Savaşın ekonomik bedeli: Türkiye için kritik petrol eşiği

Ortadoğu’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin artan jeopolitik riskler petrol fiyatlarını yeniden küresel gündemin merkezine taşıdı. Petrol fiyatlarındaki olası yükselişin Türkiye ve dünya ekonomisine etkilerini değerlendiren Prof. Dr. Kerem Alkin, özellikle cari açık ve enflasyon üzerindeki baskıya dikkat çekti.

“HER 10 DOLARLIK ARTIŞ CARİ AÇIKTA 2.6 MİLYAR DOLARLIK EK YÜK”

Alkin, petrol fiyatlarındaki artışın Türkiye ekonomisine doğrudan yansıyacağını belirterek, “Her 10 dolarlık artış Türkiye’nin cari açığında yaklaşık 2.6 milyar dolarlık ek yük anlamına gelir. Petrol fiyatlarının 70 dolardan 80 dolara yükselerek bir süre bu seviyede kalması durumunda, Türkiye ekonomisine yansıması 2.6 milyar dolarlık ek cari işlemler açığı olur” ifadelerini kullandı.

Türkiye’nin ham petrol ithalatına bağımlı bir ülke olduğunu vurgulayan Alkin, yerli üretim adımlarının önemli olduğunu ancak ithalatın kaçınılmaz olduğunu belirtti. “Gabar’da ve Türkiye’nin farklı noktalarında kendi petrolümüzü bulmak ve işletmek konusunda önemli adımlar atıyoruz. Ancak Türkiye ekonomisinin büyüklüğü dikkate alındığında ham petrol ithalatı kaçınılmazdır. Bu nedenle 10’ar dolarlık artışlar cari açık üzerinde baskı oluşturacaktır” dedi.

KÜRESEL BÜYÜME VE ENFLASYON ETKİSİ

Uluslararası enerji ajanslarının hesaplamalarına da değinen Alkin, petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık artışın küresel büyümede 0.2 ile 0.4 puan arasında düşüşe, küresel enflasyonda ise 0.3 ile 0.6 puan arasında artışa yol açabileceğini söyledi. Küresel ticarette de yaklaşık 0.5 puanlık daralma yaşanabileceğini ifade etti.

Petrol fiyat artışının yalnızca enerji faturalarını değil, üretim ve lojistik maliyetlerini de artıracağını kaydeden Alkin, küresel enflasyon baskısının artması durumunda merkez bankalarının para politikalarını gözden geçirmek zorunda kalabileceğini belirtti.

“KRİZ UZARSA MERKEZ BANKALARI SIKILAŞABİLİR”

Gerilimin süresinin belirleyici olacağını dile getiren Alkin, 2-3 haftalık bir kriz ile 3 ayı aşan bir gerginliğin etkilerinin farklı olacağını söyledi. Ham petrol fiyatlarında kalıcı artış yaşanması hâlinde, başta Amerikan Merkez Bankası olmak üzere İngiltere ve Japonya merkez bankalarının para politikasında sıkılaştırma adımları atabileceğini ifade etti. Bunun da küresel talep ve büyümeyi olumsuz etkileyebileceğini kaydetti.

TÜRKİYE’NİN DİPLOMATİK POZİSYONU

Türkiye’nin süreçte barış odaklı bir politika yürüttüğünü belirten Alkin, Türkiye ve Suudi Arabistan’ın ateşkes için diplomasi yürüttüğünü söyledi. Cumhurbaşkanı’nın ABD Başkanı Donald Trump ile önemli bir görüşme gerçekleştirdiğini ifade eden Alkin, Türkiye’nin taraf olmayan ve barış amaçlı yaklaşımının piyasalar açısından korunaklı bir zemin oluşturduğunu dile getirdi.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE ASYA PİYASALARI

Türkiye’nin enerji tedarikinde çeşitliliğe sahip olduğunu belirten Alkin, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol ve doğalgaza aşırı bağımlı olunmadığını söyledi. Bunun Türkiye açısından avantaj olduğunu ifade etti.

Ancak Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün önemli bölümünün Asya’ya gittiğini hatırlatan Alkin, boğazın kapanması hâlinde Asya piyasalarında belirsizlik yaşanabileceğini, bunun da iç piyasalara sınırlı yansımasının olabileceğini belirtti.

DÖVİZDE SERT HAREKET BEKLENMİYOR

Alkin, dolar ve euro kurunda aşırı bir hareket beklemenin mantıklı olmadığını ifade ederek, yatırımcıların gereğinden fazla tepki vermemesi gerektiğini söyledi. Türkiye’nin enerji tedariki açısından panik gerektiren bir durum olmadığını kaydetti.

Ancak petrol fiyatlarındaki yükselişin kalıcı hâle gelmesi durumunda hem cari açık hem de enflasyon üzerinde olumsuz etkilerin kaçınılmaz olacağını vurguladı.

Alkin, değerlendirmesini, bölgedeki tansiyonun düşmesi ve istikrarın sağlanması temennisiyle tamamladı.