Antonio Guterres: 5+1 için tarih kesinleşmedi

5+1 için çalışmalar sürecek, tarihin ise henüz kesinleşmedi. 

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Rum lider Nikos Hristodulidis arasında ara bölgede gerçekleştirilen üçlü görüşmenin ardından basın toplantısı düzenledi.

Guterres, Kıbrıs ziyaretinin ardından yaptığı açıklamada, ilk ziyaretinde tüm Kıbrıslılara gösterdikleri sıcak karşılama için teşekkür etti.

Kıbrıs'ı "tarihi derin, kültürü zengin ve süregelen dayanıklılığın adası" olarak nitelendiren Guterres, adanın aynı zamanda "günümüzün güzelliği ve potansiyelinin geçmişin yaralarıyla birlikte var olabileceği bir yer" olduğunu ifade etti.

Ziyareti sırasında bunların hepsini gördüğünü belirten Guterres, "Hepsinin üzerinde, Kıbrıslıların daha barışçıl ve ortak bir gelecek inşa etme konusundaki derin arzusunu gördüm." dedi.

BM Genel Sekreterliği görevinin ilk günlerinden bu yana Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlara, kapsamlı ve sürdürülebilir bir çözüme ulaşmaları amacıyla BM parametreleri ve iyi niyet esasları çerçevesinde yaklaştığını ifade eden Guterres, Birleşmiş Milletler'in bu hedef doğrultusunda düzenli olarak çalıştığını söyledi.

Guterres, bu kapsamda 2017 yılında Cenevre ve Crans-Montana'da, 2019'da Berlin'de, 2021'de Cenevre'de, 2024 ve 2025 yıllarında ise New York ve Cenevre'de bir araya geldiklerini anımsattı.

"İKİ LİDERİ ÇABALARI YOĞUNLAŞTIRMAYA ÇAĞIRIYORUM"

Kıbrıs'a geliş amacının tüm Kıbrıslılarla çözüm arayışlarında dayanışma içinde olduğunu ifade etmek olduğunu kaydeden Guterres, "Bu, tüm çabaların güveni yeniden inşa etmek için yapılması gereken andır." dedi.

Güven yaratıcı önlemlerin, tüm Kıbrıslıların günlük hayatlarında değişiklik yaratacak şekilde bulunmasının ve uygulanmasının önemli olduğunu vurgulayan Guterres, iki lideri de bu çabaları yoğunlaştırmaya çağırdı.

Guterres, BM Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin'in, taraflarla geçmiş BM çabaları ve Kıbrıslılardan alınan görüşler üzerine inşa edilen bir süreç yürüttüğünü söyledi.

Kıbrıs ziyareti sırasında birçok Kıbrıslıyı dinleme fırsatı bulduğunu ifade eden Guterres, kendisine verilen mesajın net olduğunu belirtti.

Kıbrıslıların ilerleme istediklerini dile getiren Guterres, liderlerinden Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik "son kilometre taşını aşabilmek için taviz vermelerini" beklediklerini söyledi.

Guterres, Kıbrıslıların "adanın bölünmeyle değil iş birliğiyle, fırsatla ve barışla tanımlandığı bir Kıbrıs" istediklerini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Rum lider Nikos Hristodulidis'le birlikte ve ayrı ayrı yaptığı görüşmelerin de bu anlayış doğrultusunda gerçekleştiğini belirten Guterres, her iki liderin de BM Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin ile çalışmayı sürdürme konusundaki kararlılıklarını dile getirdiklerini kaydetti.

5+1 KARARI

Guterres, önümüzdeki sürece ilişkin değerlendirmelerinde, bugüne kadar sağlanan yakınlaşmaların dikkate alınacağını belirterek, güven artırıcı önlemler, metodoloji ve müzakere içeriğine ilişkin gerekli hazırlıkların tamamlanmasının ardından, iki taraf ve garantör ülkelerin görüşleri alınarak, müzakerelerin başarıyla sonuçlanabileceği koşulları oluşturmak amacıyla yeni bir genişletilmiş 5+1 toplantısı düzenleme kararı aldığını açıkladı.

Sahadaki duruma da değinen Guterres, hem ara bölgede hem de BM tarafından tanımlanmış ateşkes hatlarında UNFICYP'in yetki ve otoritesine saygı gösterilmesinin önemine dikkat çekti.

UNFICYP'in 60 yılı aşkın süredir hassas bir ortamda sükûnet ve istikrarı koruduğunu belirten Guterres, misyonun etkinliğinin tüm tarafların iş birliğine bağlı olduğunu ifade etti.

Guterres, Kayıp Şahıslar Komitesi'nin çalışmalarından ve iki toplumun kayıp yakınlarının endişelerini gidermeye yönelik çabalarından etkilendiğini söyledi.

İki toplumlu teknik komitelerin de siyaset ile sivil yaşam arasında köprü kurarak çözüm ürettiğini belirten Guterres, bu çalışmaların da kendisini etkilediğini ifade etti.

Uluslararası toplumun Kıbrıs sorununun çözümünde önemli bir rolü bulunduğunu kaydeden Guterres, özellikle garantör devletler Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın bu süreçte önemli bir sorumluluğu olduğunu dile getirdi.

Konuşmasının sonunda UNFICYP bünyesinde görev yapan BM personelinin katkılarını vurgulayan Guterres, çalışanların barış, istikrar ve barışçıl çözümün unsurlarını ilerletmede önemli rol oynadıklarını söyledi.

Birleşmiş Milletler'in barışı dayatamayacağını ifade eden Guterres, "Ama açık olmak isterim; BM hâlâ Kıbrıs halkını, ada ve daha geniş coğrafya için önemli olan bu dönemde desteklemeye tamamen adanmış durumdadır" dedi.

"BAŞARISIZ VE SONUÇ ÜRETMEYECEK BİR 5+1 İSTEMİYORUM"

Guterres, basın mensuplarının sorularını da yanıtladı.

Sorulara yanıtında, yeni toplantı öncesinde yeterli hazırlık yapılmasının önemini vurgulayan Guterres, daha fazla sonuçsuz 5+1 toplantısı istemediğini kaydetti.

5+1 formatında toplantı yapılması konusunda, her iki taraf ve garantörlerin fikir birliği bulunduğunu vurgulayan Guterres, toplantı tarihi belli olmasa da toplantı yapılabilmesi için tüm tarafların mümkün olan en hızlı ve etkili şekilde çalışacağını belirtti.

Kıbrıs konusunda planlanmış herhangi bir üst düzey toplantı bulunmadığını söyleyen Guterres, her iki taraf ve garantör ülkelerle birlikte tüm çabalarını çözüme doğru kararlı bir şekilde yol almaya yoğunlaştıracaklarını kaydetti.

Kıbrıs’ta çözümün bölgesel etkisine ilişkin bir soru üzerine Guterres, Doğu Akdeniz’in önemli jeopolitik hareketliliklerin yaşandığı, çeşitliği çatışmaların genişleyerek sürdüğü bir bölge olduğuna dikkat çekti.

Kıbrıs sorununun çözümünün gerekliliğinin altını çizen Guterres, bunun yalnızca Kıbrıs halklarının çıkarları ve barışı için değil, giderek daha istikrarsız hale gelen bölgede istikrar sağlaması açısından büyük önem taşıdığını kaydetti. Guterres, çözümsüzlük durumunda ise Kıbrıs’ın bölgede yaşanan risklere karşı daha hassas hale gelebileceğini ifade etti.