SECOND Projesi bilişim sektörünü destekliyor

AB tarafından finanse edilen, Kıbrıs'ın kuzeyinde gerçekleşmekte olan SECOND Projesi, Bilişim Sektörü programı çerçevesinde KOBİ'lerde, Kıbrıs Türk Toplumu'nun tüm sektörlerinde bilişim teknolojileri yeterlilik çalışmalarına hızla devam ediyor.

SECOND Projesi Bilişim Uzmanı Gürhan Hatipoğlu, İzolasyonların aşılmasında kullanılabilecek en önemli araçlardan birisinin bilişim olduğunu vurgulayarak, hizmet ve yazılım tabanlı ürünlerin (Turizm, Eğitim, Eğlence, Yazılım, Kitap, Dış kaynak hizmeti, vb.) kullanımının artırılmasın için geliştirilmesi gereken en önemli sektörlerden birisinin bilişim olduğunu vurguladı. Hatipoğlu "bu çerçevede öncelikli olarak işletmelerin bilişim kullanımı ile kalkınmasında önemli araç olan e-İşletme/e-Ticaret, kamuda bilişim ürünlerinin kullanımı ile hizmetlerin daha etkin sunularak ekonomik faaliyetlerin etkinleştirilmesini destekleyen e-Yönetişim stratejilerinin oluşturulmasına yönelik çalışmaları başlattıklarını" ifade etti. SECOND Projesi, buna ilaveten gerekli altyapı çalışmalarını destekleyici (yasal düzenlemeler, eğitim, vb.) faaliyetler ve AB normlarına uygun bilişim suçları yasasının hazırlanmasında destek vermektedir.

Tüm çalışmalarda kamu ve özel teşebbüsün yanında, sivil toplum örgütleri ve üniversiteler ile entegre hareket eden Proje, özellikle bilişim derneği, bilgisayar mühendisleri odası, belediyeler birliği, turizm ve otelciler birliği, ticaret odası, sanayi odası, esnaf ve zanaatkârlar odası gibi kuruluşlarla çalışmalarını sürdürüyor.

Dokuz ana faaliyet alanına ayrıştırılan bilişim programı işletmelerde, toplumda ve kamu da bilişim ürünleri kullanımının özendirilmesi ve arttırılmasını desteklerken, diğerleri de doğrudan sektörün gelişimi ve bunun için gerekli olan altyapı ihtiyaçlarının (yasalar, teknoloji, eğitim, vb.) şekillendirilmesi yönünde çalışmalar gerçekleştiriyor.

SECOND PROJESİ BİLİŞİM SEKTÖRÜ UZMANI GÜRHAN HATİPOĞLU İLE RÖPORTAJ

1. Bilişim sektöründe yaptığınız çalışmalardan bahseder misiniz?

AB tarafından finanse edilen, Kıbrıs'ın kuzeyinde gerçekleşmekte olan SECOND Projesi esas olarak birbiri ile yakın ilişkili iki ana bileşenden oluşmaktadır. Projenin tasarlanmasında her iki bileşenin de birbirini tamamlayıcı olarak ekonomik kalkınma hedefli etki içerisinde olmasına dikkat edilmiştir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde Bilişim Sektörü ekonomik kalkınma için artık vazgeçilmez bir unsurudur ve ekonominin tüm alanlarında varlığını hem kullanımında, hem de üretiminde göstermektedir.

SECOND Projesi birinci bileşeni ağırlıklı olarak İşletmelerin (KOBİ) ekonomik kalkınması ile ilişkilidir. Bilişim Sektörü programı da, KOBİ'lerde, Kıbrıs Türk Toplumunun tüm sektörlerinde bilişim teknolojilerini ve yeterlilik çalışmalarını artırmayı hedeflemekedir.

Bu doğrultuda yapılan çalışmalarımızda bilişim sektörü programı kendi içerisinde dokuz ana faaliyet alanına ayrıştırılmıştır. Bu faaliyetlerin bir kısmı işletmelerde, toplumda ve kamu da bilişim ürünleri kullanımının özendirilmesi ve arttırılmasını desteklerken, diğerleri de doğrudan sektörün gelişimi ve bunun için gerekli olan altyapı ihtiyaçlarının (yasalar, teknoloji, eğitim, vb.) şekillendirilmesini hedefler.

