16 yıl sonra tarihi ziyaret: Guterres'in iki günlük Kıbrıs trafiğinde neler yaşandı?

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, 16 yıl aradan sonra gerçekleştirdiği Kıbrıs ziyareti kapsamında iki gün boyunca yoğun diplomasi trafiği yürüttü. Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Kıbrıs Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile ayrı ayrı ve birlikte görüşen Guterres, ziyaret sonunda yeni bir 5+1 toplantısı için hazırlık sürecini başlatacaklarını açıkladı.

İKİ GÜNLÜK ZİYARETİN KRONOLOJİSİ

GUTERRES ADAYA GELDİ

Salı günü adaya gelen BM Genel Sekreteri António Guterres'i, BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar ile BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Khassim Diagne karşıladı.

Ziyaret öncesinde BM Sözcüsü Stephane Dujarric, Guterres'in Kıbrıs'ta barış sürecini ilerletme, adadaki istikrarı destekleme ve BM Barış Gücü'nün çalışmalarını değerlendireceğini açıklamıştı.

Guterres ise adaya gelişinin ardından yaptığı paylaşımda, "BM Kıbrıs'ta barışı dayatamaz. Barış ancak Kıbrıslılar tarafından, liderleri aracılığıyla inşa edilebilir." mesajını verdi.

İLK TEMAS HRİSTODULİDİS İLE

Görüşmede Rum Yönetimi Dışişleri Bakanı Konstantinos Kombos, Avrupa Konuları Müsteşarı Marilena Rauna, müzakereci Menelaos Menelau, Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letimbiotis, BM'deki Rum Daimi Temsilcisi Maria Mihail ile Başkanlık Diplomatik Ofisi yetkilileri de hazır bulundu. BM heyetinde ise Genel Sekreter Yardımcıları Rosemary DiCarlo ile Jean-Pierre Lacroix'ın yanı sıra Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin Cuellar ve BM Kıbrıs Özel Temsilcisi Khassim Diagne yer aldı.

Salı sabahı temaslarına başlayan Guterres, ilk olarak Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis ile görüştü.

Görüşmede Guterres, Orta Doğu'daki gelişmeler nedeniyle Kıbrıs sorununun çözümünün artık her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirterek, bölgedeki jeopolitik gelişmelerin adayı daha merkezi bir konuma taşıdığına dikkat çekti.

Hristodulidis ise BM Genel Sekreteri'nin ziyaretini Kıbrıs meselesine bağlılığının güçlü bir göstergesi olarak değerlendirdi.

ERHÜRMAN İLE YAKLAŞIK İKİ SAATLİK GÖRÜŞME

Guterres daha sonra Cumhurbaşkanlığı'nda Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile bir araya geldi.

Erhürman, Kıbrıs Türk halkının adil ve kalıcı çözüme yönelik iradesini vurgulayarak, güven yaratıcı önlemler konusunda üzerlerine düşeni yapmaya hazır olduklarını söyledi. Daha önceki süreçlerden farklı olarak bu kez "yeni ve gerçekçi bir metodoloji" üzerinde çalışıldığını ifade etti.

Guterres ise iki toplumun çözüm arayışına destek vermeye kararlı olduklarını belirterek, garantör ülkelerin katkısının önemine işaret etti.

Yaklaşık iki saat süren görüşmenin ardından kısa bir açıklama yapan Guterres, iki liderle de "yapıcı toplantılar" gerçekleştirdiğini belirtti. BM'nin çözüm bulunması için çalışmayı sürdüreceğini ve güven yaratıcı önlemlerin geliştirilmesine destek vereceğini söyledi.

KŞK ZİYARETİ VE SİVİL TOPLUM BULUŞMASI

Program kapsamında Guterres, Ledra Palace önündeki BM Anıtı'na çelenk bıraktı.

Daha sonra Kayıp Şahıslar Komitesi (KŞK) Antropoloji Laboratuvarı'nı ziyaret eden Guterres, komitenin iki toplumlu çalışmalarına ilişkin bilgi aldı.

Akşam saatlerinde ise BM İyi Niyet Misyonu Ofisi'nde Kıbrıslı Türk ve Rum sivil toplum örgütlerinin temsilcileriyle görüştü.

ÜÇLÜ AKŞAM YEMEĞİ

Salı akşamı Guterres, Erhürman ve Hristodulidis ile ara bölgede çalışma yemeğinde bir araya geldi.

Yaklaşık bir gün süren ikili temasların ardından gözler çarşamba sabahı yapılacak üçlü görüşmeye çevrildi.

Yemeğin ardından açıklama yapan Rum Yönetimi Başkanı Nikos Hristodulidis, görüşmeden memnun ayrıldığını belirterek, yemekte öz dahil tüm başlıkların ele alındığını söyledi. Görüşmelerin ertesi gün de devam edeceğini ifade eden Hristodulidis, "Hedefimize ulaşana dek görüşmeye devam edeceğiz." dedi. BM Genel Sekreteri Guterres'in niyetinin net olduğunu da dile getiren Hristodulidis, sürecin devamına yönelik olumlu mesaj verdi.

