Adada dış ticaret açığı büyüyor: Kuzey ve Güneyde ortak risk

Güney Kıbrıs’ta ticari denge açığı 2025 yılında 8 milyar Euro seviyesine çıkarken, KKTC’de ise dış ticaret açığı 2,5 milyar dolar eşiğini aşarak rekor seviyeye ulaştı. Veriler, iki tarafın ekonomik yapı ve dış ticaret bağımlılığı açısından farklı dinamiklere sahip olsa da, ithalata dayalı ekonomik modelin ortak bir kırılganlık yarattığını gösteriyor.

GÜNEY KIBRIS’TA AÇIK 8 MİLYAR EURO’YA YÜKSELDİ

Güney Kıbrıs İstatistik Dairesi verilerine göre, 2025 yılında ticari denge açığı bir önceki yıla göre 606 milyon Euro artarak 8 milyar 1 milyon Euro’ya yükseldi. 2024 yılında bu rakam 7 milyar 395 milyon Euro seviyesindeydi.

Ocak–Aralık 2025 döneminde toplam mal ithalatı yüzde 7,7 artışla 12 milyar 582 milyon Euro’dan 13 milyar 551 milyon Euro’ya çıktı. Aynı dönemde ihracat ise yüzde 7 artarak 5 milyar 186 milyon Euro’dan 5 milyar 550 milyon Euro seviyesine ulaştı.

Ekonomistler, Güney Kıbrıs’ın özellikle enerji, sanayi girdileri ve tüketim mallarında ithalata bağımlı yapısının ticaret açığını büyüten temel faktörler arasında yer aldığını değerlendiriyor.

KKTC’DE TÜRKİYE’YE BAĞIMLI TİCARET MODELİ DERİNLEŞİYOR

KKTC’de ise dış ticaret dengesi büyük ölçüde Türkiye ile yürütülen ticaret üzerinden şekilleniyor.

TÜİK verilerine göre, 2025 yılında KKTC Türkiye’ye yalnızca 116 milyon 363 bin dolarlık mal ihraç ederken, Türkiye’den 2 milyar 631 milyon 650 bin dolarlık ithalat yaptı.

Bu tabloyla iki ülke arasındaki toplam ticaret hacmi 2 milyar 748 milyon 13 bin dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Ancak ticaret hacmindeki artışa rağmen dengesizlik dikkat çekti.

Verilere göre KKTC, Türkiye’ye sattığı her 1 dolarlık mala karşılık Türkiye’den 26 dolarlık ürün satın aldı. Bu durum, 2025 yılı ticaret açığını 2 milyar 515 milyon dolar seviyesine taşıdı. Açığın Türk Lirası karşılığı ise yaklaşık 108 milyar TL olarak hesaplandı.

EKONOMİK YAPILAR FARKLI, SORUN ORTAK: İTHALATA BAĞIMLILIK

Her iki tarafın ticaret dengesi incelendiğinde, ekonomik yapılar farklı olsa da ithalata bağımlılığın ortak bir sorun alanı oluşturduğu görülüyor. Güney Kıbrıs, Avrupa Birliği ekonomisine entegre ve daha çeşitlendirilmiş ihracat yapısına sahip olsa da ithalatın hızlı artışı ticaret açığını büyütmeye devam ediyor.

KKTC’de ise üretim kapasitesinin sınırlı olması, uluslararası ticaret kısıtlamaları ve Türkiye’ye yüksek bağımlılık dış ticaret dengesizliğini daha yapısal hale getiriyor.

UZMANLAR: ÜRETİM VE İHRACAT ARTMADAN DENGE ZOR

Ekonomi çevreleri, hem kuzey hem de güney için dış ticaret açığının sürdürülebilir büyüme açısından risk oluşturduğunu vurguluyor. Uzmanlara göre üretim kapasitesinin artırılması, katma değerli ürün ihracatına yönelinmesi ve ithalat bağımlılığının azaltılması, iki ekonominin de dış ticaret dengesi açısından kritik önem taşıyor.