Bu çerçevede öncelikli olarak işletmelerin bilişim kullanımı ile kalkınmasında önemli araç olan e-İşletme/e-Ticaret, kamuda bilişim ürünlerinin kullanımı ile hizmetlerin daha etkin sunularak ekonomik faaliyetlerin etkinleştirilmesini destekleyen e-Yönetişim stratejilerinin oluşturulmasına yönelik çalışmaları başlattık. Bunun yanında gerekli altyapı çalışmalarını destekleyici (yasal düzenlemeler, eğitim, vb.) faaliyetlerimizde paralel olarak yürütüldü. Bu kapsamda AB normlarına uygun bilişim suçları yasasının hazırlanmasına proje olarak destek sağladık. Tüm çalışmalarımızda kamu ve özel teşebbüsün yanında, sivil toplum örgütleri ve üniversiteler ile entegre hareket etmeye çalıştık. Özellikle bilişim derneği, bilgisayar mühendisleri odası, belediyeler birliği, turizm ve otelciler birliği, ticaret odası, sanayi odası, esnaf ve zanaatkârlar odası gibi kuruluşların bu çalışmalarımızda ciddi katkıları bulundu.

Unutmamak gerekir ki bilişim sektörü izolasyonların aşılmasında kullanılabilecek en önemli araçlardan birisidir. Ekonomik kalkınmanın istenen düzeyde olmamasında yatan en önemli unsurlardan birisi şüphesiz olarak ekonomik izolasyonlardır. Fiziksel ürünlerden kaynaklanan bu kısıtlamaların aşılmasında hizmet ve yazılım tabanlı ürünlerin (Turizm, Eğitim, Eğlence, Yazılım, Kitap, Dış kaynak hizmeti, vb.) kullanımı oldukça önemlidir.

2. Geliştirilen E-İşletmecilik/E-Ticaret stratejisi içeriği nedir?

Bilişim sektörünün özellikle işletmeciliğin ve ticaretin ekonomik gelişiminde katkısı yadsınamaz. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler elektronik işletmecilik ve ticaret konusunda ulusal stratejiler hazırlamakta ve ekonomik kalkınma modellerinde önemli bir unsur olarak bu konuya destek sağlamaktadır.

Kıbrıs'ın kuzeyinin bu konudaki durumunun analizini yaptığımızda, konunun öneminin ilgili taraflarca yeterince algılanamadığını ve bu konuda bir strateji eksiklik bulunduğunu tespit ettik. Elektronik İşletmecilik ve ticaret konusunda yerel yetkililerin geliştirmeye çalıştıkları stratejilere destek vermek üzere bir çalışma grubu oluşturuldu. Bu çalışma grubu ile yapılan müteakip toplantılar da çeşitli analizler gerçekleştirildi. Özellikle elektronik işletmecilik ve ticaret açısından güçlü, zayıf yönlerimizin ve çevredeki fırsatlar ile tehditlerin değerlendirildiği analiz çalışmalarında önemli bulgular elde edildi. Bu çalışmaları takiben bir vizyon oluşturularak, e-İş/e-Ticaret çalıştayını gerçekleştirdik. Bu çalıştayda yedi ana konu üzerinde tüm tarafların temsili ile yoğun toplantılar gerçekleştirildi. Bu çalıştay sonrasında kısa, orta ve uzun vadeli hedeflerin ne olması gerektiği belirlendi. Bu hedefler ilgili makamlar tarafından gözden geçirilerek uygulama programına alınacak şekilde değerlendirilmektedir.

