Kira yıllık yüzde 47,64 arttı: Enflasyonun gizli lokomotifi

Kontrolsüz kira artışları hız kesmiyor.

Durum İstatistik Kurumu çalışmalarına da yansıyor.

İstatistik Kurumu, eylül ayı enflasyon çalışması Tablo 4’e göre kira kalemi bir önceki aya göre %1,94, bir önceki yılın aynı ayına göre ise %47,64 arttı.

Bu oran, genel TÜFE’nin yıllık %35,02’lik artışının tam 12,62 puan üzerinde.

Hizmet grubu genelinde yıllık artış %37,94 ile yine genel enflasyonun üzerinde seyrediyor. Tablo 3’te yer alan “Gerçek Kira Ücreti” kalemi de aynı veriyi doğruluyor: aylık %1,94, yıllık %47,64.

Kira, enflasyon sepetinde ağırlıklı bir kalem olduğu için tek başına genel enflasyonu yukarı çekiyor.

Hizmet enflasyonundaki katılık, faiz ve ücret ayarlamaları açısından kritik.

"ÜNİVERSİTE ÜCRETLERİ FIRLADI: TC UYRUKLU ÖĞRENCİYE YÜZDE 80,83 ZAM"

Tablo 3’teki en dikkat çekici kalemlerden biri Özel Üniversite Ücreti (TC Uyruklu Öğrenci): aylık %29,70, yıllık %80,83. Aynı dönemde KKTC uyruklu öğrenci ücreti aylık %24,06, yıllık %49,81 arttı.

Özel Üniversite Ücreti (Üçüncü Ülke Uyruklu Öğrenci) ise aylık %8,96, yıllık %16,91 ile görece sınırlı kaldı.

Tablo 1’de Eğitim ana grubu aylık %12,52, yıllık %51,07 ile ana harcama grupları içinde en yüksek aylık artışı gösterdi. Eğitimdeki bu artış, genel aylık enflasyonun (%3,34) neredeyse dört katı.

Eğitim, Eylül’de okulların açılmasıyla birlikte enflasyonu yukarı çeken ana unsur oldu. Özellikle TC uyruklu öğrenci ücretlerindeki yıllık %80,83’lük artış, üniversite maliyetlerinin ne denli hızlı arttığını gösteriyor.

"BENZİN VE DİZELDE YÜZDE 11’LİK ZAM: ENERJİ YILLIK YÜZDE 52,66 ARTTI"

Tablo 3’e göre Benzin Kurşunsuz 95 Oktan fiyatı aylık %11,04, yıllık %79,52 arttı. Dizel (Eurodizel) ise aylık %11,23, yıllık %76,20 ile benzer bir seyir izledi. Tablo 4’te Enerji alt kalemi aylık %5,80, yıllık %52,66 ile yıllık bazda en yüksek artış gösteren kalemlerden biri oldu.

Akaryakıt zamları doğrudan ulaştırma maliyetlerine yansıyor. Tablo 4’te Ulaştırma hizmetleri yıllık %51,66, Ulaştırma ana grubu ise yıllık %43,73 artmış durumda. Enerji fiyatlarındaki bu yükseliş, önümüzdeki aylarda gıda ve hizmet fiyatlarına da yayılabilir.

"GIDA ENFLASYONU YÜZDE 30’U AŞTI: TAZE SEBZE DEĞİL, İŞLENMİŞ GIDA VE EKMEK ZAMLANDI"

Tablo 4’e göre Gıda ve alkolsüz içecekler yıllık %30,01 arttı. Ancak detaylara bakıldığında ilginç bir tablo ortaya çıkıyor:

Taze meyve ve sebze yıllık %13,87 ile görece sınırlı. · İşlenmiş gıda yıllık %31,16. · Ekmek ve tahıllar yıllık %33,28. · Diğer işlenmiş gıda yıllık %30,24.

Yani gıda enflasyonunun motoru artık taze ürünler değil, işlenmiş gıda, ekmek ve tahıl gibi kalemler.

Tablo 2’de aylık en çok artanlar arasında kırmızı lahana (%89,85), domates (%73,58) ve maydanoz (%64,26) var. Ancak bu yüksek aylık artışlara rağmen taze meyve-sebzenin yıllık artışı %13,87’de kalmış.

Bu, taze ürün fiyatlarının yüksek volatilite gösterdiğini, kalıcı enflasyonun ise işlenmiş gıdadan geldiğini ortaya koyuyor.

"ÇEKİRDEK ENFLASYON YÜZDE 33,85: ENFLASYON SADECE GIDA VE ENERJİ DEĞİL"

Tablo 4’te "ki özel kapsamlı göstergeler, enflasyonun niteliği hakkında kritik bilgi veriyor:

C Grubu (Enerji, gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içkiler ile tütün ürünleri ve altın hariç TÜFE): yıllık %33,85. · F Grubu (Yönetilen-yönlendirilen fiyatlar hariç TÜFE): yıllık %33,03. · B Grubu (İşlenmemiş gıda, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç): yıllık %33,53.

Genel TÜFE yıllık %35,02 iken çekirdek göstergelerin %33-34 bandında kalması, enflasyonun sadece gıda ve enerji kaynaklı olmadığını, temel mal ve hizmetlere yayıldığını gösteriyor.

Çekirdek enflasyonun bu denli yüksek seyretmesi, enflasyonun kalıcı hale geldiğine işaret ediyor. Bu, para politikası ve ücret ayarlamaları açısından uyarıcı bir sinyal.

GÜNDELİKÇİ ÜCRETİ YILLIK YÜZDE 71,48: HİZMET ENFLASYONUNDA EMEK MALİYETİ BASKISI"

Tablo 3’te Gündelikçi Ücreti aylık %8,10, yıllık %71,48 arttı. Bu, hizmet sektöründe emek maliyetlerinin ne denli hızlı arttığını gösteriyor. Tablo 4’te Hizmet ana grubu aylık %3,86, yıllık %37,94 ile genel enflasyonun üzerinde.

Öne çıkan diğer hizmet kalemleri; Kira: yıllık %47,64 · Ulaştırma hizmetleri: yıllık %51,66 · Haberleşme hizmetleri: yıllık %41,09 · Diğer hizmetler: aylık %5,49, yıllık %41,17

Hizmet enflasyonu, genel enflasyonun üzerinde seyrediyor. Emek yoğun hizmetlerdeki bu artış, enflasyonun düşürülmesini zorlaştırıyor. Gündelikçi ücretindeki yıllık %71,48’lik artış, kayıt dışı emek piyasasında ciddi bir ücret baskısı olduğunu gösteriyor.