BM raportörlerinden İsrail’e idam cezası tasarısını geri çekme çağrısı

Birleşmiş Milletler (BM) raportörleri, İsrail'e, yaşam hakkını ihlal edecek, işgal altında bulunan Filistin topraklarındaki Filistinlilere karşı ayrımcılık yapacak ve terör eylemleri için zorunlu idam cezasını öngören tasarıyı geri çekmesi çağrısında bulundu.

BM raportörleri, konuya ilişkin yazılı açıklama yaptı.

Açıklamada, "İsrail'i, yaşam hakkını ihlal edecek ve işgal altında bulunan Filistin topraklarındaki Filistinlilere karşı ayrımcılık yapacak ve terör eylemleri için zorunlu idam cezasını öngören tasarıyı geri çekmeye çağırıyoruz." ifadeleri kullanıldı.

Zorunlu idam cezalarının yaşam hakkına aykırı olduğuna dikkati çekilen açıklamada, bunun yargı ve savcılık takdir yetkisini ortadan kaldırarak, bir mahkemenin hafifletici faktörler dahil bireysel koşulları dikkate almasını ve suça uygun orantılı ceza vermesini engellediği kaydedildi.

Açıklamada, "Tasarı, idam cezası için iki yol öngörüyor. İşgal altındaki Batı Şeria'da, kasıtlı olmasa dahi bir kişinin ölümüne neden olan terör eylemleri için askeri mahkemeler tarafından askeri hukuk uyarınca idam cezası verilecek. İsrail ve işgal altındaki Doğu Kudüs'te ise idam cezası İsrail ceza hukuku uyarınca yalnızca 'İsrail vatandaşlarının veya sakinlerinin kasıtlı olarak öldürülmesi' için uygulanacak." ifadeleri kullanıldı.

Her iki tasarıda da terör tanımları ile terör suçlarının belirsiz ve aşırı kapsamlı olduğu vurgulanan açıklamada, "Bu da gerçek anlamda terör olmayan davranışları da kapsayabilecek, ölüm cezası ise zorunlu hale gelecek." değerlendirmesi yer aldı.

Açıklamada, İsrail'in siviller hakkındaki askeri mahkemelerin genellikle uluslararası insan hakları hukuku ve insancıl hukuk kapsamındaki adil yargılama standartlarını karşılamadığı hatırlatılarak, ortaya çıkan herhangi bir idam cezasının yaşam hakkını daha da ihlal edeceğine vurgu yapıldı.

Adil yargılamanın reddedilmesinin de savaş suçu olduğuna işaret edilen açıklamada, "Tasarı, ölüm cezalarının askeri hakimlerin basit çoğunluk oylarıyla verilmesine izin vererek ve herhangi bir af veya ceza indirimini yasaklayarak durumu daha da kötüleştiriyor, bu da açıkça yaşam hakkını ihlal ediyor. Küresel eğilime uygun olarak İsrail'i idam cezasını sona erdirmeye çağırıyoruz" ifadeleri kullanıldı.

İSRAİL MECLİSİ, TASARININ İLK OKUMASINI ONAYLAMIŞTI

İsrail Meclisi, Kasım 2025'te Filistinli tutukluların idamını öngören yasa tasarısının ilk okumasını onaylamıştı. Yasanın yürürlüğe girmesi için ikinci ve üçüncü okumalardan da geçmesi gerekiyor.

Tasarıda, ölüm cezası verildikten sonra infazın 90 gün içinde "zehirli iğne yöntemiyle" gerçekleştirilmesi planlanıyor.

BM ÖZEL RAPORTÖRLERİ

BM özel raportörleri, "İnsan Hakları Konseyinin özel mekanizmaları" diye tanınan sürecin parçası olarak biliniyor.

BM İnsan Hakları Sistemi'ndeki bağımsız özel mekanizmalar, Konseyin belirli bir ülkenin durumunu veya dünyanın herhangi bir yerindeki tematik sorunları ele alan bağımsız bilgi toplama ve izleme mekanizmaları olarak öne çıkıyor.

Kurumun bünyesinde bulunmayan özel mekanizmaların uzmanları, gönüllülük esasına göre ve bağımsız şekilde çalışmalarını yürütüyor.