Benli, Gönyeli'de köyden kente dönüşüm çalışmalarını Kıbrıs Postası'na anlattı

Kıbrıs Postası Özel - Şermin Sarro

Gönyeli'de köyden kente dönüşüm çalışmalarını büyük bir başarı ile tamamlayan ve çağdaş projeleri planlı aralıklarla yaşama geçiren Gönyeli Belediyesi, düzenli işleyen bütçesi, yüzde 80 oranında tamamlanan kanalizasyonu, tamamen değişen su şebekesi yanında, kentin tüm kuruluşlarını kucaklaması ile de dikkat çekiyor.

Gönyeli Belediyesi'nin dört yıllık icraat planına, "Gönyeli Alt Yapı Master Planı" ile başlanması, yılda 6.5 milyon TL ek külfet getiren alt yapı sorunlarının son bulması sağlandı.

Alt Yapısı Planlı büyüyen tek kent olma özelliğini avantaja çevirecek projeleri yaşama geçiren Gönyeli Belediyesi, peronel alt yapısı, ekipman ve donanımını da buna göre şekillendirdi.

Nitelikli iş gücü kavramının teknoloji ve bilim ile bütünleşmesi ise, tüm Gönyeli halkının gurur duyabileceği bir belediye organizasyonun yaşam bulmasını sağladı.

Gönyeli Belediye Başkanı Ahmet Benli, Gönyeli'deki gelişimi anlamak için, rakamların diline kulak verilmesi gerektiğini söylüyor.

Kıbrıs Postası'na konuşan Benli, rakamlarla gelişmeleri şöyle anlattı:

"Önce güzel bir fotoğraf hayal ettik. Bu hayal, yaşam bulabilecek bir hayaldi. Bir kentin, önce hangi standartta olmasını hissedebilmek gerekliydi. Bu standardı da belirleyen en önemli faktör, içindeki yaşayan insanın sosyoekonomik yapısıdır.

Gönyeli kentinin yeni gelişen bir kent olma yanında en büyük şansı kent insanının kendisidir. Kent insanının taşıyabileceği standart KKTC standartlarının üzerindeydi. Hayalimizi buna göre şekillendirdik.

Göreve geldiğimizde, Gönyeli'nin neden ve niçin bu fotoğraftaki gibi görünmediğini masaya yatırdık. Başta alt yapı sorunları birikmişti. Bütçe darmadağındı. Alt yapının planlanması gibi organizasyon yoktu.

Kent içinde imara aykırı yapı alışkanlıkları, derme çatma atölyeler vardı. Yetersiz araç filosu da icraatı yürütmekte ciddi bir etkendi. Bütün bu problemleri çözecek, yeni yaratılacak Gönyeli'yi devam ettirecek güçlü taşıyıcı motorlara ihtiyacımız vardı.

Bu motorlar nelerdi? Gönyeli belediye bütçesi, teşkilat yapısı ve tabii ki yerel yönetim mevzuatının yeniden ele alınıp güçlendirilmesi gerekliydi."

BÜTÇE NERDEN NEREYE GELDİ?

İlk etapta Gönyeli Belediye bütçesini ele aldıklarını anımsatan Benli, yapılan çalışmaları rakamlarla ortaya koydu;

"2005 yılında 6.3 milyon olan ve yüzde 86'sı personel giderine ayrılan, yatırım kalemi olmayan bir bütçe devraldık. Bu bütçeyi, AB kaynakları hariç üç katına çıkardık. Yani en önemli motoru, yatırım yapabilecek gücü ayağa kaldırdık."

TEŞKİLAT YAPISI İÇİN NELER YAPILDI?

Benli, teşkilatlanmaya yönelik çalışmaları da şöyle özetledi:

"4 yıl önce görevi devraldığımda, bu kadar hızlı büyüyen kentin belediyesinde imar şubesi yoktu. Bugün ise, İmar Şubesi yanında, en güçlü teknik heyetlerden birisine sahip olan Gönyeli Belediyesi Teşkilat Yapısı, Sağlık Şubesi, Kültür Şubesi, Dışilişkiler Masası gibi çağdaş belediyelerde bulunan tüm birimleri bünyesinde taşırken, güçlü belediye meclisi kadrosuyla örnek gösterilen bir duruma gelmiştir."

MEVZUAT İÇİN NELER YAPILDI?

Benli, üçüncü motor güç olarak tanımladığı mevzuat yapısıyla ilgili çalışmaları da şöyle değerlendirdi:

"Eksik olan mevzuat yapısı güçlendirildi. Ama en önemlisi hükmeder hale getirildi. Artık Gönyeli Belediyesi daha güçlü yapısı ile iş yapabilir belediyeler listesinde ön sıralardadır."

MOTORLAR GÜÇLENDİ, NELER DEĞİŞTİ?

