Kamu maaşları tartışması: Güney’de uyarı, Kuzey’de “Toparlanma” mesajı

Cyprus Mail gazetesinde yer alan değerlendirmede, DİSİ Milletvekili Averof Neofitu’nun, Kıbrıs Cumhuriyeti Başkanı Nikos Hristodulidis’in görev süresi boyunca kamu sektöründeki maaş giderlerinde yaşanan hızlı artışa ilişkin uyarılarına dikkat çekildi. Gazete, söz konusu artışın sürdürülebilir olmaktan uzaklaştığını ve geçmişte ekonomik açıdan ağır sonuçlar doğuran Hristofyas dönemini hatırlattığını vurguladı.

Neofitu’nun paylaştığı verilere göre, Hristodulidis’in başkanlığının ilk iki yılında kamu maaş harcamaları yüzde 22 artarak 3,9 milyar avroya yükseldi. Cyprus Mail, ekonomik göstergelerdeki görece olumlu seyrin, kamu kaynaklarının verimsiz ve kontrolsüz biçimde kullanılmasını haklı göstermediğine dikkat çekti. Analizde, kamu sektörünün verimlilik açısından sorunlu bir alan olmaya devam ettiği ve maaş giderlerindeki artışın kamu maliyesi için ciddi riskler barındırdığı ifade edildi.

Gazete ayrıca, kamu istihdamındaki artışı da eleştirel bir bakışla ele aldı. 2024 yılı sonunda kamu çalışanı sayısının 75 bin 353 ile rekor seviyeye ulaştığına işaret edilirken, dijitalleşmenin hız kazandığı bir dönemde kamu personeli sayısındaki bu artışın sorgulanması gerektiği vurgulandı. Yaklaşan parlamento seçimleri nedeniyle siyasi iradenin bu başlıkta adım atmaktan kaçındığı ileri sürülürken, Maliye Bakanı’nın kamu maaş politikasını ekonomik gerçekler çerçevesinde yeniden ele alması gerektiği görüşüne yer verildi.

Öte yandan KKTC'de hükümet yetkilileri, kamu maliyesine ilişkin daha iyimser bir tablo ortaya koyuyor. Maliye Bakanı Özdemir Berova, katıldığı bir televizyon programında 2024–2026 dönemini kapsayan bütçe süreçlerini, gelir politikalarını ve sosyal destek uygulamalarını ayrıntılı biçimde anlattı.

Berova, 2026 yılı bütçesinin 190 milyar TL ile bugüne kadar hazırlanan en yüksek bütçe hacmine ulaştığını belirterek, bu durumu ekonomik toparlanmanın bir göstergesi olarak değerlendirdi. 2026 yılı için 25,5 milyar TL açık öngörüldüğünü ifade eden Berova, borç stokunda artış olmasına rağmen 2025 Ocak ayından itibaren bütçe açığında daralma eğilimi başladığını savundu. 2026’nın toparlanma yılı olacağını, 2027’den itibaren ise yüksek enflasyonun yaralarının sarılacağı bir döneme girileceğini söyledi.

Maliye Bakanı Berova, gelirlerin büyük bölümünün vergilerden oluştuğunu vurgulayarak, kayıt dışılıkla mücadelenin temel öncelik olduğunu ifade etti. Otomasyon sistemlerinin güçlendirilmesi sayesinde vergi denetimlerinin arttığını belirten Berova, 2025 yılında gelir vergisinde yüzde 60’ın üzerinde artış yaşandığını, gümrüklerden alınan peşin KDV’nin toplam KDV içindeki payının yüzde 50’lere ulaştığını kaydetti. Berova, bu verilerin kayıt dışılığın kayıt altına alınmasında ilerleme sağlandığını gösterdiğini dile getirdi.

Ancak her iki ülkenin kamu maaşlarına ilişkin verilerinin karşılaştırıldığı bir başka çalışmada, daha karmaşık bir tablo ortaya çıkıyor. Güney Kıbrıs’ta kamu maaş artışları “sürdürülemezlik” tartışmalarıyla ele alınırken, KKTC'de artan bütçe büyüklüğünün kamu maaşları üzerindeki uzun vadeli etkilerine ilişkin net ve karşılaştırmalı bir değerlendirme henüz yapılmış değil.

Uzmanlar, bütçe büyüklüğünün tek başına mali disiplin göstergesi sayılamayacağına, asıl belirleyici unsurun kamu harcamalarının verimliliği ve sürdürülebilirliği olduğuna dikkat çekiyor.