İÇ HABERLER
okuma süresi: 7 dak.

Hakan Çaydamlı: Hayatı sansürleyerek toplumu mu ıslah edeceksiniz? 1/4

Hakan Çaydamlı: Hayatı sansürleyerek toplumu mu ıslah edeceksiniz? 1/4

Kıbrıs Postası köşe yazarı, ekonomist Hakan Çaydamlı, Türkiye'de televizyon dizileri ve filmlerinde alkol, sigara ve bazı kelimelere uygulanan sansürü eleştirerek, bu yöntemin gizlenmek istenen unsurlara daha fazla dikkat çektiğini ifade ettiği bir yazı kaleme aldı.

Yayın Tarihi: 16/11/26 10:06
Güncelleme Tarihi: 16/11/26 14:20
okuma süresi: 7 dak.
Hakan Çaydamlı: Hayatı sansürleyerek toplumu mu ıslah edeceksiniz? 1/4

Kıbrıs Postası köşe yazarı ve ekonomist-yazar Hakan Çaydamlı, Türkiye’de televizyon dizileri ve filmlerinde alkol, sigara ve bazı kelimelere uygulanan sansür anlayışını eleştirdi.

Çaydamlı, sansürün toplumu korumak yerine gizlenen unsurlara daha fazla dikkat çektiğini savunarak uygulamanın çelişkilerine dikkat çekti.

Çaydamlı analizinde şu ifadeleri kullandı: 

"EKRANDAKİ BUZLANMIŞ İKİYÜZLÜLÜK: HAYATI SANSÜRLEYEREK TOPLUMU MU ISLAH EDECEKSİNİZ?

Türkiye’de televizyon dizilerini ve filmlerini izlerken insanın yalnızca sabrı değil, aklıyla da alay edildiğini düşündüren tuhaf bir sansür anlayışıyla karşılaşıyoruz. Bir sahnede insanlar rakı masasına oturmuş, kadehlerini kaldırmış, sohbet ediyorlar; fakat rakı şişesi ve kadehler ya buzlanmış ya da görüntüden çıkarılmış. Başka bir sahnede bir karakterin elinde sigara var ama sigaranın kendisi sansürlenmiş. Bazen sigara içen kişinin yüzü, eli, hatta sigaranın dumanı bile görüntü üzerinde yapılan müdahalelerle görünmez hâle getirilmeye çalışılıyor. Şarap, bira, viski ve diğer alkollü içecekler de aynı muameleden nasibini alıyor.

Bununla da yetinilmiyor! Konuşmaların ortasında bazı kelimeler biplenerek sansürleniyor. Yetişkin insanların konuştuğu, gündelik hayatın içinde sıklıkla kullanılan kelimeler, sanki toplumun ahlakını yerle bir edecek korkunç suç unsurlarıymış gibi seslerinden arındırılıyor. Bazen cümlenin anlamını tamamen ortadan kaldıran, bazen de sansürlendiği için o kelimeyi dinleyicinin zihninde daha da belirgin hâle getiren bu uygulama, başlı başına bir komedi!

İnsanların ne söylendiğini zaten anladığı bir ortamda kelimenin üzerini bip sesiyle kapatmanın nasıl bir mantığı olabilir? Üstelik kimi zaman sansürlenen kelimenin yerine konulan bip sesi, kelimenin kendisinden daha fazla dikkat çekiyor. Böylece sansür, engellemeye çalıştığı şeyi bizzat kendisi görünür hâle getiriyor.

İnsan ister istemez soruyor: Siz kimin aklıyla alay ediyorsunuz?

Bir içki masasının etrafında oturan insanların ne yaptığını anlamak için şişenin üzerindeki etiketi görmeye mi ihtiyacımız var? Masada kadehler tokuşturuluyor, insanlar içkilerini yudumluyor, sohbetin akışı ve davranışları ortada. Üstelik rakı masası dediğiniz şeyin kendine özgü kültürü, sofrası, mezesi ve ritüeli var. Şimdi bütün bunları buzlayarak ortadan kaldırdığınızı mı sanıyorsunuz? İnsanların alkol tükettiğini anlamasını engellediğinizi mi düşünüyorsunuz?

Sigara meselesi daha da komik!

Bir oyuncunun sigarası buzlanmış olabilir. Peki, havaya yayılan duman ne olacak? Karakterin sigaradan nefes çektiğini, ardından dumanı dışarı üflediğini milyonlarca insan görmüyor mu? Sigaranın kendisini kapatınca sigara içme eylemini de mi ortadan kaldırmış oluyorsunuz? Ekranda sigara görünmüyor ama duman ortalıkta dolaşıyor. Bu nasıl bir sansür mantığıdır? Bu, olsa olsa sansür uygulayanların kendi kendilerini kandırma biçimidir.