Benli, "motor güçler" dediği alanlarda atılan adımların ardından, Gönyeli Belediyesi'nin kente dönüşüm yolculuğunun başladığını anımsatarak, şöyle devam etti:

"Hayal edilen kenti yaratabilmek için, önce her alanda büyüyen sorunların önünü almak gerekliydi. Örneğin yeni oluşan alt yapıların yeni sorunlar getirmemesini gerekliydi. Kent içindeki atölyelere yenilerinin eklenmemesini sağlamalıydık. Sorunların anası olan alt yapı sorununun büyümemesini sağlamak en öncelikli görevimizdi. Bunu başarmak için iki hususa ihtiyacımız vardı. Kentin alt yapı projelerinin 1.7 milyon TL harcanarak hazırlanması gerekiyordu. Bu rakam başlangıçta Gönyeli Belediyesi için çok büyük bir rakamdı.

Hiç çekinmeden yerin altına değil, bunu planlayacak projeye bu para harcandı. Bugün Gönyeli KKTC'de alt yapısı planlı tek kent ise, Gönyeli Belediyesi Alt Yapı Master Planı'nın oluşmasının etkisi büyüktür.

Belediyeciler, yerin altına para yatırmaktan çekinirken, biz onun da ötesinde Gönyeli'nin geleceğini şekillendirecek projeye bu paraları harcadık. Bugün alt yapısı planlı tek kent Gönyeli'dir. Özeti budur.

Yeni yapılan arsaların alt yapılı olmasına sadece teknik veriler yeterli değildi. Güçlü bir irade gerekliydi. Tüm riskleri göze alarak gerekli iradey koyduk. 2.5 yıldan bu yana yapılan tüm arsalarda aynen çağdaş kentlerde olduğu gibi KKTC'de de sadece Gönyeli'de tam alt yapılıdır.

Bu adım, Gönyeli Belediyecilik yönetiminde bir milattır. Çünkü artık sorunun büyümesi durdurulmuştur. Tünelin sonunda ışık görülmüştür."

RAKAMLARLA ALT YAPI:

Gönyeli'de, uzun yıllardır tartışılamayan bir konuyu, bugün tarihin çöplüğüne gömecek noktaya geldik. Gönyeli'de kanalizasyon ve su şebekesinin değişimi konusu, seçimlerde "vaat" olarak verilmekten bile korkulan bir konuydu. Şimdi, hızla çözülme sürecine girmiş, belediyemizin başarılı çalışmaları ile büyüyen değil, "eriyen" sorunlar olarak karşımızda durmaktadır.

ÖNCE, GEÇMİŞE KISACA BİR BAKMAKTA FAYDA VARDIR

2006'da göreve geldik. Araç filomuzda sadece sokaklara çöp artıklarını dökerek giden bir çöp kamyonu vardı. Bir düz kamyonumuz vardı, o da hurda olarak satılmıştı. Böyle bir araç filosu ile Gönyeli'nin değil alt yapı sorunlarına çare, temizliğine dahi yetişmek mümkün değildi.

GÖNYELİ'DEKİ DEĞİŞİMİ GÖZLEMLEMEK İÇİN, BÜTÇEDEKİ GELİŞMELER

2005 bütçesi:

2005 yılında bütçe 6.7 mlyon TL idi. Bütçenin yüzde 86'sı personel gideri, geriye kalan ise "muhtelif" giderler için ayrılmıştı. 2005 Bütçesinin tek yatırım kaynağı ise 400 bin TL'lik TC Yardımı kalemi idi.

"Gönyeli'deki gelişim ve değişimi izlemek için rakamların diline bakmakta fayda görüyorum" diyen Benli, "2005 bütçesinde 6.7 milyon TL olan ve yatırıma yalnızca o da TC kaynakları ile 400 bin TL pay ayrılan bütçeden bugün çok farklı noktadayız" dedi.

Gönyeli'de 4 yılda 18 milyon 340 bin TL'lik bütçe büyüklüğüne ve güçlü bir yatırım bütçesi ne ulaşıldı. Yani bütçe 3'e katlandı. 6. 7 milyon TL olan bütçe 18 Milyon'a, 400 milyon olan yatırım payı ise 6 milyona çıktı.

Halkımız sokakta bu yatırımları, kanalizasyon, su yapı yenileme çalışmaları olarak görebilmektedir.

ALT YAPI İHTİYACI NEDİR? NE BULMUŞTUK?

Benli, alt yapı ile ilgili şunları söyledi:

"Yollarında yürünebilir bir Gönyeli için, birikmiş 68 trilyonluk alt yapı yatırım ihtiyacı vardı.

Büyümeden dolayı Gönyeli'nin alt yapı sorunu her yıl 6.5 trilyon yatırım istiyordu. Mevcut birikmiş sorun, görevi devralmamız öncesindeki 400 milyonluk yatırım kalemi ile ancak 170 yılda çözülebilirdi veya her yıl yeni yapıln arsaardan dolayı büyüyen sorunun sadece 15'te biri çözülebilirdi.

