Gündüz: Çocuk haklarını korumak, çocukların yaşayacağı çevreyi de korumaktır
Prof. Dr. Şerife Gündüz, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla yayımladığı açıklamada, çocuk haklarının yalnızca eğitim, sağlık ve korunma hakkıyla sınırlı olmadığını belirterek, "Çocuk haklarını korumak, çocukların yaşayacağı çevreyi de korumaktır" dedi.
Prof. Dr. Şerife Gündüz, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, çocukların yaşam, sağlık, eğitim, korunma, gelişim ve katılım haklarından gerçekten yararlanabilmeleri için sağlıklı ve güvenli bir çevrede yaşamalarının önemine dikkat çekti.
Çocuk hakları konuşulurken çocuklara temiz hava, güvenli su, sağlıklı gıda ve yaşanabilir bir çevre sunulup sunulamadığının da sorgulanması gerektiğini belirten Gündüz, çevresel çocuk haklarının diğer çocuk haklarından bağımsız değerlendirilemeyeceğini ifade etti.
Gündüz, bir çocuğun yaşam hakkını güvence altına almanın sağlıklı bir çevrede yaşamasını da sağlamayı gerektirdiğini belirterek, eğitim hakkının güvenli ve sağlıklı okulları, sağlık hakkının ise temiz havayı, güvenilir suyu ve güvenli gıdayı kapsadığını kaydetti.
Çocukların soluduğu havanın kalitesine dikkat çeken Gündüz, taş ocaklarından yükselen tozların kontrol altına alınması, havadaki zararlı partiküllerin azaltılması ve termik santrallerin bacalarından çıkan kirletici gazlara karşı etkili emisyon kontrollerinin uygulanması gerektiğini belirtti.
Hava kirliliğinin yalnızca çevre sorunu değil, özellikle gelişmekte olan solunum sistemleri nedeniyle çocukların sağlığını etkileyen ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğunu vurgulayan Gündüz, “Temiz hava bir ayrıcalık değil, her çocuğun hakkıdır” dedi.
Çocukların temiz ve güvenilir içme suyuna erişiminin sağlanması gerektiğini belirten Gündüz, su kaynaklarının kirlenmeye, aşırı kullanıma, kuraklığa ve iklim krizinin etkilerine karşı korunmasının önemine işaret etti.
Tarımda pestisit kullanımının azaltılması, insan sağlığı ve çevre açısından daha güvenli üretim yöntemlerinin yaygınlaştırılması ve gıda denetimlerinin güçlendirilmesi gerektiğini kaydeden Gündüz, çocukların tükettiği meyve ve sebzelerde sağlığı tehdit eden pestisit kalıntılarının önlenmesi gerektiğini ifade etti.
Sağlıklı beslenme hakkının yalnızca yeterli miktarda gıdaya ulaşmak anlamına gelmediğini belirten Gündüz, çocukların güvenli ve sağlıklı gıdaya erişiminin de güvence altına alınması gerektiğini vurguladı.
Kıbrıs'ın bir ada ülkesi olduğuna dikkat çeken Gündüz, denizlerin, kıyıların ve doğal alanların çocukların yaşamının ve doğal mirasın önemli bir parçası olduğunu belirtti.
Atık suların, plastiklerin ve diğer kirleticilerin denizlere ulaşmasının önlenmesi, kıyıların korunması ve çocukların doğayla buluşabilecekleri güvenli ve erişilebilir alanların oluşturulması gerektiğini kaydeden Gündüz, oyun hakkının yalnızca oyun parklarıyla sınırlı olmadığını ifade etti.
Çocukların denizle, toprakla, ağaçlarla ve diğer canlılarla buluşmasının sağlıklı gelişimlerinin önemli bir parçası olduğunu belirten Gündüz, doğal alanların kaybının çocukların gelişimini destekleyen yaşam olanaklarını da azalttığını kaydetti.
İklim krizinin geleceğe ilişkin uzak bir tehdit olmaktan çıktığını ve bugünün gerçeği hâline geldiğini belirten Gündüz, artan sıcaklıklar, uzun süreli kuraklıklar, aşırı hava olayları, su kıtlığı ve ekosistem kayıplarının çocukların bugünkü yaşamlarını ve geleceklerini tehdit ettiğini ifade etti.
Çocukların gelişimsel özellikleri ve yetişkinlere bağımlılıkları nedeniyle iklim krizinin etkilerine karşı en kırılgan gruplar arasında bulunduğunu kaydeden Gündüz, seller, taşkınlar, orman yangınları ve yangınların neden olduğu hava kirliliğine karşı çocukların korunması gerektiğini belirtti.
Okulların, evlerin ve çocukların zaman geçirdiği alanların afetlere karşı güvenli hâle getirilmesi, erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi, afet eğitimlerinin yaygınlaştırılması ve etkili tahliye planlarının hazırlanması gerektiğini ifade eden Gündüz, afetler yaşandıktan sonra müdahale etmek yerine çocukların önceden korunmasının önemini vurguladı.