Stratejiyi destekleyici verilere ulaşmak için bilişim sektörünün, bilişim altyapısının mevcut durumu gözden geçirildi. Bunun yanında Kıbrıs Türk Toplumunun ve İşletmelerin Bilişim ürünleri kullanımının seviyesinin tespitine yönelik hazır bulunurluk saha araştırmaları gerçekleştirildi. Bu çalışmalar sonucunda bilişim ürünleri ve internet kullanımının oldukça yüksek olduğu ve ciddi bir talep bulunduğu tespit edildi. Burada ilginç olan sonuç, özellikle bilişim ürünleri altyapısının maliyetinin (Telefon, internet, vb.) oldukça yüksek olmasına karşın ciddi bir talebin olduğu tespit edildi. Bilhassa mobil iletişimin yaygınlığı ve NGN ağının gelişiyor olması kurulacak modellerin kurgulanmasında önemli katkı sağlamaktadır. Bunun yanımda Telekomünikasyon Üst Kurulunun faaliyete geçecek olması ve Elektronik Haberleşme Yasası ile daha etkin iletişim ortamı oluşturuyor olması yasal güvenceler ve iletişim hızı açısından önemli unsurdur.

Stratejinin içeriği temel olarak aşağıdaki unsurları kapsamaktadır.
- Elektronik İşletmecilik/Ticaret konusunda yapılması gereken yasal düzenlemeler: Bu konuda daha çok yapılması gereken düzenlemeler mevcuttur. Bu düzenlemelerin gerçekleştirmesi konusunda yapılması gerekenler belirlendi. Özellikle yurt dışına yapılan işlemlerde tanınmamışlıktan gelen birçok yasal sıkıntılar mevcuttur. İki tarafında haklarını koruyucu/kollayıcı önlemlerin neler olması gerektiği belirlendi.
- Liderlik ihtiyacı ki bu konu oldukça önemlidir. Taraflar arası koordinasyonun yetkilendirilmiş bir icra kurulu, ajans, sekretarya tarafından yürütülmesi hem uygulamaların hızla hayata geçmesi hem de ihtilafların çözülmesinde etkin bir unsurdur.
- Ödeme altyapı sistemlerinin gelişmesi: Halen ödeme sistemlerinde ciddi sıkıntılar mevcuttur. Bu sıkıntıların aşılmasında liderlik ihtiyacı önemli katkı sağlayacaktır.
- İhracatın teşvik edilmesi: Yerel ticari faaliyetler için elektronik ticaret sistemlerinin kurulması çok fazla ekonomik kalkınmayı tetikleyici unsur değildir. Ancak dış pazarlara dijital pazarlama teknikleri ile ulaşmak ve ihracatın arttırılmasında e-Ticareti bir araç olarak kullanmak önemli katkı sağlayacaktır.
- Güvenli İnternet kullanımı: Saha çalışmalarından elde edilen bulgularda, özellikle internet tabanlı işlemlerde ki güvenlik açıklarının toplumda önemli bir tereddüt oluşturduğu ve bu nedenle bazı uygulamaların kullanımından caydırdığı gözlemlendi. Toplumda iletişim ürünlerini bilinçli kullanma konusundaki bilgi eksikliğinin giderilmesinin de strateji içerisinde yer alması gerektiği belirlendi.
- İşletmelerin internet kullanımına teşvik edilmesi: Halen toplumda ve işletmelerde İnternet kullanımı yüksek olmasına karşın, işletmelerde internet sayfası sahipliği henüz istenen düzeyde değildir. İşletmelerin internet sayfası sahipliği konusunda teşvik edilmesi için uygulanacak yöntemler. Şirketlerin uluslararası elektronik Pazar ve fuarlarda yer alması konusunda çözümler.
- Bilişim sektörünün yerel e-İşletme/e-Ticaret konusunda çözümler üretmesi ve geliştirmesi için teşvikler.
- Entegrasyon modellerinin oluşturulması: Elektronik İşletme ve Ticaret temelde işletmeler arası ekonomik işbirliği ve alışverişe dayalı sistemlerdir. Mal veya hizmete yönelik işlemler gerçekleştiğinde, arka planda yapılacak işlemlerin (depo, sevkiyat, irsaliye, üretim, nakliye vb.) tetiklenmesi konusunda Kıbrıs'a uygun çözüm modelleri.
- Küçük parti sevkiyatlar için kargo taşımacılığı konusunda öngörülen modeller. Yurtdışına yapılan sevkiyatlarda ciddi sorunlar mevcuttur.
- Büyük parti sipariş ve sevkiyatlar için öngörülen yaklaşımlar. Bankacılık işlemleri, transferler.

