Fahiş fiyatla mücadelede dijital kaos: Ekosepeti sahada sınıfta kaldı

KKTC’de fahiş fiyatlarla mücadele amacıyla hayata geçirilen dijital denetim sistemi EkoSepeti, uygulamaya geçilmesinin ardından sahada ciddi sorunlarla gündeme gelmeye başladı.

KKTC Ekonomi ve Enerji Bakanlığı tarafından devreye sokulan sistemin fiyat şeffaflığı sağlaması hedeflenirken, uygulamanın fiili durumunun hedeflenen tabloyla örtüşmediği ifade ediliyor.

Bakanlık, 2025 yılı itibarıyla piyasa denetimini güçlendirmek amacıyla dijitalleşmeye dayalı yeni bir program başlatmış, Ocak 2026 itibarıyla karekod temelli EkoSepeti uygulamasının tam devreye girdiğini açıklamıştı.

Ekonomi ve Enerji Bakanı Olgun Amcaoğlu, sistemin temel amacının perakende sektöründe fiyat denetimini sağlamak olduğunu belirtmiş, kâr marjlarına müdahale etmeyi değil tüketiciyi korumayı hedeflediklerini vurgulamıştı.

MARKETLERİN YÜZDE 32’Sİ SİSTEM DIŞINDA

Resmi açıklamalara göre, en az 5 çalışanı bulunan marketlerin sisteme dahil edilmesi planlandı. Ancak sahadan edinilen bilgilere göre 81 marketten yalnızca 55’i sisteme katıldı. Böylece uygulama kapsamındaki işletmelerin yaklaşık üçte biri sisteme dahil olmadı.

Bu durum, sistemin yaygınlığı ve etkinliği konusunda soru işaretlerini beraberinde getirdi.

TEKNİK SORUNLAR VE VERİ UYUŞMAZLIĞI

Sistemin uygulama aşamasında teknik sorunların öne çıktığı belirtiliyor.

Marketlerin sisteme girdiği ürün fiyatları ile raf fiyatlarının zaman zaman örtüşmediği ifade edilirken, ürün kategorilendirmesinde de sıkıntılar yaşanıyor.

Özellikle meyve-sebze grubunda kalite sınıflandırması (A kalite, B kalite gibi) konusunda sistemin yeterli altyapıya sahip olmadığı, bu kalite beyanlarına riayet edilmediği ve bu durumun fiyat karşılaştırmasını zorlaştırdığı dile getiriliyor.

Sisteme girilen ürünler tutmuyor. Bu konuda teknik sorunlar yaşanıyor.

Sistemin “adaletli olmasından yana” olan ve sisteme inanan bazı marketler düzenli ve disiplinli olarak ürün girişi yaparken bazıları ya hiç yüklemiyor ya da eski fiyat yükleniyor. Bu nedenle de müşteri yanıltılıyor.

Müşterinin mutsuz, tedarikçinin mutsuz olduğu ifade ediliyor.

DENETİM EKSİKLİĞİ ELEŞTİRİSİ

Sektör temsilcileri ve uygulamayı yakından takip eden kaynaklar, en önemli sorunun denetim mekanizmasının yeterince işletilmemesi olduğunu savunuyor.

Bazı marketlerin fiyat girişlerini düzenli ve disiplinli şekilde yaptığı, ancak bazı işletmelerin sisteme hiç veri yüklemediği veya eski fiyatları sisteme girdiği iddia ediliyor.

Bu durumun tüketicinin yanlış yönlendirilmesine yol açtığı belirtiliyor.

Vatandaşların raf fiyatı ile sistem fiyatı arasında fark görmeleri halinde ALO 171 hattına ihbarda bulunmaları istenmiş, kurallara uymayan işletmelere 2 asgari ücret tutarında ceza uygulanacağı duyurulmuştu.

Ancak sahadaki uygulamada yaptırım süreçlerinin etkin şekilde işletilmediği ileri sürülüyor.

SEKTÖR: “UYGULAMA HAZIRLIK SÜRECİ YETERSİZ”

Sektör kaynakları, uygulamanın teknik ve operasyonel sorunlarının temelinde paydaşlarla yeterli istişare yapılmamasının yattığını savunuyor.

Market temsilcileri, sistemin sektörün dinamikleri dikkate alınmadan devreye alındığını öne sürüyor.

Uygulamadaki aksaklıkların sahaya yansımasının en somut sonucu ise market ile müşteri arasında yaşanan tartışmalar olarak gösteriliyor.

Sistemde görülen fiyat ile raf fiyatının farklı olması hem tüketici hem tedarikçi tarafında memnuniyetsizlik yaratıyor.

Sektör temsilcileri, mevcut sorunların çözülmemesi halinde uygulamanın tüketici güveni oluşturmak yerine piyasa gerilimini artırabileceği uyarısında bulunuyor.