2006 Haziran'ında göreve başlarken, Gönyeli'de her yerde çürüyen bina demiri, çöken yol, toz toprak, sinek ve haşare bulduk. Maalesef bu tablo göreve başladığımız günlere aitti. Bunu geçmişi suçlamak adına değil, Gönyeli'deki değişimi göz önüne getirmek adına hatırlatıyoruz."

PEKİ YA BUGÜN?

Gönyeli Belediye Başkanı Benli, Gönyeli'nin alt yapısının bugün geldiği noktayı şöyle anlatıyor:

"Gönyeli'nin esas sorunu alt yapıdır. Göreve geldik, değişim için söz verdik. Biz risk aldık.

Önce alt yapının projelendirmesi yoluna gittik ki bu aslında 20 yıl önce yapılmalıydı.

AB projesi ile Gönyeli'nin alt yapı sorunlarını su yüzüne çıkardık. Gönyeli'de artık bir "Gönyeli Alt Yapı Projesi" var. Bu projenin sadece hazırlanması 1.7 trilyon.

Bu bir siyasi risk olsa da, Gönyeli için atılması gereken öncelikli adımdı. AB ile müştereken yürütülen ve tamamlanan proje, 36 bin nüfuslu, alt yapısı tamamlanmış bir Gönyeli'ye yönelik olarak hazırlandı.

Bu çerçevede, tüm Gönyelililerin gurur duyması gereken şu tabloyla artık iç içeyiz:

1. KKTC'de alt yapısı planlanmış tek kent Gönyeli'dir.
2. Alt yapı projesi ihalesine çıktığımız anda, Gönyeli'de inşaası süren yaklaşık bin arsa inşaatını yine siyasi risk ile birlikte, dostlarımızı karşımıza alarak durdurduk. Alt yapı projesi tamamlanınca, buna uygun yeni düzenlemeler yaptık.

Şimdi Gönyeli'de inşa edilen bin dolayında arsa, çağdaş kentlerde olduğu gibi, tam alt yapılıdır. Bu Kuzey Kıbrıs'ta tek ve ilktir.

Artık büyüyen bir alt yapı sorunumuz yoktur. Yani, alt yapı sorunundaki her yıl halkımızın üzerine binen 6.5 trilyonluk alt yapı yükü ortadan kalkmıştır. Alt yapı sorunlarımız büyümüyor, aksine küçülüyor."

KANALİZASYON: 16 YILDA 19, 4 YILDA 62 KİLOMETRE

Mevcut birikmiş sorunun çözümü ile ilgili olarak, göreve geldiğimiz günden önceki 16 yılda inşa edilen 19 kilometrelik kanalizasyon şebekesine 4 yılda 62 kilometre daha ilave ettik.

Tek cümleyle, Gönyeli kanalizasyon ağını kent genelinde yüzde 80'e çıkararak, ada genelindeki en büyük rakama ulaşıldı.

İÇME VE KULLANMA SUYU ŞEBEKESİ

Gönyeli'de sokak çeşmeleri vardı. Sokak çeşmelerinin üzerinde "1952" yazmaktaydı. Sokak çeşmeleri artık yok. Ama, sokak çeşmeleri için döşenen borular, toprağın altında, aynı borular.

Gönyeli'nin altında ömrünü tamamlamış ve elek haline gelmiş, insan sağlığını tehdit eden, acilen değiştirilmesi gereken 27 kilometre metal kalvanize boru, 40 kilometre kanserojen olduğu ifade edilen ve AB'de içme ve kullanma suyu şebekesinde kullanımı yasaklanan asbest borularla birlikte toplam değişmesi gereken 67 kilometre şebeke yenileme ihtiyacı vardı.

ÖNCEKİ DÖNEMLERDE MASAYA DAHİ GELMEDİ

Bu sorun önceki dönemlerde, çözümü için masaya dahi konmamıştı. Belediye tarihinde de kayda değer şebeke yenileme çalışması yoktur.

2008 yılı içerisinde TC yardımları ve öz kaynak katkılarımızla, yani Gönyeli halkının vergilerinden biriken para ile çıktığımız ilk su şebekesi yenileme ihalesi ile 9 kilometrelik kısmı yenilenerek halkın hizmetine girdi.

2009'DA SU ŞEBEKESİ YENİLEME ÇALIŞMALARI

2009 yılında AB ile çıktığımız 2 milyon 34 bin Euroluk (4.5 milyon), 54 kilometreyi kapsayan su yenileme ihalesi ile Gönyeli'nin "masaya dahi gelmeyen" bu sorununu da tarihin çöplüğüne gömerek, evlere daha sağlıklı su verebilecek noktadayız.

Sadece bu ihale, Gönyeli belediye tarihinin toplam yatırımlarının tümünden fazladır.