Biplenen kelimeler de aynı zihniyetin başka bir tezahürü. Bir karakterin ağzından çıkan bir sözcüğü susturunca o sözcüğün toplumsal hayattaki varlığını mı ortadan kaldırıyorsunuz? İnsanlar sokakta, evde, iş yerinde, arkadaş toplantılarında konuşurken bu kelimeleri kullanmıyor mu? Bunları duymayan mı kaldı? Yetişkin insanların zaten bildiği, duyduğu ve kullandığı kelimeleri bir bip sesiyle örtmek, ne eğitici ne de koruyucu bir davranıştır. Sadece yapay, gülünç ve riyakâr bir sansür gösterisidir.

Gerçekliği buzlayarak, bipleyerek ortadan kaldıramazsınız!

SANSÜRÜN İRONİSİ: YASAKLADIĞINIZ ŞEYİN REKLAMINI KENDİNİZ YAPIYORSUNUZ!

Bu sansür anlayışının üzerinde özellikle durulması gereken, son derece ironik ve hatta kendi içinde çelişkili başka bir boyutu daha var.

Alkol ve sigara tüketimini özendirmemek, insanları bu zararlı alışkanlıklardan uzak tutmak iddiasıyla uygulanan buzlama, tam tersine, alkol ve sigaranın dikkat çekiciliğini artırıyor olabilir.

Düşünün: Televizyon dizisini izleyen bir insanın normal şartlarda belki de dikkatini hiç çekmeyecek, üzerinde durmayacağı, hatta fark etmeyeceği bir rakı şişesi veya sigara, ekranın ortasında aniden beliren buzlu görüntü sayesinde bir anda dikkat merkezine yerleşiyor.

İzleyici doğal olarak kendi kendine soruyor: Orada ne var? Neden buzlanmış? Hangi marka? Ne içiyorlar? Neyi saklıyorlar?

Bir başka ifadeyle sansür, normalde sıradan bir sahne dekoru veya karakterin gündelik alışkanlığının parçası olan bir nesneyi gizemli, merak uyandırıcı ve dikkat çekici bir unsura dönüştürüyor.

Daha da önemlisi, alkol veya sigara kullanmayan, kullanmayı düşünmeyen, hatta bu maddelere karşı mesafeli duran insanlar bile bu uygulama nedeniyle istemeden bunlara odaklanmak zorunda kalıyor.

Oysa bu insanların dikkatini çekmek için hiçbir neden yokken, sansürün kendisi tam da bunu yapıyor!

Bir karakterin elindeki sigarayı buzlayarak sigarayı görünmez kıldığınızı sanıyorsunuz ama aslında izleyicinin gözünü doğrudan o noktaya yöneltiyorsunuz. Rakı şişesini kapatarak alkolü sahneden çıkarmıyorsunuz; tam tersine, izleyicinin zihninde o şişenin ne olduğunu ve neden saklandığını sorgulamasına yol açıyorsunuz.

Hatta daha ileri gidelim: Alkol ve sigarayı sıradan birer görüntü olmaktan çıkarıp sansürlenmesi gereken özel nesnelere dönüştürerek, istemeden de olsa bunların reklamını yapıyor olabilirsiniz.

Bu, sansürün kendi amacına ters düşen en büyük ironilerinden biridir.

Bir şeyi sürekli gizlemek, ona sürekli dikkat çekmek demektir. Bir görüntünün üzerine buzlu bir leke yerleştirmek, izleyiciye orada özellikle bakması gereken bir şey bulunduğunu söylemenin başka bir yoludur.

Dolayısıyla bu uygulamanın zararlı alışkanlıkları azaltmak yerine, bazı izleyicilerde merak uyandırması, hatta yasaklanan şeye yönelik ilgiyi artırması ihtimali de göz ardı edilmemelidir.

Kısacası, alkol ve sigarayı özendirmemek adına uygulandığı iddia edilen sansür, bu maddeleri ekranın en dikkat çekici unsurlarından biri hâline getirebiliyor.

Tebrikler! Görünmesini istemediğiniz şeyi, herkesin dikkatini çekecek şekilde görünmez kılmayı başardınız!"

#mesajınızvar
Levent ÖZADAM'dan
#mesajınızvar
Gözden Kaçmadı
#gozdenkacmadi

En güncel gelişmelerden hemen haberdar olmak için

Yorumlar

Dikkat!
Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.