KRİTİK ÜÇLÜ ZİRVE

Çarşamba sabahı BM İyi Niyet Misyonu Ofisi'nde Guterres, Erhürman ve Hristodulidis yaklaşık bir saat süren üçlü görüşme gerçekleştirdi.

Görüşmede güven yaratıcı önlemler, yeni müzakere sürecinin yöntemi ve bundan sonraki adımlar ele alındı.

GUTERRES: BAŞARILI BİR 5+1 TOPLANTISI İSTİYORUM

Üçlü görüşmenin ardından basın toplantısı düzenleyen Guterres, ziyaretin en önemli mesajını verdi.

Yeni bir 5+1 toplantısı düzenleme kararı aldığını açıklayan BM Genel Sekreteri, ancak bunun yeterli hazırlık yapılmadan gerçekleşmesini istemediğini söyledi.

"Sonuçsuz daha fazla 5+1 toplantısı yapmak istemiyorum." diyen Guterres, güven yaratıcı önlemler, metodoloji ve özlü konularda yeterli hazırlık yapıldıktan sonra tarafları yeniden bir araya getirmeyi hedeflediğini ifade etti.

Toplantı için henüz tarih belirlenmediğini söyleyen Guterres, iki taraf ve garantör ülkelerle istişare içinde çalışacaklarını kaydetti.

Guterres ayrıca ziyaret boyunca birçok Kıbrıslıyla görüştüğünü belirterek, aldıkları ortak mesajın "iş birliği, fırsatlar ve barış" olduğunu söyledi.

BARIŞI BM DEĞİL, KIBRISLILAR İNŞA EDECEK

Basın toplantısında bir kez daha BM'nin çözümü dayatamayacağını vurgulayan Guterres, Kıbrıs halkının ilerleme istediğini, liderlerden uzlaşma beklediğini ifade etti.

Doğu Akdeniz'deki istikrarsızlığın Kıbrıs sorununa çözüm bulunmasını daha da önemli hale getirdiğini söyleyen Guterres, çözümün yalnızca ada için değil bölgesel istikrar açısından da kritik olduğuna dikkat çekti.

ERHÜRMAN: ÖNCEKİNDEN DAHA UMUTLUYUM

Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise üçlü görüşmenin ardından yaptığı değerlendirmede, Guterres'in ziyaretini olumlu ve önemli olarak nitelendirdi.

Çok somut kararlar alınmadığını ancak ilk kez "metodoloji" kavramının BM Genel Sekreteri'nin açıklamalarında yer aldığını belirten Erhürman, bunun sürecin farklı işleyeceğine dair önemli bir işaret olduğunu söyledi.

"Genel Sekreter'in gelmesinden öncesine göre daha umutluyum." diyen Erhürman, sonuç üreteceği önceden güvence altına alınmış bir 5+1 toplantısı istediklerini vurguladı.

Erhürman ayrıca tarafların artık önünde bir yol haritası bulunduğunu belirterek, "Çözüme giden yolda kaldırımları doğru döşemeye başladık. Bunun çözüme ulaştırıp ulaştırmayacağını ise zaman gösterecek" ifadelerini kullandı.

HRİSTODULİDİS: SIFIRDAN BAŞLAMAYACAĞIZ

Rum medyasına göre Rum lider Nikos Hristodulidis ise görüşmeler sonrasında elinde "üç önemli veri" bulunduğunu belirterek bunları, "BM Genel Sekreteri'nin BM Güvenlik Konseyi kararlarına tam bağlılığı, müzakere müktesebatına bağlılığı ve Crans-Montana'ya kadar elde edilen kazanımlar" olarak sıraladı.

Görüşmelerin ardından gelinen noktadan memnuniyet duyduğunu ifade eden Hristodulidis, "Herkesin olumlu cevap vermesinden mutluyum" dedi.

Genişletilmiş formatta yapılması planlanan toplantıya değinen Hristodulidis, "Genişletilmiş görüşmenin başarılı olması gerekir. Genişletilmiş görüşmeye gittiğimizde müzakerelerin Crans-Montana'da koptuğu yerden yeniden başlamasına zemin hazırlamak üzere Holguin ve Fitto ile iş birliği yapacağız" ifadelerini kullandı.

Müzakere sürecinin geçmişte elde edilen kazanımlar temelinde ilerlemesi gerektiğini savunan Hristodulidis, "Sıfırdan başlamayacağız, müzakere kazanımlarını elde tutuyoruz" dedi.

SÜREÇ NASIL DEVAM EDECEK?

Guterres'in açıklamalarına göre önümüzdeki dönemde taraflar güven yaratıcı önlemler, müzakere yöntemi ve temel başlıklarda hazırlık çalışmalarını sürdürecek.

Bu hazırlıkların yeterli seviyeye ulaşması halinde BM Genel Sekreteri, iki taraf ile Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık'ın katılacağı yeni bir 5+1 toplantısını toplamayı hedefliyor.

16 yıl sonra gerçekleştirilen bu ziyaret, somut bir anlaşmayla sonuçlanmasa da tarafların yeniden sonuç odaklı bir müzakere sürecine hazırlanması açısından önemli bir diplomatik adım olarak kayıtlara geçti.