3. ICT'nin KOBI'ler ve kamu tarafından verimli kullanılması nasıl sağlanır? Bunun yararları neler olur?

Bilişim ürünlerinin işletmeler ve kamu tarafından verimli olarak kullanılması temelde amaçlara uyumu ve ilgili altyapı, yazılım ve içeriğin hazır bulunmasını gerektirir. Bütün bu unsurları bir araya getiren ve kullanan insan gücünün ve mali kaynakların mevcut olması gereklidir. Öncelikli olarak insan gücünün hazırlanması ve bilişim ürünlerini belli amaçlar doğrultusunda kullanması oldukça önemli faydalar sağlar. Nasıl ki bugün iletişim olmadan ticareti ve işleri gerçekleştirmek mümkün değilken, yarında bilişim ve internet ortamını etkin kullanmayan firmalar silinip gidecektir.

Kamu hizmetlerinin vatandaşa etkin olarak sunulabilmesinde, entegre bilişim sistemleri önemli fırsatlar sunar. Bugün önemli düzeyde şikayet konusu olan merkezi ve yerel idareler arası koordinasyon problemi ve katlanılmaz bürokrasi bilişim sistemlerinin katkısı ile önemli derecede ortadan kalkacaktır. Yöneticilerin bunun farkında olmaları ve bilişim kadrolarına gereken önemi vermeleri gereklidir. Hâlihazırda mevcut bulunan insan kaynağı bu açıdan yeterli görünmekte ve amaçlar doğrultusunda eğitildiği, yönlendirildiği takdirde önemli sonuçlar elde edilebilir.

Avrupa Birliği tarafından öngörülen işletim yapılarında merkezi ve yerel idarelerin birbirleri ile entegrasyonun servisler düzeyinde, bir arada çalışabilir ve kolay idare edilebilir yapıda olması istenmektedir. Bunun için kurgulanmış çerçeve yapıları mevcuttur ve kamu kuruluşlarının birbirleri, özel sektör, vatandaş arasındaki entegrasyonun bu yapıla üzerinde oluşturması istenir. Bu sistemin uygulanması mevcut istihdam politikaları çerçevesinde tüm kurumlar için mümkün olmadığından, mevcut durumda kurumların kendi kapasiteleri ile çözüm üretmeleri çok zor görülmektedir. Merkezi yapılarla çözüm üretmek farklı birçok uygulama söz konusu olduğunda çok daha büyük sorunları beraberinde getirmektedir. Böylesine bir tıkanma hem sektörün, hem de kurumların gelişmesinin önünde ciddi bir handikaba yol açmaktadır. Bilişim sektörünün gelişimi için gereken projelere kaynak ayrılamamakta ve projeler olmadığı için kurumlarda bilişim ürünlerinin sağlayacağı faydalardan mahrum kalmaktadır. Hala şahıslar ve şirketler, yerele idare tarafından yerine getirilebilecek işler için (ruhsatlar, izinler, vb.) merkezi ve yerel idare arasında mekik dokumaktadır.

4. E-Yönetişim / E-Belediyecilik programı nedir? Halka ve kurumlara sağlayacağı yararlar nelerdir?

E-Yönetişim programı yerel yönetimlerin bilişim sistemlerini etkin kullanmalarına yönelik stratejilerin oluşturulmasını ve uygulanmasına desteği kapsamaktadır. Yerel yönetimlerin, o yörede yaşayan toplumdan para tahsiline yönelik sistemler kurmasının haricinde, topluma ve işletmelere fayda sağlayıcı sistemleri de kurabiliyor olmaları gereklidir. E-Yönetişim olarak tanımlanan bu sistemler; yönetim, vatandaş ve kurumsal çerçevede bir entegrasyonu oluşturmaktadır. Yerel yönetimlerin mali kaynaklarının ve insan gücünün yeterli olmaması ve yazılımlarının çok yeknesak olması merkezi bir yapılanma ile işlemlerin yerine getirilmesinde motivasyon sağlayabilir.

