrar görürüz... Bu filmi bir daha bize kimsenin yaşatmaya hakkı yok... Yapılması gereken şey, karşı tarafı tercih yapmaya zorlamak... Göreceksiniz; bazı değişiklikler o zaman olacak.”
“CRANS MONTANA'NIN ÇÖKÜŞ ANI... EN BÜYÜK HAYAL KIRIKLIĞIM...”
Nami, Crans Montana sürecinin en büyük hayal kırıklığı olduğunu dile getirerek her çöküşten sora toparlanmanın 10 yıl sürebildiğini ifade etti.

Nami şöyle konuştu:
“Son gece tarihi yemek... Guterres başkanlık ediyordu... Taraflar, İngiltere, Türkiye, Yunanistan Dışişleri Bakanları AB'den Mogerini oradaydı... Genel Sekreter Son noktanın konulması için herkesin son görüşlerini istedi ve Anastasiadis'e dönerek “ Bu akşam burada tarihi noktadayız. Her iki tarafın da beklentileri var bunların aşılabileceğini düşünüyorum... Buraya sadece garantileri değil, açıkta kalan tüm konuları bir paket çerçevesinde al-ver’le bitirmeye geldik. O yüzden herkesin son sözünü istedi... Anastasiadis bunu reddetti hayır dedi... Türkiye Güvenlik Garantilerle ilgili tam niyetini bana yazılı versin dedi... Türk Tarafı ise yazılı bir şey verilecekse iki tarafın da açıkta kalan tüm konularla ilgili görüşlerini vermesi gerektiğini, yazıların da BMGS verilmesi gerektiğini söyledi... Guterres bunu makul buldu ve destekledi... Anastasiadis'e dönerek Türkiye'nin hala söyleyecek sözleri olduğunu söyledi ve Anastasiadis'e paket formülünü bozmadan hareket etmesinin daha doğru olacağını ifade etti fakat Anastasiadis, hiç esneme göstermedi ve “ Ya bana yazılı öneri veririsiniz ya da bir şey olmaz” dedi... Bunun üzerine Guterres, madem durum böyle toplantının devamına gerek kalmadı dedi... Bunun üzerine ben söz alarak Anastasiadis'e hitaben, “ Birlikte çok çalıştık. Bu duruma kolay gelmedik. Tarihi bir andayız... Artık birleşik bir AB üyesinin masada olduğunu, Genel Sekterlerin söylediği şekilde, bu fırsatı değerlendirmenin tarihsel sorumluğumuz olduğunu, bunu gelecek nesillere aktarmamız gerektiğini, duygusal bir konuşmayla aktardım... Anastasiadis menfi tavrını sürdürdü... İlginçtir Yunan Dışişleri Bakanı Kocias, benim konuşmam üzerine bir ara istedi... Başbakanı ÇİPRAS ile görüştü ancak geri döndüğünde, Anastasiadis'in görüşlerini desteklemek zorunda olduğunu söyledi ve Türkiye'nin görüşlerini yazılı istedi... Sürecin çökeceğini bilerek bunu talep etti... Ama aslında bundan rahatsız olduğu vücut dilinden belli idi... Ve o noktada olay bitti... Bu benim hiç unutamadığım bir anıydı... O telefon görüşmesinden farklı bir talimat alsaydı, o gece Kıbrıs Sorunu bitebilirdi... Bu beni kişisel olarak da çok etkiledi.. O an tarihi yaşadığımı hissettim... Çözüme dokunduk ama sudan sebeple Rum Liderin nasıl masadan kaçtığını gördüm... Bu hazmedilmesi çok kolay bir olay değil... Emeğimiz çoktu, sıkıntılar çektik... Zorlu günler geçirdik ve onun anlam verilemeyecek bir tavırla elinin tersiyle itilmesi üzüntü vericiydi... Bunu odada olan herkes bu anı görmüştü... Mogerini’nin AB yetkililerine sürecin Anastasiadis'in yüzünden çöktüğünü aktaran mesajlar çektiğini öğrendik... Kıbrıs Sorununda her çöküşten sonra toparlanmak en az bir 10 yıl alıyor... Biz federal çözümü en çok isteyen tarafız ama en fazla cezayı da biz çekiyoruz... Bu Adaletsizlik bende büyük infial yaratıyor... O gece de bu tavan yaptı... O nedenle artık yeni süreç başlayacaksa Kıbrıs Türk tarafı tedbirini almalı ve Rum tarafı hayır derse benim statüm tanımalı denilmesini istiyorum... Yeni şeyler konuşmak lazım... Yeni söylenmesi gereken de az önce anlattıklarımdır... Federasyon öldü demek de geçmiş süreçleri birebir tekrar edelim, Rumlar hayır demezse yine devam ederiz demek de eski söylem tekrarıdır.”

Yorumlar
Dikkat!
Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Alexy Flemmings25/11/19 08:13
Nami: "Her hal ve şartta mevcut statüko değişecekse MUTLAKA Rum Tarafı ile uzlaşı sağlamamız gerekir... Zaten öyle olmasa bugüne kadar KKTC'yi dünyaya tanıtırdık... Demek ki BM'nin 551 sayılı kararı güçlü bir şekilde orada... Bunu değiştirmenin yolu MUTLAKA UZLAŞIdan geçer..." Kosovalılar Sırplarla uzlaşmadı. 110'dan fazla ülke tarafından tanındı. Havalanlarında uluslararası uçuşlar yapılıyor. Dünyayla futbol basketbol oynuyor. Uluslararası örgütlere üye oldu. Biz ise, "Mutlaka Rumla uzlaşmalıyız" diyenler yüzünden almamız gereken mesafeyi alamadık.