Makina Mühendisleri Odası: Enerjide risk dönemine girildi, en önemli tedbir tasarruftur

KTMMOB Makina Mühendisleri Odası, İran savaşıyla birlikte dünya ekonomisi ve enerji piyasalarının ciddi bir belirsizlik ve risk dönemine girdiğine işaret ederek, “İran savaşı nedeniyle alınması gereken en önemli tedbirlerden biri enerji alanında gerçek tasarruf önlemleridir” dedi.

Odadan yapılan “İran savaşı ve KKTC’de gerekli tasarruf tedbirleri” başlıklı açıklamada, bu tür olağanüstü dönemlerde kendi üretim kapasitesini koruyan, kurumlarını işlevsiz hale getirmemiş ve kamu kaynaklarını doğru yöneten devletlerin krizleri daha az hasarla atlatabildiğine işaret edildi.

Makina mühendisliği disiplini açısından bakıldığında, kriz dönemlerinde gerçek tasarrufun; yanlış planlamayı düzeltmek ve pahalı girdileri azaltmakla olacağına dikkat çekilen açıklamada, “Doğru tasarruf: Kalecik III Sözleşmesinin kamu yararına ıslahı ile mümkündür” denildi.

Açıklamada, savaşın bahar aylarına denk gelmiş olmasının, pik yük baskısının düşük olması, doğru bir yönetim anlayışı ile enerji maliyetlerinin azaltılmasına imkân vereceğine dikkat çekildi.

Makina Mühendisleri Odası, enerji alanında gerçek tasarrufun KIB-TEK’in kendi santrallerinin daha etkin kullanılmasıyla sağlanabileceğini belirterek, mevcut uygulamaların kamu maliyesi üzerinde ciddi yük oluşturduğunu savundu.

Açıklamada, daha önce söz konusu sözleşmenin kamu yararına değil, özel bir şirket lehine sürdürülebilir kazanç sağlayan bir yapı içerdiğinin yazılı ve teknik belgelerle ortaya konulduğu ifade edildi. Açıklamada, sabit alım garantisi sisteminin kamu maliyesi üzerinde ciddi yük oluşturacağı ve üretim planlamasında keyfiyet yaratacağı görüşü dile getirilerek, sözleşmenin enerji arz güvenliğinden çok özel bir şirket için garanti edilmiş bir gelir modeli oluşturduğunun teyit edildiği kaydedildi.

İran’daki savaş nedeniyle enerji alanında alınması gereken en önemli tedbirlerden birinin gerçek tasarruf önlemleri olduğu belirtilen açıklamada, hükümetin doğru zamanda ve gerekli hukuki yetkiye sahip olduğu ifade edildi.

Açıklamada, Nisan 2026 itibarıyla AKSA kira bedelindeki artışın durdurulmasının aylık yaklaşık 1,3 ila 1,5 milyon ABD doları seviyesinde tasarruf sağlayacağı, mevcut kira bedelinin ise zaten olması gereken rayiç seviyenin üzerinde olduğu savunuldu.

Enerji maliyetlerinde asıl büyük tasarrufun ise KIB-TEK’in kendi santrallerinin daha etkin kullanılmasıyla mümkün olduğu ifade edilen açıklamada, hükümet göreve geldiğinde KIB-TEK üretim kapasitesinden yararlanma oranının yaklaşık yüzde 50–55 düzeyinde olduğu kaydedildi.

Bu tür santrallerin kapasitelerinin yüzde 70’in altında kullanılmasının teknik açıdan kabul edilebilir olmadığı belirtilen açıklamada, Kalecik III anlaşmasının ardından KIB-TEK’in üretim kapasitesinden yararlanma oranının yüzde 30’lara kadar düştüğü ileri sürüldü.

Açıklamada, kendi santrallerini düşük kapasitede çalıştırıp daha pahalı enerjiyi dışarıdan almanın teknik bir zorunluluk değil, yanlış bir enerji yönetimi tercihi olduğu savunuldu.

Yapılan hesaplamalara da yer verilen açıklamada, AKSA’dan alınan enerjinin birim fiyatının 0,20 ABD doları/kWh, KIB-TEK’in üretim maliyetinin ise 0,10 ABD doları/kWh olduğu belirtilerek, bu şekilde sağlanabilecek tasarrufun 22,5 milyon kWh enerjiye karşılık geldiği ve bunun aylık yaklaşık 2,5 milyon ABD doları, yıllık ise yaklaşık 30 milyon ABD doları tasarruf anlamına geldiği ifade edildi.

Makina mühendislerinin görevinin, mesleki alanlarındaki kriz dönemlerinde ortaya çıkan force majeure niteliğindeki gelişmeleri teknik açıdan değerlendirmek ve kamu yararına hangi tedbirlerin alınabileceğini ülkeyi yönetenlere hatırlatmak olduğu belirtilen açıklamada, önerileri dikkate almanın, ülke yönetenlerinin kamusal sorumluluğu ile belirlendiğine dikkat çekildi.