Bunun yanında, Harita Bilgi Sistemlerinin tüm yerel idareler tarafından güncel olarak kullanılıyor olması, kent altyapı ve üstyapı bilgilerinin sayısal ortama taşınmasını ve hizmetlerin etkin olarak sunulmasını sağlayacaktır. Her şeyin başında kentin tüm siber-uzayda görünürlüğü sağlanabilecek ve izolasyonların bu şekilde aşılmasına katkı sağlayacaktır. Hâlihazırda birkaç büyük belediye dışında haritalama çalışması yoktur ve merkezi idareye bağlı her kurum kendi haritasını üretmeye çalışmaktadır.
Dışardan bakıldığında bir kente gelecek olan kişinin nerede konaklayabileceği, nasıl araba kiralayabileceği, kiralık mülkler, nerelerde ne tür etkinlikler olduğu, ticari faaliyetler, vb. gibi bilgileri elde edebilmesi kent hakkında kişilerin bakışına önemli etki sağlayacaktır. Bunun yanında ödeme sistemleri ile entegre edilmiş gelir uygulamaları kişilerin bulundukları yerlerden ödeme yapabilmelerini ve gelir artışına katkı sağlamalarını mümkün kılar.

5. Geçtiğimiz haftalarda gerçekleşen E-Belediyecilik çalıştayından bahsedermisiniz? Kimler katıldı? Çalıştayın sonucu ne oldu?

Geçtiğimiz haftalarda belediyeler birliği ile yaptığımız çalışmalar sonucunda önemli sayılabilecek katılımla e-Yönetişim çalıştayını gerçekleştirdik. Çalıştaya merkezi ve yerel idarelerden konu ile ilgili tüm tarafların katılımları sağlandı. Bu sayede taraflar birbirlerinin durumunu daha iyi anlama ve yapılacaklar konusunda bilgi edinme fırsatı elde etmişlerdir.

Bu çalıştayın sonucunda oluşturulacak olan stratejiye destek amaçlı bir rapor hazırlanmaktadır. Genel hatları ile irdelediğimizde çalıştay sonuçları aşağıda belirtilen stratejinin oluşturulmasına ciddi katkı sağlamıştır.
- Liderlik Konusu: Koordinasyon kurumuna ihtiyaç vardır. Merkezi, yerel idareler ile beraber o yörede faaliyet gösteren kurumlar (şirketler, bankalar, kamu kuruluşları, kooperatifler, vb.) ile vatandaş (yurtiçi/yurtdışı) arasında köprü sağlanmasında yetkili kılınmış yarı özerk bir yapıya ihtiyaç bulunmaktadır.
- Sayısal veri üretimi: İleri teknoloji gerektiren sayısal bilgi üretim konusunda koordinasyon ve altyapı gereksinimlerinin karşılanmasına yönelik modeller.
- Yerel yönetimlerin, bilişime yönelik projelerini gerçekleştirmesi için gerekli proje finansman modellerinin belirlenmesi.
- Yerel yönetimlerin, gelirlerle ilgili kayıp ve kaçakların belirlenmesi için bilgi sistemleri kurulması konusunda bilinçlendirilmesi.
- Yerel Yönetimlerin etkin bilişim hizmetlerinden yararlanabilmesi için gerekli olan uygulama mimarileri. Bu mimarilerin uygun işletimi için gerekli olacak entegrasyon yapıları (Bankalar, kamu, özel sektör, vb.).

6. Projenin bundan sonraki Bilişim Sektörü'nde yapmayı planladığı çalışmalar nelerdir?

Projenin bundan sonraki kısımlarında, önceki çalışmalarda elde edilen bilgiler ışığında eğitim ve danışmanlık çalışmalarına ağırlık vermeyi planlıyoruz. Özellikle işletmelerin, kamunun bilişim sistemlerini etkin kullanmalarına, elektronik işletmecilik ve ticaretin gelişmesine yönelik eğitimler vermeyi planlıyoruz. Bilişim sektörünün ekonomi içerisindeki ağırlığının arttırılmasına katkı sağlamak amaçlı olarak sektöre yönelik uzmanlık eğitimleri, çalıştay ve konferanslar sağlamayı da hedefliyoruz.