Sosyal Sigortalarda değişiklik: Analık ödeneği tam ücret, ölüm aylığı artıyor

Tasarı ile sigortalılığın başlangıcı açık ve bağlayıcı şekilde yeniden tanımlanıyor.

Buna göre, yasa kapsamına girenler göreve veya işe başladıkları anda kendiliğinden sigortalı sayılacak ve bu yükümlülükten kaçınılamayacak.

Hizmet sözleşmeleriyle sosyal sigorta yükümlülüklerini azaltmaya veya devretmeye yönelik hükümler de geçersiz sayılacak.

İŞE GİRİŞ-ÇIKIŞ BİLDİRİMLERİNE YENİ DÜZEN

İşverenlerin sigortalılarla ilgili işe giriş ve işten ayrılma bildirgelerinin verilme süreleri yeniden düzenleniyor.

Ayrıca sigortalı kayıtlarına ilişkin taleplerin 10 yıldan daha eski dönemi kapsaması halinde Mahkemeye başvuru şartı getiriliyor.

50 yaş sonrası dönemler için geriye dönük en fazla üç yıl kayıt olma zorunluluğu da kaldırılıyor.

ANALIK ÖDENEĞİ ARTIK TAM GÜNLÜK KAZANÇ ÜZERİNDEN

En dikkat çekici düzenlemelerden biri analık ödeneğinde yapılıyor.

Yeni düzenlemeye göre iş kazası, hastalık ve meslek hastalığında geçici iş göremezlik ödeneği günlük kazancın üçte ikisi olarak kalırken; analık halinde sigortalı kadına verilecek geçici iş göremezlik ödeneği günlük kazancın tamamı üzerinden ödenecek.

Bu değişiklikle doğum yapan sigortalı kadınların gelir kaybının önüne geçilmesi hedefleniyor.

ÖLÜM AYLIĞI VE TOPTAN ÖDEME ARTIRILIYOR

Annesi vefat etmiş ve babasına ölüm aylığı bağlanmayan çocuklara bağlanacak ölüm aylığı oranı yüzde 25’ten yüzde 50’ye yükseltiliyor.

Benzer şekilde, bu kapsamdaki çocuklara yapılacak toptan ödeme oranı da yüzde 25’ten yüzde 50’ye çıkarılıyor.

İSTEĞE BAĞLI SİGORTALIYA SAĞLIK HAKKI

Tasarı, isteğe bağlı sigortalılar açısından önemli bir yenilik getiriyor.

İsteğe bağlı sigortalılar, tercih etmeleri halinde hastalık sigortası primi ödeyerek kendileri ve bakmakla yükümlü oldukları kişiler için sağlık hizmetlerinden yararlanabilecek.

Ancak bu tercihi yapanlar, sigortalılık süresi boyunca bu haktan vazgeçemeyecek. Ayrıca isteğe bağlı sigortalılığını sonlandıranlar, emeklilik yaşını doldurmadan yatırdıkları primlerin iadesini talep edemeyecek.

PRİMLER MESLEK KODUNA GÖRE

Bakanlar Kurulu’na, hizmet akitli çalışanlar için en alt prime esas kazançları meslek kodlarına göre tüzükle belirleme yetkisi veriliyor.

Bu düzenleme ile düşük prim bildirimi yoluyla oluşan kayıt dışılığın önüne geçilmesi amaçlanıyor.

GECİKME ZAMLARI VE ELEKTRONİK İŞLEMLER

Gecikme zammı oranları ve Bakanlar Kurulu’nun bu oranları artırma veya indirme yetkisi yeniden düzenleniyor.

Ayrıca Bakanlığa, belge ve bilgilerin elektronik ortamda gönderilmesi ve primlerin elektronik ortamda ödenmesi konusunda düzenleme yapma yetkisi tanınıyor. Bu adım, dijitalleşme sürecinin sosyal sigortalar alanına taşınması anlamına geliyor.

EVLENME YARDIMINDA YENİ KOŞUL

Evlenme yardımından yararlanabilmek için, KKTC vatandaşı olmayan veya KKTC ile sosyal güvenlik anlaşması bulunmayan ülke vatandaşı olan sigortalılar açısından evlilik akdinin KKTC’de yapılmış olması şartı getiriliyor.

SOSYAL SİGORTALAR DAİRESİNE HARÇ MUAFİYETİ

Tasarı ile Sosyal Sigortalar Dairesi ve fonun çeşitli yasa ve tüzükler kapsamında öngörülen harçlardan muaf tutulması öngörülüyor.

Ayrıca İdare Meclisi’nin yapısı ve yetkileri yeniden düzenleniyor.

AMAÇ: SOSYAL GÜVENLİK YASASI İLE UYUM

Tasarı genel gerekçesinde, düzenlemelerin Sosyal Güvenlik Yasası ile uyum sağlamak ve uygulamada ortaya çıkan boşlukları gidermek amacı taşıdığı belirtiliyor.

Sonuç olarak değişiklik paketi; sigortalılık başlangıcından analık ödeneğine, ölüm aylığından isteğe bağlı sigortalıların sağlık hakkına kadar geniş bir alanda hem hak artırıcı hem de denetim ve tahsilat boyutunu güçlendirici düzenlemeler içeriyor.