Gündüz, iklim değişikliğine uyum planlarının hazırlanarak uygulamaya geçirilmesi gerektiğini belirterek, okulların aşırı sıcaklara karşı güvenli hâle getirilmesi, su kaynaklarının kuraklığa karşı korunması, kentlerde ağaç ve yeşil alanların artırılması, sel ve taşkın risklerinin azaltılması ve ormanların yangınlara karşı daha dirençli hâle getirilmesi çağrısında bulundu.
İklim direncinin yalnızca altyapı yatırımlarıyla sağlanamayacağını belirten Gündüz, bilimsel verilerle planlama yapılması, doğal kaynakların korunması, toplumun bilinçlendirilmesi ve kırılgan grupların ihtiyaçlarının dikkate alınması gerektiğini kaydetti.
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin çocukların yaşam, sağlık, gelişim, eğitim ve korunma haklarını güvence altına alan temel uluslararası belgelerden biri olduğunu hatırlatan Gündüz, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi'nin 2023 yılında yayımladığı 26 No'lu Genel Yorum'un çocuk hakları ile çevre arasındaki ilişkiyi açık biçimde ortaya koyduğunu belirtti.
Söz konusu belgenin çocukların temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevrede yaşama hakkını ele aldığını, iklim değişikliği, çevre kirliliği ve biyolojik çeşitlilik kaybının çocuklar üzerindeki etkilerine dikkat çektiğini ifade eden Gündüz, çevresel çocuk haklarının diğer çocuk haklarının kullanılabilmesini mümkün kılan temel koşullardan biri olduğunu kaydetti.
Çevresel çocuk haklarının yalnızca çocuklara çevre bilinci kazandırmakla sınırlı olmadığını vurgulayan Gündüz, devletin, yerel yönetimlerin, üreticilerin, sanayi kuruluşlarının, eğitim kurumlarının ve toplumun tüm kesimlerinin bu konuda sorumluluk taşıdığını belirtti.
Çocukların yalnızca korunmaya ihtiyaç duyan bireyler olarak görülmemesi gerektiğini ifade eden Gündüz, onların aynı zamanda düşüncelerini dile getirebilen, çevresel sorunları fark edebilen, çözüm önerileri geliştirebilen ve toplumun dönüşümüne katkı sağlayabilen bireyler olduğunu kaydetti.
Çevre eğitiminin çocuklara yalnızca doğayı sevmeyi öğretmekle sınırlı kalmaması gerektiğini belirten Gündüz, çocukların haklarını öğrenmeleri, bu haklarla günlük yaşam arasındaki ilişkiyi kavramaları ve kendilerini ilgilendiren kararlarda söz sahibi olabilmeleri gerektiğini ifade etti.
Çocukları çevreyi korumaya davet etmenin, çevreyi koruma sorumluluğunu onların omuzlarına yüklemek anlamına gelmemesi gerektiğini vurgulayan Gündüz, yetişkinlerin öncelikle çocuklara sağlıklı ve güvenli bir çevre sunma sorumluluğunu yerine getirmesi gerektiğini belirtti.
Kıbrıs'ın çevresel sorunlarının yalnızca doğa koruma başlığı altında değerlendirilmemesi gerektiğini kaydeden Gündüz, hava kirliliği, enerji üretimi, taş ocakları, su yönetimi, pestisit kullanımı, kıyı kirliliği, doğal alan kayıpları ve iklim krizine uyum politikalarının çocuk hakları perspektifiyle de ele alınması gerektiğini ifade etti.
Çocuk dostu bir ülkenin yalnızca çocuklara yönelik sosyal hizmetleri gelişmiş bir ülke olmadığını belirten Gündüz, temiz havası, güvenli su kaynakları, sağlıklı gıdası, korunan doğal alanları, temiz denizleri, güvenli okulları ve afetlere karşı hazırlıklı kentleriyle çocukların yaşam hakkını gerçekten koruyan bir ülke olması gerektiğini vurguladı.
Çevresel çocuk haklarının çevre politikalarının, eğitim sisteminin, yerel yönetim çalışmalarının, enerji politikalarının, tarımsal üretimin ve iklim değişikliğine uyum planlarının temel bileşenlerinden biri olması gerektiğini kaydeden Gündüz, bugün alınan veya alınmayan her çevresel kararın çocukların yaşam kalitesini ve geleceğini etkilediğine dikkat çekti.
Açıklamasının sonunda 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü'nde çocuklara hangi hakların tanındığının yanı sıra bu haklardan yararlanabilmeleri için nasıl bir yaşam ortamı sunulduğunun da sorgulanması gerektiğini belirten Gündüz, çocukların temiz hava soluyabildiği, güvenilir su içebildiği, sağlıklı gıdaya erişebildiği, temiz denizlerde yüzebildiği ve afetlerden korunabildiği bir geleceğin sağlanması gerektiğini ifade etti.
Gündüz, çocuklara yaşanabilir bir ülke bırakmanın bir temenni değil, bilimsel, toplumsal ve kuşaklar arası bir sorumluluk olduğunu vurgulayarak, “Çocuk haklarını korumak, çocukların yaşayacağı çevreyi de korumaktır” dedi.
Yorumlar
Dikkat!
Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.