ABD'de 19 bin Covid-19 vakası ve 700 ölüm orman yangınlarıyla bağlantılı

Bir araştırmada, ABD'nin batı kıyısındaki orman yangını dumanının fazladan en az 19 bin Koronavirüs vakasıyla ve müteakip 700 ölümle bağlantılı olduğu ortaya kondu.

Science Advances bilimsel dergide cuma günü yayımlanan makalede, geçen yılki emsalsiz orman yangını sezonunun pandeminin etkilerini nasıl kötüleştirdiği incelendi.

Araştırmada, ABD'nin batı kıyısındaki Kaliforniya, Oregon ve Washington eyaletlerinde bulunan 50 county'de dumanın yoğun olduğu zamanlarda enfeksiyonların artış gösterdiği takip edildi.

Orman yangını dumanıyla bağlantılı enfeksiyonlardaki en büyük artış, Kaliforniya'daki Sierra Nevada Sıradağları'nın eteklerinde ve Orta Vadisi'nde yaşandı. Körfez Bölgesi'nde de ani artışlar görüldü.

Mart-Aralık 2020 arasında, San Francisco'nun kuzeyindeki Sonoma County'de görülen bin 754 vaka orman yangını dumanıyla bağlantılıydı. Bu, eyaletteki toplam vakaların yüzde 13,1'ini oluşturuyordu.

Orman yangını dumanıyla bağlantılı vakaların en yüksek olduğu county, yüzde 17,3'le Butte County oldu.

Calaveras County'de Kovid-19'dan kaynaklanan 22 ölümün yarısından fazlası da dumanla ilişkilendirildi. Fresno'da dumanla bağlantılı Kovid-19 enfeksiyonlarının neden olduğu 131 can kaybı yaşanırken, bu sayı Alameda'da 110 oldu.

2020'de bu bölgeler, iklim krizinin şiddetlendirdiği devasa orman yangınlarıyla mücadele etmişti.

Çalışmanın yazarları, duman ve Koronavirüs arasındaki ilişkinin tesadüfi olmadığını söylüyor. Pandeminin başlangıcından bu yana çeşitli araştırmalar, orman yangını dumanına maruz kalmanın Koronavirüs riskini artırdığını ortaya çıkarmıştı.

Bazı bilim insanları, duman parçacıklarının virüsü taşıyabileceğini de düşünüyor.

2021 yangın sezonu, ABD'nin batı eyaletleri için yeni bir felaket dönemi olma yolunda ilerlerken, son derece bulaşıcı Delta varyantı da ülkenin bazı bölgelerinde hızla yayılmaya devam ediyor.

Araştırmacı Francesca Dominici, San Francisco Chronicle'a "Bu korkunç bir birleşim" dedi. "Orman yangınları ve Kovid-19'un bir araya gelmesi bizi daha da hasta ediyor."

Araştırmacılar, 92 county'de orman yangını dumanının havaya nüfuz ettiği günlerle gökyüzünün temiz olduğu dönemin Kovid-19 verilerini karşılaştırdı.

Geçen yılki orman yangınlarına en yakın bölgelerde, dumanla Kovid-19 arasındaki en güçlü bağlantının bulunduğu ortaya çıktı.

Mendocino County, eyalet tarihinin en büyük orman yangını August Complex'te zarar görmüştü. County'deki Kovid-19 vakalarının yaklaşık yüzde 14,6'sı orman yangınının dumanıyla bağlantılıydı.

En fazla dumanla bağlantılı Koronavirüs vakası 4 bin 639'la Sacramento County'de görülmüştü.

Araştırmacılar, bölgelerde daha fazla Koronavirüs vakası görülme olasılığını artıran unsurların, aynı zamanda bu bölgeleri orman yangını dumanına karşı savunmasız hale getirdiğini de belirtti. Bu unsurlar arasında county'nin demografik yapısı, önceden sağlık problemleri olan bölge sakinlerinin sayısı ve sağlık hizmetine erişim de bulunuyor.

Çalışma, San Francisco gibi birçok county'de halkın Koronavirüs karşı aldığı evde kalmak, hava filtresi satın almak ve dışarıda maske takmak gibi önlemlerin de orman yangınları karşısında onlara koruma sağladığını kaydetti.

Kaliforniya'da 2020'deki orman yangını sezonunda 16,1 milyon dönüm orman kül olmuştu.

Kaliforniya Üniversitesi'nde tıp profesörü John Balmes, Chronicle'a yaptığı açıklamada, "Bu çalışma, yıkıcı düzeydeki orman yangınlarının çıkma riskini azaltmak için çabalarımızda çok daha kararlı olmamız gerektiğine dair bir dizi kanıt daha sunuyor" dedi.