Bilgisayar Mühendisleri Odası'ndan fiber optik altyapı için “Teknik İzleme ve İstişare Platformu” önerisi

KTMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası (BMO), ülkenin dijital geleceğini doğrudan ilgilendiren fiber optik altyapı sürecine ilişkin açıklama yaptı.

BMO Başkanı Esat Gürhan imzasıyla yayımlanan açıklamada, fiber optik altyapı sürecinin ilk günden itibaren mesleki sorumluluk ve kamu yararı ilkesi çerçevesinde yakından takip edildiği belirtildi.

Odanın daha önce yaptığı açıklamalarda, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin çağdaş, hızlı, güvenilir ve sürdürülebilir bir fiber optik altyapıya kavuşmasının gerekliliğini ortaya koyduğu ifade edilen açıklamada, tartışılması gereken konunun fiber teknolojisinin kendisi değil, bu stratejik altyapının “kim tarafından, hangi kurallarla, hangi denetim mekanizmaları altında, hangi güvenlik standartlarıyla ve kimin yararına işletileceği” olduğu vurgulandı.

19 Ağustos 2026 tarihinde Ankara’da imzalanan Fiber Optik Ek Protokolü’nün, Cumhuriyet Meclisindeki onay sürecinin ardından 69/2026 sayılı Onay Yasası kapsamında 18 Eylül 2026 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği kaydedildi.

Böylelikle daha önce kamuoyuna açıklanması talep edilen Ek Protokol’ün içeriğinin de resmî olarak erişilebilir hale geldiği belirtilen açıklamada, bundan sonraki tartışmanın yalnızca protokol metni üzerinden değil, “protokol hükümlerinin nasıl uygulanacağı ve uygulamanın nasıl denetleneceği” üzerinden yürütülmesi gerektiği ifade edildi.

“EK PROTOKOLDEKİ İYİLEŞTİRMELERİ GÖRÜYORUZ”

Odanın daha önce kamuoyuyla paylaştığı teknik ve kurumsal değerlendirmeler ile yürürlüğe giren Ek Protokol birlikte incelendiğinde bazı önemli konularda daha açık düzenlemeler getirildiği belirtildi.

Açıklamada, Telekomünikasyon Dairesinin kendi altyapısını geliştirme ve devletin ihtiyaçları doğrultusunda kullanma hakkının korunması, mevcut kamu altyapısının kullanımının belirli idari ve düzenleyici mekanizmalara bağlanması, yatırım sürecinin sonunda ilgili altyapının KKTC devletine devrine ilişkin hükümlerin açıklığa kavuşturulması, BTHK’nın piyasa analizi ve düzenleyici rolünün korunması ve FTTH sistemlerinin KKTC sınırları içerisinde barındırılmasının esas alınmasının önemli düzenlemeler olduğu kaydedildi.

BMO olarak kamu yararını güçlendiren ve önceki belirsizliklerin giderilmesine katkı sağlayan düzenlemelerin olumlu gelişmeler olarak not edildiği ifade edildi.

Ancak bir protokolde yer alan hükümlerin varlığının tek başına yeterli olmadığı belirtilen açıklamada, esas ölçütün bu hükümlerin uygulamada ne ölçüde hayata geçirileceği ve denetlenebilir olup olmayacağı olduğu vurgulandı.

“BUNDAN SONRA TAKİP EDİLMESİ GEREKEN KONULAR VAR”

Fiber optik altyapının ülkenin önümüzdeki onlarca yıllık dijital altyapısının temel bileşenlerinden biri olacağı belirtilerek, uygulama sürecinin teknik, ekonomik ve güvenlik boyutlarıyla sürekli izlenmesi gerektiği ifade edildi.

BMO tarafından takip edilmesi gereken konular şöyle sıralandı:

• Açık ve ayrım gözetmeyen toptan erişim koşullarının oluşturulması,
• İnternet Servis Sağlayıcıları arasında adil rekabet ortamının korunması,
• Toptan erişim tarifelerinin şeffaf, öngörülebilir ve düzenleyici denetime açık olması,
• Vatandaşların aldığı hizmetin hız, gecikme, erişilebilirlik, kesinti süreleri ve hizmet sürekliliği gibi ölçülebilir göstergelerle takip edilmesi,
• Fiber altyapının fiziksel ve mantıksal yedekliliğinin sağlanması,
• Afet ve olağanüstü durumlarda haberleşmenin sürdürülebilirliğini sağlayacak ulusal haberleşme ve felaket kurtarma planlarının oluşturulması,
• Ülkenin uluslararası internet bağlantılarında alternatif ve yedekli güzergâhların geliştirilmesi,
• Veri merkezleri, trafik yönetimi, kayıt sistemleri ve kritik bilişim altyapılarında siber güvenlik ve veri egemenliği ilkelerinin korunması,
• BTHK’nın bağımsız, etkin ve şeffaf düzenleyici-denetleyici rolünün güçlendirilmesi,
• Telekomünikasyon Dairesinin teknik kapasitesinin ve kamu haberleşme altyapısındaki kurumsal rolünün korunması,
• Projede yerel mühendislerin, bilişim uzmanlarının ve teknik insan kaynağının etkin biçimde yer alması.

“GERÇEK TEKNOLOJİ TRANSFERİ BİLGİ VE YETKİNLİĞİN ÜLKEDE OLUŞTURULMASIDIR”

Özellikle teknoloji transferinin yalnızca altyapının ülkeye getirilmesi olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtildi.

Gerçek teknoloji transferinin; sistemlerin tasarlanması, kurulması, işletilmesi, güvenliğinin sağlanması ve geliştirilmesine ilişkin bilgi ve yetkinliğin de ülkede oluşturulması anlamına gelmesi gerektiği ifade edildi.

“FİBER OPTİK ALTYAPI TEKNİK İZLEME VE İSTİŞARE PLATFORMU ÖNERİYORUZ”

Projenin büyüklüğü, stratejik önemi ve uzun vadeli etkileri dikkate alındığında, uygulamanın yalnızca idari mekanizmalar üzerinden değil, ilgili teknik ve sektörel paydaşların katılımıyla da değerlendirilmesinin faydalı olacağı belirtildi.

Bu amaçla Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı koordinasyonunda; BTHK, Telekomünikasyon Dairesi, Bilgisayar Mühendisleri Odası, Elektrik Mühendisleri Odası, İnternet Servis Sağlayıcıları Birliği, TEL-SEN, ilgili üniversiteler ve gerekli görülecek diğer teknik ve sektörel paydaşların temsil edildiği bir “Fiber Optik Altyapı Teknik İzleme ve İstişare Platformu” oluşturulması önerildi.

Bu yapının idari karar mekanizmalarının yerine geçmemesi; uygulamanın teknik sonuçlarını değerlendiren, sorunları erken aşamada tespit eden, farklı uzmanlıkların sürece katkısını sağlayan ve karar vericilere teknik görüş sunan bir istişare mekanizması olarak çalışması gerektiği kaydedildi.

Platform kapsamında özellikle açık ve eşit erişim, rekabet, hizmet kalitesi ve performans göstergeleri, siber güvenlik ve veri egemenliği, altyapı yedekliliği ve afet dayanıklılığı, yerel mühendislik kapasitesi ve teknoloji transferi başlıklarının periyodik olarak değerlendirilmesinin ülkenin yararına olacağı ifade edildi.

“BMO SÜRECİ TEKNİK GÖSTERGELERLE TAKİP ETMEYE DEVAM EDECEK”

Fiber optik altyapının yalnızca daha hızlı internet anlamına gelmediği vurgulanan açıklamada, bu altyapının e-Devlet hizmetlerinden sağlık sistemlerine, eğitimden finans sektörüne, haberleşmeden siber güvenliğe, yapay zekâ uygulamalarından bulut hizmetlerine ve gelecekte kurulacak dijital ekonomiye kadar geniş bir alanın temelini oluşturacağı belirtildi.

Bugün alınan kararların yalnızca bugünün kullanıcılarını değil, gelecek nesillerin yaşayacağı dijital ekosistemi de şekillendireceğine dikkat çekildi.

BMO’nun yaklaşımının açık olduğu belirtilen açıklamada, “Fiber yatırımlarını ve ülkemizin dijital altyapısının geliştirilmesini destekliyoruz” denildi.

Bununla birlikte yatırımların kamu yararı, şeffaflık, rekabet, teknik kalite, siber güvenlik, veri egemenliği ve sürdürülebilirlik ilkelerinden taviz verilmeden gerçekleştirilmesi gerektiğine inanıldığı ifade edildi.

Açıklamada, “Ek Protokolde yapılan iyileştirmeleri görüyor ve not ediyoruz” denilerek, bundan sonraki aşamada bu güvencelerin uygulamada karşılık bulmasının, ölçülebilir olmasının ve kamuoyu tarafından denetlenebilir hale getirilmesinin beklendiği kaydedildi.

KTMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası olarak fiber optik altyapı sürecinin; açık erişim ve rekabet, hizmet kalitesi, siber güvenlik, veri güvenliği, altyapı yedekliliği, yerel mühendislik kapasitesi, teknoloji transferi ve BTHK’nın etkin düzenleyici-denetleyici rolü bakımından takip edilmeye devam edileceği belirtildi.

Açıklamada, gerektiğinde teknik değerlendirmelerin kamuoyuyla paylaşılacağı ifade edildi.

BMO açıklamasını, “Ülkemizin dijital geleceğinin sağlıklı biçimde kurulabilmesinin yolunun; bilimden, mühendislikten, şeffaflıktan, kurumsal iş birliğinden ve ortak akıldan geçtiğine inanıyoruz” ifadeleriyle tamamladı.